Garderbroek

Plaats
Buurtschap
Barneveld
Veluwe
Gelderland

garderbroek_plaatsnaambord.jpg

De buurtschap Garderbroek was, zoals de naam al suggereert, vanouds een 'broekland' van het dorp Garderen. Tegenwoordig valt de buurtschap grotendeels onder het dorp Kootwijkerbroek, deels onder het dorp Voorthuizen.

De buurtschap Garderbroek was, zoals de naam al suggereert, vanouds een 'broekland' van het dorp Garderen. Tegenwoordig valt de buurtschap grotendeels onder het dorp Kootwijkerbroek, deels onder het dorp Voorthuizen.

Garderbroek

Terug naar boven

Status

- Garderbroek is een buurtschap in de provincie Gelderland, in de streek Veluwe, gemeente Barneveld.

- De buurtschap Garderbroek valt, ook voor de postadressen, grotendeels onder het dorp Kootwijkerbroek, deels onder het dorp Voorthuizen.

- De buurtschap Garderbroek ligt buiten de bebouwde kom en heeft daarom witte plaatsnaamborden.

Terug naar boven

Naam

Oudere vermeldingen
Garderschebroek, 1333-1334 De palude Gherderen, 14e eeuw Gerderbroyc, 1877 Garderbroek.

Naamsverklaring
Betekent broek ´moerassig land´ bij Garderen.(1)

Terug naar boven

Ligging

De buurtschap Garderbroek ligt rond de Garderbroekerweg, NO van Barneveld, OZO van Voorthuizen, N van Kootwijkerbroek, ZW van Stroe en wordt doorsneden door de A1. Het deel rond de Garderbroekerweg N van de A1, O van recreatieplas Zeumeren, valt onder Voorthuizen. Het deel Z van de A1 valt onder Kootwijkerbroek.

Terug naar boven

Statistische gegevens

In 1840 omvat de buurtschap Garderbroek 46 huizen met 282 inwoners.

Terug naar boven

Geschiedenis

Zoals de plaatsnaam al suggereert is deze nederzetting ontstaan in het 'broek', de lage moeraslanden van Garderen, waarvan de kern zich op de stuwwal bevindt. Het middeleeuwse dorpsgebied van Garderen strekte zich echter uit tot in de Gelderse Vallei, waar in de loop van de middeleeuwen zelfstandige nederzettingen zijn ontstaan. Ten oosten van Garderbroek en iets hoger gelegen kwam de buurtschap Stroe tot ontwikkeling, een nederzetting bestaande uit een bouwlandgebied opgebouwd uit omheinde kampen. Kenmerkend was de geconcentreerde ligging daarvan, een verschijnsel dat overeenkwam met de grote essen en enken in Oost-Nederland. Verschillend was echter het begroeide en besloten karakter van de bouwlanden. Een vergelijking met het naburige Essen en Kootwijkerbroek dringt zich op. Deze buurtschappen zijn eveneens als satellietnederzettingen ontstaan, vanuit het kerndorp Kootwijk. Ook het verkavelingspatroon was vergelijkbaar met resp. Stroe en Garderbroek.

Garderbroek was lange tijd beduidend groter dan Stroe (tegenwoordig is het net andersom): rond 1800 woonden er ca. 300 mensen in Garderbroek, tegenover slechts ca. 100 in Stroe. Stroe heeft zich dus pas nadien tot een dorp van enige omvang ontwikkeld.

Opvallend is dat alle boerderijen in het Garderbroek namen hebben. In een 'lijst van boerderijen in Garderbroek' uit 1827 betrof het de volgende namen (met de nummers erbij, waaronder ze kennelijk in de gemeentelijke administratie bekend waren): 51 Klein Boeschoten, 52 Groot Boeschoten, 53 In den Midden, 54 In de Duinen, 55 Kuipersplaatsje, 56 Kleine Bunt, 57 Grote Bunt, 58 De Huisjes, 59 De Huisjes, 60 De Huisjes, 61 Buitenveld, 62 Groot Greefhorst, 63 Kleine Heg, 64 Grote Heg (of Wincop), 65 De Wal 66 De Hols (of de Kleine Wal), 67 Haanschoten, 68 De Kap, 69 Het Vaal, 70 Kleine Bosch, 71 Schralen Bosch, 72 Groot Wenkum (of Wenkop), 73 Klein Wenkum, 74 Wenkum, 75 Den Brand, 76 Kleine Brand, 77 De Krol, 78 Driehuizen, 79 Driehuizen, 80 Driehuizen, 81 Driehuizen, 82 De Elleboog, 83 Dolderkamp, 84 Klein Greefhorst, 85 Klein Dolderkamp (afgebroken in 1827), 86 Het Hol, 87 De Munt, 88 Schipbroek, 89 De Keut, 90 Malenhuisje, 91 Den Brink, 92 Den Brink (of de Midden), 93 Aan het Eind (of Het lage Eind) en ongenummerd: Nieuw huisje in Driehuizen, Nieuw huisje, Hut bij het Vaal. In 1827 stonden er 47 huizen in Garderbroek, in 1892 waren het er 55.

Als je je nader wilt verdiepen in de geschienis van deze buurtschap, kun je terecht bij de volgende, op het internet te raadplegen literatuur:

- De historische nederzettingsstructuur van Garderbroek (case study Geografisch Instituut, door Jochem Kroes).

- Ooggetuigenverslag van de bevrijding van Wessel, het Garderbroek en Wencop aan het eind van de Tweede Wereldoorlog (16 april 1945).

Terug naar boven

Recente ontwikkelingen

- Recreatie Gemeenschap Veluwe (RGV) en energiebedrijf Eneco Energie hadden in 2004 plannen om in 2007 langs de A1, nabij recreatiegebied Zeumeren, 4 windmolens te plaatsen. Daarmee zouden ca. 4600 huishoudens van schone elektriciteit kunnen worden voorzien. Buurtvereniging Garderbroek, van de gelijknamige buurtschap die deels direct O van het recreatiegebied ligt, heeft daar o.a. middels een handtekeningenactie bezwaar tegen gemaakt. Zij vreesde voor horizonvervuiling en geluidsoverlast. “Omwonenden worden straks de dupe. Zij moeten tegen die molens aan gaan kijken. Het geluid van windmolens kan wel onder de geluidsnorm zijn, je blijft het geluid horen en er last van houden”, aldus voorzitter Gerard Vermeer. Projectorganisatie WEOM had in haar projectnotitie ‘Windpark Zeumeren Barneveld’ namelijk geconcludeerd dat de geluidsoverlast aan de normen voldoet.

Eric van Kaathoven, beleidsmedewerker Klimaat bij Stichting Natuur en Milieu, kan het bezwaar van omwonenden begrijpen, maar vindt dat zij ook naar de toekomst moeten kijken. “De milieuproblemen worden steeds erger. Voor een schoner milieu moeten we overstappen op schone elektriciteit. Als dat niet wordt gedaan zullen we terug moeten naar elektriciteitswinning door bijvoorbeeld kernenergie. Ik denk dat de burgers van Garderbroek een kerncentrale al helemaal niet in hun achtertuin willen.”

De windmolens rond Zeumeren zouden met een totale hoogte van 140 meter de op dat moment hoogste van Nederland worden. Vermeer: “Dat is een aantal keer hoger dan de Barneveldse toren! Waarom moet de gemeente de eerste zijn in het plaatsen van zulke hoge molens? Laat Eneco die windmolens maar in de Noordzee neerzetten.” Buurtvereniging Garderbroek stelt tevens dat het de gemeente veel geld zou kunnen kosten aan 'planschade', omdat omliggende huizen door het project wellicht minder waard worden. Maar volgens de gemeente is het een project van Eneco en moet men voor eventuele planschade dan ook daar aankloppen en niet bij de gemeente.

Petra Looij, Project Manager van WEOM, noemt de discussie over horizonvervuiling 'lastig': “Het gaat ook om een kwestie van smaak. Vind je de molens wel of niet mooi?” Looij leidt verschillende plannen voor windmolenparken. Ze zag tot nu toe nog altijd demonstraties tegen de komst van windmolens. “Er zijn altijd protestacties en handtekeningenacties. Ik denk dat dat ligt aan de angst voor het onbekende. De meeste mensen wennen er op den duur wel aan.” (bron: Barneveldse Krant, 21-10-2004) 'Geluk bij een ongeluk' voor Buurtvereniging Garderbroek is dat de windmolens er uiteindelijk niet zijn gekomen omdat uit onderzoek bleek dat de molens de defensieradar van Navostation AOCS bij Garderen zouden verstoren. En daarmee was het 'einde oefening'. Overigens zijn er anno 2017 opnieuw plannen voor de realisatie van - deze keer 3, maar wel nog hogerer - windmolens op deze locatie. Het hiervoor vermelde bezwaar geldt nu niet meer, omdat AOCS begin 2018 de deuren sluit. Zie hiervoor verder bij Zeumeren.

Terug naar boven

Buurtvereniging

- Buurtvereniging Garderbroek en Omstreken (p/a Garderbroekerweg 15, 3781 JA Voorthuizen) is voor zover ons bekend niet middels een website of pagina op het internet aanwezig.

Reactie toevoegen