Almelo

Status
- Almelo is een stad en gemeente in de provincie Overijssel, in de streek Twente.
- Wapen van de gemeente Almelo.
- Wapen van de voormalige gemeente Ambt Almelo.
- Wapen van de voormalige gemeente Stad-Almelo.
- De gemeente Almelo was van 1-7-1818 t/m 1913 gesplitst in de gemeenten Stad-Almelo en Ambt-Almelo. De laatste omvatte het buitengebied. In 1840 waren dat maar liefst 17 buurtschappen, die inmiddels grotendeels in de stad zijn opgegaan. In 1914 zijn de gemeenten Stad Almelo en Ambt Almelo opgegaan in de nieuwe gemeente Almelo, waarmee de situatie van voor 1-7-1818 is hersteld.
- De gemeente Ambt Almelo bestond uit 4 wijken: 1e wijk Wateregge, Bolkshoek, Boomshoek, 2e wijk Bellinkhof, 3e wijk Aalderinkhoek, Visschendijk en 4e wijk Schelfhorst, Kluppelshuizen, Krommendijk en Achterhoek.
- De gemeente Almelo omvat naast de gelijknamige hoofdplaats verder nog de dorpen Aadorp, Bornerbroek en een deel van Mariaparochie.
- Foto's van de plaatsnaamborden in de gemeente Almelo.

Naam
Oudere schrijfwijzen
Almeloo, 1157 kopie 17e eeuw Almelo, 1165 kopie 1247 Almelo, 1169 kopie 1351-1353 Almeloe.
Naamsverklaring
Waarschijnlijk samengesteld uit het Germaanse alma-* 'olm' en lo 'bos', dus 'olmenbos'. (1)
* Gereconstrueerde vorm.

Ligging
Almelo ligt NW van Hengelo en Borne, O van Wierden.

Statistische gegevens
- De gemeente Stad Almelo had in 1840 683 huizen met 3.238 inwoners.
- De gemeente Ambt Almelo had in 1840 517 huizen met 2.759 inwoners, verdeeld in de buurtschappen Windshoek en Bolkshoek samen 56/282, Boomshoek en Reigershofte samen 64/324, Zoetenstege en Knoopshofte samen 68/346, Bellinkhof, Stokkeler en Aalderinkhoek samen 57/313, Visschedijk en Slaghoek samen 98/538, Eshoek, Sluitersveld, Schelfhorst en Krommedijk samen 125/685 en Achterhoek en Wateregge samen 49/271. Het feit dat men in de Volkstelling van 1840 de aantallen gecombineerd opgaf, had de volgende reden: "Volgens opgave van het Gemeentebestuur is het niet mogelijk, het getal huizen van elk gehucht afzonderlijk op te geven, zijnde allen min of meer verspreid en de grenzen niet bepaald, hetgeen mede veroorzaakt, dat de afstanden niet wel op te geven zijn." (2)
- Voor een overzicht van grenscorrecties in de loop der jaren, met plattegronden die een en ander visualiseren, zie de rubriek Overige kenmerken onderaan deze pagina.
- Tegenwoordig heeft de gemeente Almelo ca. 31.000 huizen met ca. 73.000 inwoners.

Geschiedenis
In de 13e eeuw vormde Almelo met zijn omgeving een heerlijkheid, die heeft bestaan tot 1798. Het dorp bij het Huis van de Heren van Almelo heeft in 1420 stadsrechten verkregen, nadat al in 1346 verlof tot het instellen van een markt was verleend. Dit gebied heette Stad-Almelo, ter onderscheiding van het overige gebied van de Heren van Almelo, dat Ambt-Almelo werd genoemd.

Als u zich nader wilt verdiepen in de geschiedenis van Almelo, kunt u terecht bij:
- Historisch archief van de gemeente Almelo.
- Historische Kring Almelo.

Recente ontwikkelingen
Herbestemming Indië-terrein tot woonwijk
In 2010 heeft de laatste textielfabrikant, Koninklijke Ten Cate, Almelo verlaten. Zij concentreren hun activiteiten in Nijverdal. Het 22 hectare (ca. 50 "voetbalvelden") grote Indië-terrein waarop zij gevestigd waren, wordt omgebouwd tot woonwijk met 620 woningen. Een aantal karakteristieke gebouwen blijft behouden, namelijk de Watertoren, de Weverij, de Spoelerij en de Sterkerij. Deze worden respectievelijk herbestemd tot horeca, kunsthal, zorgwoningen en kinderdagverblijf. Verder blijven de gevels van de Kalverstraat met hun karakteristieke sheddaken intact. Het hele project beoogt in 2020 gereed te zijn. Nadere informatie over de nieuwe woonwijk Indië te Almelo.

Bezienswaardigheden
- Almelo heeft 64 rijksmonumenten.
- Molen De Hoop.

Musea
- Stadsmuseum Almelo.
- Stadsboerderij Het Wevershuisje.
- Bakkerijmuseum De Meelzolder / Bolletje Winkel en Koffieschenkerij.
- Grootmoederstijd is een nostalgisch kruideniersmuseumpje. Bezoek na afspraak. Entree: vrije gift.

Natuur en recreatie
- De gemeente Almelo wil de Aa weer tot een aantrekkelijk riviertje maken, onder meer door meanders (bochten) aan te brengen en de oevers geleidelijker te laten verlopen, wat goed is voor plant en dier en het vergroot tevens de waterberging.

Overnachten
- Vakantiehuizen in de omgeving van Almelo (online te boeken).
- Hotels in Almelo en omgeving (online te boeken).
- Preston Palace is een hotel en uitgaanscentrum met o.a. een zwem- en saunaparadijs, een indoor-kermis, een spelotheek voor de kinderen, een uitgaanscentrum, een feestzaal met elke avond live muziek, een bioscoop en diverse restaurants en barretjes. DankzIj de overzichtelijke all-in formule inclusief eten, drinken en entertainment, kunt u onbeperkt, onbezorgd en optimaal genieten.

Literatuur
- Nieuwe en tweedehands boeken, wandel- en fietsgidsen over Almelo (online te bestellen).
- Van Vriesen Aa tot Broke, een cultuurhistorische beschrijving van het Almelose platteland (maart 2010) beschrijft o.a. de ruim 400 huidige en verdwenen boerderijen in de gemeente Almelo.
- Lijst van boeken e.d. over de geschiedenis van Almelo, aanwezig en in te zien in het Twents Streekarchief te Delden.

Links
- Officiële site van de gemeente Almelo.
- Nieuws uit Almelo en omgeving.
- Almelo in Woord en Beeld.

1. 1. Nederlandse plaatsnamen. Herkomst en historie.,
   Berkel, G. van; K. Samplonius
   , (2006)
   
2. 2. Alphabetisch register van alle bewoonde oorden des rijks (met o.a. Volkstelling 1840, red.),
   De erven Doorman
   , p.448, (1850)