Zwollerkerspel

Status
- Zwollerkerspel is een voormalige gemeente in de provincie Overijssel. De gemeente Zwollerkerspel is per 1-8-1967 opgeheven en verdeeld over de gemeenten Zwolle (het grootste deel), Genemuiden, Hasselt, Heino en IJsselmuiden.
- Wapen van de voormalige gemeente Zwollerkerspel.

Ligging
Zwollerkerspel was een zeer landelijke gemeente met een forse oppervlakte en een relatief beperkt aantal inwoners (in, volgens de Volkstelling van 1840 - zie hieronder - maar liefst 34 buurtschappen), die de gemeente Zwolle geheel omsloot (vergelijkbaar met bijvoorbeeld de voormalige gemeente Weesperkarspel om Weesp, Lonneker om Enschede, Ambt Delden om Delden, Ambt Hardenberg om Hardenberg, Ambt Vollenhove om Vollenhove en Ambt Almelo om Almelo).

Statistische gegevens
In 1840 had de gemeente Zwollerkerspel 602 huizen met 3.900 inwoners, verdeeld over de kernen (volgens de volkstelling waren het allemaal buurtschappen, de getallen zijn respectievelijk huizen en inwoners) Cellemuiden 6/29, Robolligehoek 10/69, Hasselerdijk 9/65, Genne-Overwaters 15/92, Nieuwe Wetering Zuideinde 14/100, Nieuwe Wetering Noordeinde 9/65, Oude Wetering Zuideinde 12/80, Oude Wetering Noordeinde 12/83, Zeedijk 13/83, Biswetering 5/41, ’s Heerenbroek 23/161, Westenholte 27/149, Voorst 37/243, Spoolde 26/197, Schelle 14/92, Oldeneel 18/137, Herculo 14/106, Windesheim 31/232, Hoog-Zuthem 14/93, Laag-Zuthem 11/61, Ittersum 21/127, Zalné 16/89, Wijthem of Wijthmen 38/240, Herfte 17/118, Berkum Veldhoek 21/134, Berkum Goepershoek 22/137, Berkum Bruggenhoek 23/133, Berkum Brinkhoek 15/102, Langenholte 14/93, Haerst 1e gedeelte 13/69, Haerst 2e gedeelte 20/132, Genne 25/144, Holten 12/71 en Streukel 25/133.

De schrijfwijze van de plaatsnamen is die van de Volkstelling van 1840. Die wijkt in sommige gevallen af van de huidige schrijfwijze. Doorgaans zal u wel duidelijk zijn welke huidige plaats ermee wordt bedoeld. Het dorp Berkum was (en is nog steeds) zoals u ziet in een aantal wijken verdeeld. Wat hier Berkum Goepershoek heet, heette in werkelijkheid Berkum Poepershoek. Of dat Goepershoek een bewuste of onbewuste verschrijving was, zullen we nooit weten. De naam stamde overigens van poepen, wat de benaming was voor seizoensarbeiders uit Duitsland.

Bij de opheffing van de gemeente Zwollerkerspel per 1-8-1967 had zij een oppervlakte van ruim 14.000 hectare met ongeveer evenveel inwoners, dus een gemiddelde van slechts 100 inwoners per km2. Zulke getallen vind je alleen in zeer landelijke gebieden.
De gemeente is per de opheffingsdatum als volgt verdeeld:
naar de gemeente Zwolle: 7.866 hectare met 12.857 inwoners;
naar de gemeente Hasselt: 4.013 hectare met 1.080 inwoners (dus slechts 25 inwoners per km2!);
naar de gemeente IJsselmuiden: 1.369 hectare met 403 inwoners;
naar de gemeente Genemuiden: 1.050 hectare met 92 inwoners (is 9 per km2!);
naar de gemeente Heino: 213 hectare met 183 inwoners (betreft het dorp Laag-Zuthem).

Geschiedenis
- Geschiedenis van de gemeente Zwollerkerspel op de site van de familie Strieker.