Enschede
lokatie
Status
- Enschede is een stad en gemeente in de provincie Overijssel, in de streek Twente.
- De gemeente Enschede is per 1-5-1934 vergroot met de gemeente Lonneker. Een uitvoerige motivatie omtrent deze herindeling kunt u lezen in de Memorie van antwoord = toelichting van de minister waarom hij een samenvoeging van de gemeente Lonneker met de gemeente Enschede wenselijk vindt. Een grenscorrectie, met handhaving van de gemeente Lonneker, die door sommigen werd bepleit, zou van de gemeente Lonneker zo'n smalle 'schil' om de gemeente Enschede overlaten, dat dat niet levensvatbaar werd geacht.
- Onder de gemeente Enschede vallen naast de gelijknamige stad en hoofdplaats verder nog de dorpen Lonneker, Boekelo, Usselo en Glanerbrug, de buurtschap Broekheurne, de buurtschap Rutbeek (valt onder Usselo) en het grootste deel van de buurtschap Twekkelo. Deze dorpen en buurtschappen hebben destijds (jaren zeventig) geen eigen postcode en plaatsnaam in het postcodeboek gekregen, postaal gezien en voor de gemeentelijke basisadminstratie (BAG) liggen deze plaatsen daarom 'in' Enschede.
- Het CBS betitelt het buitengebied van Boekelo als buurtschap Goorseveld (wijk 9, buurt 97) met ca. 1.400 hectare en 900 inwoners, maar in de provincie-atlas Overijssel (1) wordt deze niet vermeld, dus of dit in de praktijk ook zo beleefd wordt, is de vraag. Deze atlas noemt Dolphia, gelegen tussen Glanerbrug en Enschede, wel een buurtschap (volgens diverse publicaties valt dat onder Glanerbrug), maar door alle nieuwbouw in dat gebied krijgt het tegenwoordig meer de gedaante van een wijk.
- Wapen van de gemeente Enschede.
- Foto's van de plaatsnaamborden in de gemeente Enschede.
Naam
Uitspraak
Enschedé, met de klemtoon op de eerste lettergreep.
In het Nedersaksisch
Eanske. De reiziger Harm Boom, die ook Enschede bezocht rond 1840, vermeldt de plaatselijke uitspraak Anze.
Oudere vermeldingen
1118 falsum kopie 13e eeuw Aneschedhe, 1119 Anneschethe, 1188 ingevoegd eind 13e eeuw Enschede, 1280 Enscede, 1395-1396 Entscede. In het taalkundige en historisch-geografische boek “Notitia Germaniae Inferioris” (Menzonis Alting, 1697) vinden we (uit het Latijn, vrij vertaald): “ENZE wordt in Utrechtse Perkamenten ook ANZE genoemd. Het is een stadje met een grondgebied dat zich uitstrekt tot aan de gemeenschappelijke grenzen van de Bisdommen Utrecht en Munster. Vandaar ook dat de naam Enschede, die het stadje nu draagt heel goed en zuiver gekozen is”. In de 18e eeuw gebruikten de secretarissen van het Stadsgericht en die van het Landgericht steeds de naam Eindscheide of Eijndscheijde.
Naamsverklaring
- Ane-, Anne- heeft men opgevat als misschien 'aan de', maar dat wordt betwijfeld; schede betekent letterlijk 'scheiding', bijvoorbeeld een waterscheiding, een grens of zelfs een heuvelrug. In de 17e eeuw werd de naam verklaard als Eindscheiding, hetgeen ook al in de spelling tot uitdrukking kwam, bijvoorbeeld 1395 Entscede, 1552 Endschede, 1716 Endscheide. Uit de Franse tijd dateert de uitspraak Enschedé (vóór 1700 in Holland reeds Enskedee), wellicht gehandhaafd ter vermijding van associaties met het woord schede. De plaatselijke uitspraak plaatst de klemtoon op de eerste lettergreep. (2)
- Anderen denken aan een verklaring ‘aan de Es’ (naar het uitgebreide essencomplex aan de oostkant van de stad).
Ligging
Enschede ligt in het O van Twente, ZO van Hengelo. In het O grenst Enschede aan Duitsland (Gronau).
Statistische gegevens
- In 1840 had de gemeente Enschede, die toen nog slechts de stad omvatte, 481 huizen met 3.721 inwoners.
- Tegenwoordig heeft de gemeente Enschede ca. 65.000 huizen met ca. 157.000 inwoners, waarvan ca. 131.000 in de stad.
Geschiedenis
Enschede kreeg in 1325 stadsrechten, maar kwam pas na 1830 door de textielnijverheid tot ontwikkeling.
Als u zich nader wilt verdiepen in de geschiedenis van Enschede, kunt u terecht bij de volgende instanties en sites:
- De Canon van Enschede omvat de geschiedenis van Enschede in 43 zogeheten 'vensters', oftewel markante gebeurtenissen in de geschiedenis van Enschede.
- Stichting Historische Sociëteit Enschede-Lonneker bestudeert de geschiedenis van de stad Enschede plus de dorpen van de voormalige gemeente Lonneker.
- Artikel over de ruimtelijke ontwikkeling van Enschede.
Recente ontwikkelingen
- De wijk Roombeek is in 2000 verwoest door de vuurwerkramp op 13 mei van dat jaar. Anno 2010 heeft deze wijk een metamorfose ondergaan en is de herbouw voltooid.
Bezienswaardigheden
- Mariakapel.
- In 2008 zijn replica's van de zogeheten wigboldpalen (grenspalen die de grens tussen de gemeenten Enschede en Lonneker aangaven) geplaatst.
Musea
- Rijksmuseum Twenthe (kunst).
- Museum TwentseWelle is het museum voor de geschiedenis, cultuur, streektaal e.d. van Twente.
- Anno 2010 wordt er gewerkt aan een aan Jan Cremer gewijd Cremermuseum, in een voormalig pakhuis in de wijk Roombeek. De opening staat gepland voor juli 2011.
Jaarlijkse evenementen
- De Enschede Marathon (zondag voor Pasen) is de oudste marathon van Nederland en trekt ca. 9.000 deelnemers.
- Grolsch International Jazz Festival Enschede (weekend in juni).
Natuur en recreatie
- Natuurinformatiecentrum Koetshuis Hof Espelo.
- Het Kristalbad is een gebied van 40 hectare tussen Enschede en Hengelo, dat de komende jaren in opdracht van de provincie Overijssel wordt ingericht voor waterberging in combinatie met natuur.
- Aamsveen.
Overnachten
- Vakantiehuizen in Enschede en omgeving (online te boeken).
- Hotels in Enschede en omgeving (online te boeken).
Literatuur
- Nieuwe en/of tweedehands boeken over Enschede (online te bestellen).
- Lijst van boeken e.d. over de geschiedenis van Enschede (even scrollen op de pagina), aanwezig en in te zien in het Twents Streekarchief te Delden.
Links
- Officiële site van de gemeente Enschede.
- Enschede-Stad is een zeer informatieve site over Enschede, met o.a. geschiedenis, beschrijvingen van de tientallen wijken, honderden foto's, bouwprojecten, reportages en een actief forum.
- 1. Topografische Atlas Overijssel,
, (2004)
- 2. Nederlandse plaatsnamen. Herkomst en historie.,
, (2006)
Nieuwe reactie inzenden