Dussen

Plaats
Dorp
Altena
West-Brabant Land van Heusden en Altena
Noord-Brabant

gemeente_dussen_anno_ca._1870_kaart_j._kuijper_kopie.jpg

Gemeente Dussen anno ca. 1870, kaart J. Kuijper (collectie www.atlasenkaart.nl)

Gemeente Dussen anno ca. 1870, kaart J. Kuijper (collectie www.atlasenkaart.nl)

dussen_collage.jpg

Dussen, collage van dorpsgezichten (© Jan Dijkstra, Houten)

Dussen, collage van dorpsgezichten (© Jan Dijkstra, Houten)

dussen_2.jpg

Een kleine indruk van het dorp Dussen in het Land van Heusden en Altena

Een kleine indruk van het dorp Dussen in het Land van Heusden en Altena

dussen_3.jpg

Het landschap bij Dussen, je kunt ook zeggen: het mooie, vriendelijke landschap bij Dussen

Het landschap bij Dussen, je kunt ook zeggen: het mooie, vriendelijke landschap bij Dussen

dussen_4.jpg

Dussen, Kasteel Dussen uit de 15e eeuw; het kasteel is omgeven door een gracht; men spreekt dan van een waterburcht.

Dussen, Kasteel Dussen uit de 15e eeuw; het kasteel is omgeven door een gracht; men spreekt dan van een waterburcht.

dussen_8.jpg

Dussen, het wapenbord van Kasteel Dussen

Dussen, het wapenbord van Kasteel Dussen

dussen.jpg

We gaan verder in de richting van Korn, een buurtschap die onder Dussen valt

We gaan verder in de richting van Korn, een buurtschap die onder Dussen valt

dussen.jpg

Dussen

Dussen

dussen_5.jpg

De H. Maria Geboortekerk op het Vrijheidsplein in Dussen

De H. Maria Geboortekerk op het Vrijheidsplein in Dussen

Dussen

Terug naar boven

Status

- Dussen is een dorp in de provincie Noord-Brabant, in de regio West-Brabant, en daarbinnen in de streek Land van Heusden en Altena, gemeente Altena. Het was een zelfstandige gemeente t/m 1996 (tot begin 19e eeuw gemeente Dussen-Munsterkerk en Dussen-Muilkerk, vanaf begin 19e eeuw naamswijziging in: gemeente Dussen, Munster en Muilkerk, per 1-8-1908 naamswijziging in: gemeente Dussen), in 1997 over naar gemeente Werkendam, in 2019 over naar gemeente Altena.

- Wapen van de voormalige gemeente Dussen.

- Onder het dorp Dussen vallen ook de buurtschappen Baan (grotendeels), Hill (deels) en Korn.

Terug naar boven

Naam

In het Brabants
Dusse.

Oudere vermeldingen
1156 kopie begin 13e eeuw Dussan, 1200 kopie 1305 Dusne, 1465 (datering kopie onzeker) en 1514 Dussen.

Naamsverklaring
Wel in verband gebracht met does 'minderwaardig hout, struikgewas', maar tegenwoordig ook beschouwd als een oude waternaam, misschien gevormd met een stamvormend suffix -n- bij de Germaanse wortel þus-* 'lawaai' (vergelijk het Duitse tosen 'tieren, tekeergaan'). Dus: het woelende water?(1)
* Gereconstrueerde vorm.

Carnavalsnaam
Tijdens carnaval heet het dorp Klaiendam.

Terug naar boven

Ligging

Dussen ligt NW van Waalwijk, ZO van Werkendam en grenst in het Z aan de Bergsche Maas.

Terug naar boven

Statistische gegevens

In 1840 heeft de gemeente Dussen 360 huizen met 2.041 inwoners, verdeeld in de dorpen Munsterkerk 165/937 (= huizen/inwoners) en Muilkerk 78/441 en de buurtschappen Buitendijk en Polder samen 117/663. Tegenwoordig heeft het dorp ca. 1.000 huizen met ca. 2.400 inwoners.

Terug naar boven

Geschiedenis

- Ton Lensvelt heeft genealogisch onderzoek gedaan naar de geschiedenis van zijn familie, en omdat die uit dit dorp afkomstig is, heeft hij tevens een serie artikelen over de geschiedenis van Dussen gepubliceerd. Hij heeft de geschiedenis van het dorp en de voormalige gemeente zeer uitvoerig gedocumenteerd; in totaal betreft het naar schatting maar liefst ca. 300 artikelen.

- Verhalen over de geschiedenis van Dussen op de site van het Brabants Historisch Informatie Centrum (BHIC).

Terug naar boven

Recente ontwikkelingen

- De afgelopen jaren is in het NW van het dorp de kleinschalige nieuwbouwwijk Zandweide gerealiseerd. Het gaat in totaal om ca. 100 woningen. De wijk wordt in het noordoosten begrensd door de Muilkerk, in het oosten door de Dokter van Vuurestraat, en in het zuiden door de Dorpsstraat. Het Middeltje, die naar het oosten doorloopt in de Heren van Brechtlaan, verdeelt de wijk in een noordelijk deel en een zuidelijk deel. Het zuidelijk deel bestaat uit één straat. Hierlangs liggen vrijstaande woningen. Een van de bijzonderheden in deze wijk is dat Dussenaar Jaap Smits aan de Schalkenwerf een modelwoning Zongericht Bouwen heeft gebouwd. Zongericht Bouwen maakt het mogelijk om zonder gasmeter en zonder energierekening te wonen. Hij wil op de Zandweide nog meer zongerichte woningen realiseren. Voor nadere informatie zie de link.

Terug naar boven

Bezienswaardigheden

- Dussen heeft 15 rijksmonumenten.

- De huidige Hervormde (PKN) kerk aan de Zuideveldlaan dateert uit 1952 en is de opvolger van de vorige kerk die in de Tweede Wereldoorlog grotendeels is verwoest en in 1947 is afgebroken. De kerk valt onder de Hervormde Gemeente Dussen-Hank.

- De Noordeveldse Molen valt onder de buurtschap Korn en wordt daar verder beschreven.

- De heerlijkheid Dussen wordt voor het eerst vermeld in de 12e eeuw, als de Hertog van Brabant het goed overdraagt aan de Graaf van Holland. Toen zou er reeds van een versterkt huis sprake zijn geweest. In 1330 werd er een donjon gebouwd, die in 1387 is versterkt tot een kasteel. In 1421 ging het kasteel tijdens de Elisabethsvloed grotendeels ten onder. Slechts enkele kelders en delen van de torens bleven overeind staan. Het huidige kasteel is een door een brede slotgracht omringd bakstenen gebouw uit 1474, met oudere delen. Het bestaat uit drie woonvleugels om een binnenplaats, aan de noordzijde afgesloten door een toegangspoort tussen twee zware halfronde torens. De gewelfde kelder dateert van 1387 of ouder. De overwelfde renaissancegalerij dateert van 1609. Toen zijn ook de zuid- en oostvleugel met een verdieping verhoogd. De westvleugel dateert van 1628. Ook beide torens zijn toen verhoogd en er werd een middentoren toegevoegd. Deze is in 1944 verwoest en niet meer herbouwd.

Na een reeks opeenvolgende adellijke eigenaren, wordt het kasteel in 1901 ter beschikking gesteld aan de Zusters Karmelietessen, die ten gevolge van de seculariseringspolitiek uit Frankrijk moesten vertrekken. Tot 1920 was het een klooster. Voor dat doel is een kapel bijgebouwd. Nadat de zusters waren vertrokken, stond het gebouw weer leeg. In 1924 is het verkocht aan de familie Suringar. Na de dood van de freule in 1931 is het kasteel ter verkoop aangeboden met de aanprijzing: "zeer geschikt voor afbraak". De gemeente voorkwam dit middels een sloopverbod en kocht het in 1935 zélf, met het doel het tot gemeentehuis in te richten. Er werd herstelwerk verricht, maar in 1944 werd het kasteel zwaar beschadigd ten gevolge van oorlogshandelingen. De schade is hersteld en in 1953 is Kasteel Dussen alsnog gemeentehuis geworden. In 1980 moesten er opnieuw verbouwingen worden verricht.

Bij de gemeentelijke herindeling van 1997 ging het kasteel over naar de gemeente Werkendam, die het kasteel in 2003 in erfpacht uitgaf aan NV Monumenten Fonds Brabant (MFB). In 2013 heeft de gemeente het eigendom overgedragen aan Landgoed Brabant BV, een 100% dochter van MFB. Stichting Vrienden Kasteel Dussen (SVKD) is het gehele jaar met diverse culturele en maatschappelijke activiteiten in het kasteel actief. Ook zijn rondleidingen mogelijk. Er kan ook worden getrouwd.

- Gevelstenen in Dussen.

Terug naar boven

Jaarlijkse evenementen

- Carnaval. - CV De Durdauwers.

- Oranjevereniging Dussen organiseert een aantal evenementen en activiteiten rond Koningsdag, en op 4 mei de Dodenherdenking.

- Gedurende 4 dagen in augustus organiseert een groep enthousiaste jongeren een Timmerdorp voor de basisschool-jeugd.

Terug naar boven

Natuur en recreatie

- Gratis autoveer Capelse Veer over de Bergsche Maas naar (Sprang-)Capelle v.v.

Terug naar boven

Beeld

- Fotoreportage van Dussen door Kees Wittenbols uit Breda.

Terug naar boven

Literatuur

- Nieuwe en/of tweedehands boeken over Dussen (online te bestellen).

Terug naar boven

Links

- Onderwijs en kinderopvang: - Basisschool De Peppel. - Kinderopvang, Peutergroep en BSO Hoppas.

- Muziek:- "Fanfare Wilhelmina is opgericht in 1897. Onze vereniging bestaat momenteel uit een kleine maar energieke club mensen. De leden komen veelal uit Dussen, maar in de omgeving weten muzikanten ons ook te vinden. Jong en oud is lid en we delen allemaal dezelfde passie: muziek maken. Bij fanfare Wilhelmina spelen we van alles. We wisselen concoursmuziek, klassieke muziekstukken en speciaal gearrangeerde muziek voor fanfareorkesten af met de populaire muziek van nu en wat lichtere muziek die makkelijk in het gehoor ligt. Herkenbare filmmuziek maar ook de traditionele marsmuziek kunnen natuurlijk niet ontbreken.

Muziek maken en daarin plezier hebben staat bij ons voorop. We zijn, zoals het een echte dorpsfanfare beaamt, altijd present bij de traditionele gebeurtenissen zoals Koningsdag, de kerstnachtmis en sinterklaasintocht in Dussen. Daarnaast  organiseren we regelmatig leuke en verassende concerten, soms met thema. Wij zijn een gezellige vereniging die na het spelen wel van een drankje en een feestje houdt op zijn tijd. Onze vaste repetitieavond is op maandag in de Koppelpaarden en we staan onder leiding van dirigent Kobus Verheij."

- Dussens Smartlappenkoor "Uit Volle Borsten". - Shantykoor Muiterij Kantje Boord is opgericht in 1998. De zangers voelen zich sterk verbonden met het water, de zee, de (antieke) scheepvaart en het zeemansleven. De daaraan verbonden schoonheid, romantiek en dramatiek wordt in vele wonderschone liederen bezongen, 2- en 3 stemmig, Nederlandstalig en anderstalig. Het koor wordt bijgestaan door 3 accordeonisten, een banjospeler en een bodhránspeler.

- Sport: - Dussense Gymnastiek Vereniging DGV. - Tennisvereniging Groot Zuideveld. - s.v. Dussense Boys (voetbal) is opgericht in 1927.

- Overige verenigingen: - Toneelvereniging 'T is Wijd in de Heg is opgericht in 2009. De spreuk " 't is wijd in de heg" is een typisch Brabants gezegde. Betekenis: (ver) van het padje af zijn; in de war zijn, malende. Ver weg van het doel. Maar ook: prettig gestoord zijn. "Met de nodige zelfspot is gekozen voor de ludieke naam " 'T is wijd in de heg". Een gezegde dat op Brabantse wijze vertolkt dat de huidige situatie nog niet "koek en ei" is. Met andere woorden wij beseffen als geen ander dat we er nog hard aan moeten trekken om het toneelstuk met verve te kunnen spelen. Dat gaan we dus proberen maar tot op heden is het nog steeds... Juist, goed geraden en dus is een betere naam niet denkbaar!

Wij zijn een kleine toneelvereniging bestaande uit een zeer gemêleerd gezelschap. Wij brengen je dan ook geen normaal toneelstuk. Je kunt van ons een schouwspel verwachten vol humor van het type absurde komedie/klucht. Ons toneelspel gaat verder dan het podium. Wij betrekken mensen vanuit de zaal en improviseren er op los (of komt dat omdat we onze teksten niet kunnen onthouden?)." Aldus de vereniging op haar site.

- Zorg: - Zorgboerderij De Boer Op. In een groene omgeving net buiten de kern van Dussen wonen en werken zij op hun melkveehouderij en zorgboerderij. Naast het melken van koeien bieden zij een zinvolle dagbesteding aan volwassenen met een uiteenlopende zorgvraag.

- In Herbergier Dussen (Dorpsstraat 19), gebouwd in de oude RK jongensschool uit begin 20e eeuw, wonen mensen met een geheugenprobleem die zorg behoeven. In en aan het bestaande pand zijn daarvoor 15 kamers gebouwd, een logeerkamer, een moderne, gezellige eetkeuken en een sfeervolle lounge.

- Veiligheid: - Brandweer Dussen.

Reactie toevoegen