Lonneker

Status
- Lonneker is een dorp in de provincie Overijssel, in de streek Twente, gemeente Enschede. Het was een zelfstandige gemeente t/m 30-4-1934.
- Wapen van de voormalige gemeente Lonneker.
- Hoewel Lonneker een qua omvang bescheiden dorp was en is, had de gemeente Lonneker een forse oppervlakte en omsloot het de stad en gemeente Enschede geheel. Op de plattegrond uit ca. 1870 onderaan deze pagina is dat nog goed te zien. Enschede kon dan ook, na een eerdere grenscorrectie in 1884, pas goed uitbreiden na annexatie van de hele gemeente Lonneker in 1934.
- De gemeente omvatte naast de kern Lonneker verder nog de kernen Eschmarke, Usselo, Boekelo, Rutbeek (valt tegenwoordig onder Usselo), Broekheurne, Twekkelo en Driene (ged.).
- Lonneker heeft, evenals de andere dorpen in de gemeente Enschede, geen eigen postcode en plaatsnaam in het postcodeboek, postaal gezien ligt Lonneker ´in´ Enschede. Ook in de gemeentelijke Basisregistratie Adressen en Gebouwen (BAG) komt Lonneker niet voor als 'woonplaats' (hoewel het dat in de praktijk natuurlijk wél is). Lonneker heeft wel officiële blauwe plaatsnaamborden (komborden) met de naam Lonneker.

Naam
In het Nedersaksisch
Lönniker, Lönnker of Lönker.
Oudere schrijfwijzen
Laat 10e eeuw in Loningheri, midden 12e eeuw de Liunekere, 1280 Loenekare, Loneker, 1297 Lonichere, 1385 Lonincker.
Naamsverklaring
Betekent heri, afleiding van har 'zandige heuvelrug', van de lieden van de persoon Lono. De verscherping van g tot k komt onder andere ook voor bij Berlicum en Hedikhuizen. (1)

Ligging
Lonneker ligt direct N van Enschede.

Statistische gegevens
- In 1840 had de gemeente Lonneker 1.229 huizen met 7.307 inwoners, verdeeld in dorp Lonneker 257/1.546 en de buurtschappen Eschmarke 524/2.955, Usselo 114/720, Boekelo 76/433, Rutbeek 16/123, Broekheurne 45/267, Twekkelo 84/564 en Driene 113/699.
- Tegenwoordig heeft het dorp Lonneker ca. 700 huizen met ca. 1.800 inwoners.

Geschiedenis
Vroegste geschiedenis
Lonneker wordt voor het eerst rond de 9e/10e eeuw genoemd in een goederenlijst van het stift Werden aan de Ruhr (Bisdom Münster). De buurschap  Lonneker maakte later deel uit van het kerspel en het richterambt Enschede als onderdeel van het drostambt Twente.

Opkomst en ondergang van de gemeente Lonneker
Lonneker werd in 1811 een zelfstandige gemeente, gevormd uit het voormalige richterambt Enschede, zonder de stad Enschede en de Eschmarke. Bij een wijziging in 1818 werd ook de Eschmarke aan Lonneker toegewezen. In 1881 werd een deel van de oude marke Driene overgedragen aan het sterk gegroeide Hengelo en in 1884 kreeg Enschede ten koste van Lonneker er een groot gebied bij. Het gevolg was dat Lonneker een van de weinige gemeenten in het land werd met een gemeentehuis buiten de eigen gemeentegrenzen en wel te Enschede.

Reeds tijdens de Eerste Wereldoorlog werd er gesproken over een samenvoeging van Enschede en Lonneker, maar pas per 1 mei 1934 werd wat toen nog resteerde van de gemeente Lonneker, door de gemeente Enschede geheel geannexeerd. Een uitvoerige motivatie omtrent deze herindeling kunt u lezen in de Memorie van antwoord (pdf) = toelichting van de minister waarom hij een samenvoeging van de gemeente Lonneker met de gemeente Enschede wenselijk vindt. Een grenscorrectie, met handhaving van de gemeente Lonneker, die door sommigen werd bepleit, zou van de gemeente Lonneker zo'n smalle 'schil' om de gemeente Enschede overlaten, dat dat niet levensvatbaar werd geacht.

Spoorlijn
Vanaf 1890 was het dorp Lonneker aangesloten op het spoorwegnet van de Geldersch-Overijsselsche Lokaalspoorweg-Maatschappij (GOLS), maar het personenvervoer werd in 1934 alweer gestaakt. Tot in de jaren zeventig van de 20e eeuw was er nog beperkt goederenvervoer tussen Enschede en Lonneker, maar daarna is de lijn geheel opgeheven en opgebroken.

Bezienswaardigheden
- RK kerk uit 1837.
- Mariakapel.
- De Lonneker Molen dateert uit 1851 en is de opvolger van een oudere molen die in 1847 is afgebrand.
- Bergwonnersteen.
- De wigboldpalen (grenspalen die van 1818-1884 de grens aangaven tussen de gemeenten Enschede en Lonneker) staan door de uitbreiding van Enschede in de loop der jaren inmiddels in het centrum van die stad.

Jaarlijkse evenementen
- Koninginnedag met braderie.
- Blaaskapellenfestival (Hemelvaartsdag).
- Kermis (wanneer is dat?, red.).

Overnachten
- Vakantiehuizen in de omgeving van Lonneker (online te boeken).

Links
- Site over Lonneker met o.a. actualiteiten en lokale links.

1. 1. Nederlandse plaatsnamen. Herkomst en historie.,
   Berkel, G. van; K. Samplonius
   , (2006)