Elst (Utrecht)

Plaats
Dorp
Rhenen
Utrechtse Heuvelrug
Utrecht

elst ut veerweg met postkantoor 1950 [640x480].jpg

Elst, Veerweg, met postkantoor, 1950

Elst, Veerweg, met postkantoor, 1950

Elst..JPG

Molen 't Wissel aan De Oude Weg in Elst

Molen 't Wissel aan De Oude Weg in Elst

Elst. (2).JPG

Even doorwaaien

Even doorwaaien

Elst.JPG

Tekst en uitleg voor de molenliefhebber

Tekst en uitleg voor de molenliefhebber

Elst. (3).JPG

Dorpsgezicht Elst

Dorpsgezicht Elst

Elst (Utrecht)

Terug naar boven

Status

- Elst is een dorp in de provincie Utrecht, in de streek Utrechtse Heuvelrug, gemeente Rhenen.

- T/m 2005 viel een klein westelijk deel van Elst (Vissersweg, Bosweg, De Oude Weg e.o.) onder de gemeente Amerongen (dat was en is het gebied met postcode 3922, het vanouds al Rhenense gedeelte heeft postcode 3921). Bij de totstandkoming van de gemeente Utrechtse Heuvelrug in 2006, is de gehele bebouwde kom van het dorp onder de gemeente Rhenen komen te vallen. Het onbewoonde buitengebied W van de bebouwde kom is onder Amerongen, gemeente Utrechtse Heuvelrug gebleven.

Terug naar boven

Naam

Oudere vermeldingen
1448 op Elscher maelstat, 1466 Elscher enge, 1481 van den Elster enghe, 1599 Elst.

Naamsverklaring
Afleiding met het verzamelsuffix -t van de boomnaam els (Alnus) in de betekenis 'plaats waar elzen staan'. Zie echter ook Elst Gelderland.(1)

Terug naar boven

Ligging

Elst ligt NW van Rhenen, ZO van Amerongen. In het Z grenst het dorp aan de Neder-Rijn en aan de provincie Gelderland.

Terug naar boven

Statistische gegevens

In 1840 heeft Elst 107 huizen met 631 inwoners onder de gemeente Rhenen en 20 huizen met 149 inwoners onder de gemeente Amerongen. Tegenwoordig heeft het dorp ca. 1.700 huizen met ca. 4.200 inwoners.

Terug naar boven

Recente ontwikkelingen

- De voormalige steenfabriek in Elst, waar veel Elstenaren hun hele leven hebben gewerkt, is recentelijk gesloopt. Het terrein van de steenfabriek en de aangrenzende voormalige kraanmachinistenschool is gedeeltelijk afgegraven. Bij hoge waterstanden kan hierdoor meer rivierwater van de Elster Buitenwaarden naar de Amerongse Bovenpolder stromen. - Een deel van de schoorsteen van de steenfabriek is behouden gebleven en in 2013 gerestaureerd.

Terug naar boven

Bezienswaardigheden

- Elst heeft 6 rijksmonumenten.

- Elst heeft 6 gemeentelijke monumenten.

- In 2010 is het boek 'Op de rand van de rug' verschenen, over de prehistorische grafheuvels op de Elsterberg.

- Molen 't Wissel is een korenmolen waar regelmatig graan wordt vermalen voor veevoer. Het draaien/malen gebeurt op vrijwillige basis door molenaars van het Gilde Vrijwillige Molenaars. De molen is te bezoeken als de molen draait, dat is voornamelijk in het weekend. - Nieuws van Molen 't Wissel op Facebook.

Terug naar boven

Jaarlijkse evenementen

- Koningsdag.

- Show-, Drum- en Muziekfestival (mei of juni) van Muziekvereniging Crescendo.

- Voor de basisschooljeugd in Elst is er jaarlijks in augustus de Speelweek.

- Lampegietersavond (2e zaterdag van oktober).

Terug naar boven

Landschap, natuur en recreatie

- Alle voorbereidingen voor de herinrichting van de 125 ha grote Elster Buitenwaard zijn in 2018 succesvol afgerond. Dat betekent dat de werkzaamheden in deze uiterwaard bij Elst in de winter van 2018 van start gaan. Door het afgraven van een deel van de bovengrond, verwijderen van stenen uit de kribvakken en het aanleggen van geulen, ontstaat een natuurgebied met gevarieerd en bloemrijk grasland. Het wordt een paradijs voor vogels en vissen. Langgerekte geulen doorsnijden straks de uiterwaard. Omdat deze gevoed worden door schoon grondwater bieden ze een uitstekend leefklimaat voor vissen en andere onderwaterfauna. De grond die vrijkomt bij het afplaggen en graven van de geulen wordt verwerkt in de huidige zandwinplas. De plas wordt daardoor kleiner en krijgt flauw aflopende oevers waarop zegge- en rietmoeras kan ontstaan. De grote grazers blijven. Het gebied wordt straks deels begraasd en deels gehooid. Het wordt ook een gebied waar wandelaars kunnen genieten van het unieke rivierenlandschap. De online viewer geeft alvast een impressie van hoe het gebied er na de inrichting gaat uitzien.

De inrichting van de Elster Buitenwaard is onderdeel van het project 'Uiterwaarden Nederrijn'. Daarin wordt gewerkt aan een lint van natuurgebieden langs de noordoever van de Nederrijn. Het project richt zich op natuurontwikkeling in de Palmerswaard, uiterwaarden rond Rhenen, Elster Buitenwaard en de Lunenburgerwaard. Met de inrichting van de Elster Buitenwaard als natuurgebied worden verschillende doelen gerealiseerd op het gebied van biodiversiteit, waterkwaliteit en het verbinden van ecologisch waardevolle natuurgebieden. Rijkswaterstaat realiseert met dit project doelen vanuit de Kaderrichtlijn Water, door een aantrekkelijk leefgebied te maken voor dieren en planten die van nature in het rivierengebied thuishoren. Het project is ook onderdeel van de Agenda Vitaal Platteland van de provincie Utrecht. De provincie werkt daarmee aan een krachtig en vitaal landelijk gebied, waar iedereen nu en in de toekomst van kan genieten. (bron: Gebiedscoöperatie O-gen, die de uitvoering van het project verzorgt)

- Het Rijksvastgoedbedrijf heeft in oktober 2017 het voormalige mobilisatiecomplex (MOB-complex) in Elst verkocht. Het betreft een bebost terrein van ruim 14 ha dat van 1957-2011 door Defensie is gebruikt om legermaterieel op te stellen voor eventuele mobilisatie. De nieuwe eigenaar is ons nog niet bekend. Woningbouw is volgens het bestemmingsplan (nog) niet mogelijk. Een werkgroep 'MOB naar de natuur', die tegen woningbouw op het terrein is, heeft een petitie aan het Rijksvastgoedbedrijf overhandigd met de wens om het gebied 'terug te geven aan de natuur'. De gemeente heeft laten weten dat het aan haar is om te beslissen over een herbestemming, waarbij ze de wensen van de inwoners nadrukkelijk laat meewegen, daarmee mede aangevend dat het zeker niet vanzelfsprekend is dat de gemeente zal meewerken aan woningbouwplannen.

- In 2007 is in Elst een ecopassage aangelegd. De ecopassage bevindt zich ter hoogte van kilometerpaal 34,160 in de provincialeweg N225 en verbindt, met een doorgang van circa 80 meter, de Utrechtse Heuvelrug met het uiterwaardengebied van Nederrijn en Lek. De ecopassage is onderdeel van het project Stichtse Lustwarande. Uitgangspunt van dit project is het behoud van de oorspronkelijk structuur van het landschap van de Stichtse Lustwarande. Om het landschap van de Stichtse Lustwarande zo goed mogelijk te behouden is gekozen voor een ontwerp waarbij gebruikt wordt gemaakt van het natuurlijke reliëf in het landschap.

De N225 blijft op hetzelfde niveau, waarbij de ecopassage onder de weg door is aangelegd. Hiermee loopt het smeltwaterdal van Plantage Willem III rechtstreeks door naar de Elster Buitenwaard. Door de gekozen constructie is een doorzicht van vier meter hoogte ontstaan. Houten geluidsschermen beschermen de verschillende diersoorten tegen licht en geluid. Deze natuurlijke materiaalkeuze past goed in de natuurlijke omgeving en de functie van de ecopassage.

- Het Utrechts Landschap heeft in 2009 15 hectare bos gekapt op Plantage Willem III, een bos-en heidegebied O van Elst, en meer in het bijzonder op de Remmerdense Heide aldaar, om het smeltwaterdal weer zichtbaar te maken. Het droogdal is door de provincie Utrecht aangemerkt als aardkundig monument. Door de werkzaamheden komt ook een aantal grafheuvels beter in het zicht te liggen. Het smeltwaterdal is in de voorlaatste IJstijd ontstaan bij het smelten van de ijskap. Door erosie is daarbij zand en grind via de hellingen van de stuwwal naar beneden gespoeld. De meeste van deze droogdalen op de Utrechtse Heuvelrug zijn niet goed zichtbaar en liggen verscholen onder bos. Door de bomenkap krijgt de heide kans om uit te breiden, maar is ook het erosiedal beter zichtbaar geworden.

Terug naar boven

Beeld

- Sightseeing door Elst, filmpje van 11 min. door Arie Rebergen.

- Oude en recente foto's, ansichtkaarten e.d. van Rhenen, Elst en Achterberg op Facebook.

Terug naar boven

Links

- Algemeen: - NRC-reportage over Elst d.d. maart 2018, n.a.v. het overlijden van inwoner Mies Bouwman in februari 2018.

- Nieuws: - Actualiteiten m.b.t. Elst op Facebook.

- Belangenvereniging: - Vereniging Dorpsbelang Elst.

- MFC: - In 2012 is in Elst het nieuwe multifunctioneel centrum (MFC) Het Bestegoed gerealiseerd. Het complex biedt o.a. onderdak aan 2 basisscholen, kinderopvang, de fanfare en een apotheek. De naam verwijst naar de tabaksteelt die tot begin jaren zestig van de vorige eeuw nog een grote rol speelde in deze omgeving. Het bestegoed is de benaming voor de oogst van het najaar.

- Onderwijs: - Daltonschool Elst. - School met de Bijbel Het Visnet.

- Muziek: - Muziekvereniging Crescendo is opgericht in 1930. Op de vrijwillige Brandweer na is het de oudste vereniging in Elst. De vereniging is een fanfare. Een fanfare (uit het Arabisch: 'fanfar') is een muziekensemble dat bestaat uit koperblazers en slagwerk, aangevuld met saxofoons. Belangrijkste instrument in de fanfare is de bugel: dit instrument vormt de melodiesectie van het orkest. Crescendo bestaat uit verschillende onderdelen; een klassieke drumband, een fanfareorkest, een beginnersorkest en een kapel. De vereniging verleent medewerking aan diverse festiviteiten in het dorp, zoals Koningsdag en Lampegietersavond. Verder is Crescendo in de regio vooral bekend om haar jaarlijkse Show-, Drum- en Muziekfestival in mei of juni.

- Sport: - Voetbalvereniging v.v. Musketiers is opgericht in 1952 en heeft ca. 300 leden. In het dorp waren al twee voetbalverenigingen, namelijk Oranje-Wit en V.V. Elst, echter deze verenigingen voetbalden op de zondag en er was ook behoefte aan een zaterdagvoetbalclub, voor de jongens die uit geloofsovertuiging niet op zondag wilden voetballen. Als naam werd de Musketiers gekozen, omdat de naam Rijnvogels door de KNVB niet werd geaccepteerd, daar er in het land al een club bestond met die naam. - v.v. Oranje-Wit Vrouwen 1.

Reactie toevoegen