Hoofdmenu

Overijssel

Provincie
Overijssel

Overijssel gemeenten genummerd [640x480].jpg

Overijssel, de ligging van de 25 gemeenten in de provincie. Voor de namen bij de nummers: zie het hoofdstuk Status.
Overijssel, de ligging van de 25 gemeenten in de provincie. Voor de namen bij de nummers: zie het hoofdstuk Status.

OV Provincie Overijssel in ca. 1870 kaart J. Kuijper [1024x768].gif

Provincie Overijssel in ca. 1870 kaart J. Kuijper
Provincie Overijssel in ca. 1870 kaart J. Kuijper

Overijssel

Status en ligging
- De provincie Overijssel ligt in het oosten van het land. De hoofdstad is Zwolle.

- De provincie Overijssel is vanouds verdeeld in 3 streken: Twente in het zuidoosten, de Kop van Overijssel in het noordwesten en Salland, het grote gebied tussen deze beide regio's in. De Kop van Overijssel is in ieder geval de gemeente Steenwijkerland (nr. 20 op de kaart hiernaast). De gemeenten Kampen, Zwartewaterland en Staphorst (nrs. 12, 24, 19) worden doorgaans tot Salland gerekend, maar soms ook tot de Kop. Ook tussen Twente en Salland zijn er 'grensgevallen': de gemeenten Rijssen-Holten, Hellendoorn en Twenterand (nrs. 18, 9, 22) vallen deels onder Twente, deels onder Salland. De details daarvan vindt u bij de beschrijvingen van de gemeenten in kwestie.

- Uit landschappelijk, natuur- en toeristisch oogpunt is er verder nog sprake van de regio's Vechtdal, IJsseldelta, Reestdal en Waterreijk Weerribben-Wieden.

- Na een reeks gemeentelijke herindelingen* zijn er nu nog 25 gemeenten in Overijssel (vóór 2001 waren dat er nog 44). Dit zijn 1. Almelo, 2. Borne, 3. Dalfsen, 4. Dinkelland, 5. Deventer, 6. Enschede, 7. Haaksbergen, 8. Hardenberg, 9. Hellendoorn, 10. Hengelo, 11. Hof van Twente, 12. Kampen, 13. Losser, 14. Oldenzaal, 15. Olst-Wijhe, 16. Ommen, 17. Raalte, 18. Rijssen-Holten, 19. Staphorst, 20. Steenwijkerland, 21. Tubbergen, 22. Twenterand, 23. Wierden, 24. Zwartewaterland en 25. Zwolle. Voor de ligging van deze gemeenten in de provincie, zie de kaart hieronder.
* De laatste grootschalige herindeling was in 2001, met 'nakomer' gem. Bathmen naar gem. Deventer in 2005.

- Voor nadere informatie over de herindelingen van 2001, zie Wet gemeentelijke herindeling West-Overijssel 2001, Wet gemeentelijke herindeling deel van Twente 2001 en Ingetrokken wetsvoorstel herindeling Twente 2001 (incl. voorstel Twentestad).

Geschiedenis
Overijssel staatkundig en geografisch
De huidige provincie Overijssel is in de Franse Tijd ontstaan in 1807* als departement Overijssel (vanaf 1810 'Monden van de IJssel' geheten). De grens tussen de departementen Overijssel en Gelderland (vanaf 1810 'Boven-IJssel' geheten) volgde de IJssel (enclaves van de schoutambten Olst en Wijhe behoorden bij Gelderland) en de Koerhuisbeek, Schipbeek en Buurserbeek (delen van de schoutambten Diepenveen en Bathmen alsmede de richterambten Kedingen, Diepenheim en Haaksbergen gingen over naar Gelderland). Daar stond tegenover dat het departement Overijssel delen van de Gelderse buurtschappen Brammelerbroek en Lochuizen aan haar grondgebied kon toevoegen, alsmede het noordelijke deel van het eiland Schokland, dat daarvoor tot het departement Amstelland (ongeveer het huidige Noord-Holland) behoorde. (© Andreas Bartelink)
* Voorheen viel Drenthe ook onder het departement Overijssel.

Als u zich nader wilt verdiepen in de geschiedenis van Overijssel, kunt u terecht bij de volgende instanties en/of sites:

- Historisch Centrum Overijssel.

- Mijn Stad Mijn Dorp is een platform waar instanties en personen publiceren over de geschiedenis van Overijssel.

- Vereeniging tot beoefening van Overijsselsch Regt en Geschiedenis VORG.

- Cultuurhistorische Atlas Overijssel.

- Informatie over historische tijdschriften in Overijssel.

- Op de website Erfgoedbibliotheek Overijssel, een samenwerkingsverband van Stadsarchief en Athenaeumbibliotheek Deventer (SAB), vindt u uiteenlopende informatie rondom het Overijsselse historisch erfgoed, zoals nieuws, weblogs, speciale dossiers, nieuw verschenen titels en een digitale bibliotheek.

- Plaatsbeschrijvingen van plaatsen in Overijssel uit gidsen en tijdschriften uit de periode 1880-1930.

Recente ontwikkelingen
- Omgevingsvisie Overijssel.

- Oost Nederland maakt het. Visie op Oost Nederland (Gelderland en Overijssel) (2008), gezamenlijk opgesteld door de beide provincies.

- De trendstudie 'Wonen in Overijssel' (2014) geeft drie richtingen aan van waaruit woonprofessionals in Overijssel kunnen gaan werken. UItgangspunt is dat er een grote variëteit aan woningmarkten in de provincie gaat ontstaan. Iedere regio heeft specifieke mogelijkheden. Perspectieven zijn er voor vraaggericht bouwen, de kwaliteit van de bestaande woningvoorraad en bottum-up initiatieven. De teksten zijn niet alleen relevant voor de situatie in Overijssel maar ook voor de geïnteresseerden daarbuiten. De vele actuele thema’s die worden aangesneden bieden veel inspiratie om er ook in andere regio’s en gemeenten mee aan de slag te gaan.

- Overijssel kent 23 Duurzame Dorpen die sinds 2010 en 2011 duurzame ambities waarmaken. Het betreft Basse, Borne, Broekland, Delden, Dwarsgracht / Jonen, Fleringen, Hasselt, Heeten (publiekswinnaar 2010), Heino, Hellendoorn (Reggestroom), Hoonhorst (jurywinnaar 2010),
Kalenberg, Laag Zuthem, Lettele, Markelo, Noord-Deurningen, Olst/Wijhe (Aardehuizen, jurywinnaar 2011), Ommerkanaal, Overdinkel,
Tubbergen, Vasse (publiekwinnaar 2011), Willemsoord en Zwolle (trapjeswijk).Vele vrijwilligers zijn met kleine en grote budgetten (van 25.000 euro tot ruim 1 miljoen euro) aan de slag. Tot 2015 hebben de dorpen de tijd om hun ambities waar te maken. Zij worden gecoacht in het behalen van resultaten door bureau Stimuland en de provincie Overijssel.

Bezienswaardigheden
- Op de site Herbestemde kerken in Overijssel vindt u kerken die een herbestemming hebben gekregen als bijvoornbeeld woning of werkruimte. De site is mede bedoeld als inspiratie voor wat je met de kerken die de komende jaren leeg komen (landelijk ca. 1.200 van de ca. 4.200!) zou kunnen doen.

- Op de site van de Overijsselse Grenspalen Verzamelaars Club OGVC vindt u honderden beschrijvingen en afbeeldingen van grenspalen uit voornamelijk Overijssel.

- Stichting Bedehuizen in Overijssel en Flevoland.

- Site over een aantal begraafplaatsen in Overijssel.

Landschap, natuur en recreatie
- Gedetailleerde informatie over ontstaan en ontwikkeling van de regionale landschappen in de provincie Overijssel, vindt u in de - via de link online te lezen - studie Ontgonnen Verleden. Historisch-geografische regiobeschrijvingen betreffende de provincie Overijssel (114 pagina's, Ministerie van LNV, 2009).

- Ruiterroutes in Overijssel.

- In het Natuurbeheerplan Overijssel 2016 staat waar de provincie welke natuur wil stimuleren. Er wordt gewerkt met doelen per leefgebied. De leefgebieden zijn begrensd op basis van het voorkomen van diersoorten van provinciaal belang of voorkomend in de Europese Vogel- en Habitatrichtlijn, en waarbij het agrarisch natuurbeheer kan bijdragen aan de instandhouding van deze diersoorten. Het natuurbeheerplan bevat criteria hoe deze doelen moeten worden ingevuld door de collectieven.

Beeld
- De beeldbank Overijssel in Kaart bevat ca. 2.000 kaarten en plattegronden vanaf ca. 1550 tot heden uit de collecties van Stadsarchief en Athenaeumbibliotheek (SAB) Deventer, Provincie Bibliotheek Overijssel, Oudheidkamer Twente en Rijnbrink Groep (voorheen Overijsselse Bibliotheek Dienst).

Literatuur
- Nieuwe en/of tweedehands boeken over Overijssel (online te bestellen).

Links
- Officiële site van de Provincie Overijssel. Met name op de pagina Over Overijssel, en daarbinnen in het hoofdstuk Cijfers & Onderzoek, vindt u een reeks rapporten en nieuwsberichten over uiteenlopende thema's.

- Atlas van Overijssel.

- In 26 dorpen in Overijssel zijn en deels worden nog dorpsplannen gemaakt onder de noemer Dorpsplanplus.

- Het Overijssels Particulier Grondbezit (OPG) verenigt de particuliere eigenaren van het buitengebied van Overijssel en stimuleert een duurzame en rendabele exploitatie. Het gaat om eigenaren van landbouwgronden, bossen en natuur, vaak in een rijke schakering: een verweven landschap met een hoge biodiversiteit, gepositioneerd tussen de grootschalige landbouw en de grootschalige 'wilde' natuur. De ruim 260 leden van het Overijssels Particulier Grondbezit zijn gezamenlijk eigenaar van 37.000 ha. bos-, natuur- en landbouwgrond. Dat is meer dan 10 procent van de oppervlakte van de provincie.

- Tradities in Overijssel.

Reactie toevoegen