Herkenrade

Plaats
Buurtschap
Eijsden-Margraten
Heuvelland
Limburg

DK_20110420_3991_Geitenboerderij_Herkenrade_Limburg.jpg

Herkenrade, geiten(kaas)boerderij "Bij de holle bolle geit"

Herkenrade, geiten(kaas)boerderij "Bij de holle bolle geit"

DK_20110420_3992_Geitenboerderij_Herkenrade_Limburg.jpg

Herkenrade, geiten(kaas)boerderij "Bij de holle bolle geit"

Herkenrade, geiten(kaas)boerderij "Bij de holle bolle geit"

DK_20110507_4509_Landschap_tussen_Herkenrade_en_Mheer.jpg

Herkenrade, afwisselend landschap tussen deze buurtschap en Mheer

Herkenrade, afwisselend landschap tussen deze buurtschap en Mheer

Herkenrade

Terug naar boven

Status

- Herkenrade is een buurtschap in de provincie Limburg, in de streek Heuvelland, gemeente Eijsden-Margraten. T/m 1981 gemeente Sint Geertruid. In 1982 over naar gemeente Margraten, in 2011 over naar gemeente Eijsden-Margraten.

- De buurtschap Herkenrade valt, ook voor de postadressen, onder het dorp Sint Geertruid.

- De buurtschap Herkenrade heeft een bebouwde kom en heeft daarom blauwe plaatsnaamborden.

Terug naar boven

Naam

In het Limburgs
Herkenter.

Oudere vermeldingen
Herckenraye, Eijsden op den Berg, 1248? Harkenrode, 1349 Herkenrode, 1519 Herkenroede, 1603 Herkenrade.

Naamsverklaring
- Waarschijnlijk een samenstelling van de persoonsnaam Herke - die voortkomt uit de naam Hariko - en rode ‘rooiing van bos, ontginning’. Een samenstelling met het Germaanse harag*, hargu*- 'heidens heiligdom, offerplaats' is gezien de e in het eerste lid niet aannemelijk. Tummers verklaart deze naam als 'rade van de herken', maar blijft het antwoord op de betekenis van herken schuldig.(1)
* Gereconstrueerde vorm.

Terug naar boven

Ligging

De buurtschap Herkenrade ligt rond de gelijknamige weg, O van het dorp Sint Geertruid. De buurtschap ligt verder ZO van het dorp Eckelrade, ZZO van het dorp Cadier en Keer, ZW van het dorp Margraten, W van het dorp Reijmerstok, WNW van het dorp Banholt en NW van het dorp Mheer.

Terug naar boven

Statistische gegevens

In 1840 omvat de buurtschap Herkenrade 41 huizen met 215 inwoners. Tegenwoordig heeft de buurtschap ca. 60 huizen met ca. 150 inwoners.

Terug naar boven

Geschiedenis

Herkenrade is een stichting uit de 12e eeuw vanuit de heerlijkheid Eijsden, de buur van Breust (van waaruit onder meer Sint Geertruid en Bruisterbosch werden gesticht). De buurtschap werd in het verleden dan ook aangeduid als Eijsden op den Berg. De buurtschap telde tot ver in de 19e eeuw meer inwoners dan het dorp Sint Geertruid. De onregelmatige verkaveling duidt wijst op een onsystematische en mogelijk langdurige ontstaansgeschiedenis.

De politieke geschiedenis van beide dorpen kent grote verschillen. Zo vormde Herkenrade sinds 1662 een onderdeel van het Staatse en dus protestante gedeelte van de Landen van Overmaas, terwijl Sint Geertruid tot de geestelijke (en dus katholieke) heerlijkheid Breust bleef behoren.

Het feit dat zowel de inwoners van Herkenrade als die van Sint Geertruid aangewezen waren op één parochiekerk, leverde de nodige problemen op met de protestante Staten-Generaal, die de openbare uitoefening van de katholieke godsdienst hadden verboden. Pas de komst van de Fransen in 1794 maakte een einde aan deze situatie. In 1804 zou Napoleon de katholieke kerk weer voor een groot gedeelte in haar rechten herstellen. De ‘animositeit’ tussen inwoners van beide kernen, die zich ook duidelijk heeft gemanifesteerd in de plaatselijke verenigingen, gaat waarschijnlijk terug op de bovenbeschreven situatie.

Het oorspronkelijke ‘dorpsgezicht’ van Herkenrade is in de jaren zeventig van de 20e eeuw grotendeels aangetast door de sloop van boerderijen en nieuwbouw. Slechts een klein aantal monumentale objecten is bewaard gebleven.

Terug naar boven

Bezienswaardigheden

- Herkenrade heeft 4 rijksmonumenten, zijnde de hoeve van baksteen en vakwerk uit 1853 op huisnr. 10, de 18e-eeuwse vakwerkhoeve om binnenplaats op nr. 44, de grote typisch Limburgse carréboerderij uit deels 1750 met latere uitbreidingen op Heerkuil 1, en de hoeve van baksteen en vakwerk op idem nr. 4.

- Het Lourdesgrotje dateert uit 1942 en is opgebouwd uit vuursteenknollen die uit een kiezelgroeve aan de Banholtergrubbe werden gehaald.

- De oorspronkelijke, 60 meter diepe waterput bestond al in de eerste helft van de 19e eeuw. Hij raakte in onbruik toen de buurtschap in 1932 werd aangesloten op de waterleiding, en is in 1946 gedempt. In 1996 is, dankzij een buurtinitiatief, op een andere plaats een nieuwe put gegraven.

- De buurtschap telt 5 wegkruizen, die alle in 2001 zijn gerestaureerd. De meeste zijn van gietijzer, één is er van smeedijzer.

- Op 5 mei 2010 is op het pleintje bij de waterput een gedenksteen onthuld als eerbetoon aan de Amerikaanse bevrijders van het 117e Regiment van de 30e Infanterie Divisie 'Old Hickory'. Tevens ter nagedachtenis van de op 13 september 1944 in Herkenrade gesneuvelde technisch sergeant Walter J. Kruszynski uit Illinois tijdens een granaataanval van de terugtrekkende Duitse troepen.

Terug naar boven

Jaarlijkse evenementen

- Carnaval. - Sinds 1960 heeft de buurtschap een eigen carnavalsvereniging; jeugdcarnavalsvereniging De Kerstaenjelrapers.

Terug naar boven

Landschap, natuur en recreatie

- Rond 2007 is door Gebiedscommissie Maastricht en Mergelland de Integrale Gebiedsontwikkeling Herkenradergrub (Limburgs: Herkentergrub) gestart. Het doel was een gebiedsgerichte verbetering van de landinrichting voor zowel landbouw, natuur, waterhuishouding als recreatie. Samen met alle betrokken projectpartners, landbouwers, fruittelers, LLTB, provincie Limburg, gemeente, Dienst Landelijk Gebied, Waterschap Roer en Overmaas en Kadaster is het project gerealiseerd. Heemkundevereniging Sint Geertruid en Buurtvereniging Herkenrade wilden iets tastbaars in dit unieke gebied realiseren, als kers op de taart van dit project. In overleg met de gemeente kwamen zij overeen dat zij midden in het gebied aan de voet van het Eiland van Banholt onder een bomengroep met het door de gemeente geleverde materiaal zelf twee rustbankgroepen konden plaatsen, en voorzien van een bord met passende tekst. De buurtvereniging heeft hiervoor de nodige mannen gerecruteerd, die voor een passende plaatsing zorg hebben gedragen.

Inwoner Jo Lardinois zorgt voor het onderhoud van de grubbe in en rond Herkenrade door er schapen te houden, dus daar kun je al zittend op een van de bankjes ook nog van genieten. Hij heeft twee soorten schapen, nl. de Ardense Voskop en het Engelse schapenras Suffolk. Het Ardense Voskopschaap is een schaap dat op magere ruige grond makkelijk kan leven en weinig beschutting nodig heeft. Het zijn van nature vrij schuchtere schapen tegenover vreemden. Het is een middelgroot schaap waarvan de kop en poten vosbruin zijn en verder een lichtbruine wol heeft. De lammeren zijn bij de geboorte volledig vosbruin. Nog een opvallend kenmerk is de lange bewolde staart. Het Engelse Suffolkschaap is ontstaan in het zuidoosten van England in het Graafschap Suffolk. Typische kenmerken zijn de zwarte kop en poten en de fijne witte wol. Het is een vleesras.

Op 18-11-2016 is de Herkenradergrub officieel en feestelijk geopend. Wethouder Opreij hield een toespraak, waarna het informatiepaneel in Herkenrade is onthuld. Hierop staat in het kort beschreven hoe dit mooie landschap in de loop der jaren is ontstaan. Er is een wandelroute van 23 km en een fietsroute van 11 km. "De Herkentergrub is een droogdal d.w.z. dat het alleen in tijden van hevige regenval water voert.  Om de regenval vanaf het plateau te kanaliseren en overlast bij fikse regenbuien te beperken, is er een ecologische verbindingszone - met waterbuffers - van 1,6 km aangelegd. Ze draagt zorg voor droge voeten onder aan het plateau en voor een afwisselend nat en droog landschap. De zone is voor mens en dier toegankelijk. Er zijn geen gebaande paden aangelegd. Het is de bedoeling dat de bezoekers rondstruinen.

In de taluds zijn altijd al dassenburchten aanwezig geweest. Middels openingen in het hekwerk kunnen dassen zich toegang tot de grub verschaffen. Inmiddels toont de aanwezigheid van de nodige wissels aan dat zij er gebruik van maken. Ook reeën verschaffen zich toegang, net als vogels, vlinders, insecten en amfibieën. In het gebied zijn afgerasterde perken beplant met verschillende soorten bomen: hoogstam fruitbomen; struweel en haag. Hier en daar zijn ze als los element in de omgeving terug te vinden. Zeer benieuwd zijn we naar wat er in de toekomst valt waar te nemen. Misschien kunnen we er de doelsoorten uit de contracten van Coöperatie Natuurrijk Limburg Zuid, zijnde: de vroedmeesterpad; de geelbuikvuurpad; de grauwe klauwier; de veldhamster; de wilde kat en de hazelmuis wel verwelkomen. Volgens ouderen uit de omgeving hebben zij er vroeger gejaagd op de veldhamster. Belangrijk is het wel dat struinende wandelaars met honden deze aangelijnd houden om de natuur zo weinig mogelijk te verstoren." Aldus een citaat uit de toespraak van Lei Amkreutz van Heemkundevereniging Sint Geertruid bij de feestelijkheden in Herkenrade op 18-11-2016.

Terug naar boven

Beeld

- Reportage over Herkenrade door L1 TV.

Terug naar boven

Links

- Algemeen: - Site van en over Herkenrade.

Reactie toevoegen