Delden

Status
- Delden is een stad in de provincie Overijssel, in de streek Twente, gemeente Hof van Twente. T/m 2000 was het een zelfstandige gemeente onder de naam Stad-Delden. Zie verder bij Geschiedenis.
- Wapen van de voormalige gemeente Stad-Delden

Naam
In het Nedersaksisch
Dealdn.

Ligging
Delden ligt W van Hengelo, W van de A35, ZW van Borne, NO van Goor.

Statistische gegevens
- In 1840 had de gemeente Stad-Delden 255 huizen met 1.495 inwoners, verdeeld in stad Delden 201/1.169 en de buurtschappen Schoppenstede 12/81, Sint Annenbrink 19/111 en Vossebrink 23/134 (die op de plattegrond onderaan deze pagina nog mooi als apart gelegen buurtschappen te herkennen zijn).
- Tegenwoordig heeft de stad Delden ca. 3.000 huizen met ca. 7.000 inwoners op een oppervlakte van 5,96 km2.

Geschiedenis
Delden was een eigen 'richterambt', Verdeeld in een stadsgericht (dat gelijk was aan het gebied van de gemeente Delden dat in 1818 verder zou gaan als de gemeente Stad Delden) en een landgericht. Het landgericht was onderverdeeld in de volgende marken (in hedendaagse spelling): Grote Boermarke (met Deldeneresch, Deldenerbroek en Oele), Azelo, Kotwijk en Weddehoen, Hengevelde, Bentelo, Beckum, Woolde (met Hengelo).

Bij keizerlijk decreet van 6 januari 1811 werd per 1 maart van datzelfde jaar een lange lijst van Franse wetten ingevoerd. Eén daarvan was de invoering van gemeentebesturen. Het Richterambt Delden werd per 1 maart 1811 gesplitst in de mairie van Hengelo (bestaande uit de helft van de Grote Boermarke en de marken Woolde en Beckum) en de mairie van Delden (bestaande uit het stadsgericht, het overige deel van de Grote Boermarke en de overige marken van het landgericht). Na de aftocht van de Fransen werd begin 1814 besloten dat de namen vernederlandst werden 'mairie' werd gemeente en 'maire' werd burgemeester. Vervolgens werd per 1 juli 1818 de gemeente Delden gescheiden in Stad Delden en Ambt Delden (net zoals bijv. Ommen, Almelo, Hardenberg, Vollenhove, Goor*, Ootmarsum**, Enschede*** en Doetinchem). Kaart gemeente Delden van 1811 tot 1818. (© hoofdstuk Geschiedenis en kaart gemeente Delden: Andreas Bartelink).

* De gemeente Goor werd gesplitst in de gemeenten Goor (=stadsgericht) en Markelo (= Goorse kwartieren van het Richterambt Kedingen + marke Elsen).
** De gemeente Ootmarsum werd gesplitst in de gemeenten Ootmarsum (= stadsgericht) en Denekamp (= marken Agelo, Breklenkamp, Denekamp, Lattrop, Noord Deurningen en Tilligte).
*** Dit betrof geen volledige scheiding, de Eschmarke werd per 1 juli 1818 toegewezen aan de gemeente Lonneker. De gemeente Enschede bestond daarna enkel nog uit het voormalige stadsgericht.

- Verslag van het strijdgewoel in Delden eind 16e eeuw.

- Plattegrond van Delden anno 1829 (die dankzij initiatief van de vroegere directeur van de VVV Delden, Harry Vrielink, nu een blinde muur siert van de Readshop aan de Langestraat). Voor nadere toelichting op de totstandkoming van deze plattegrond, zie deze homepage van Harry Vrielink (helemaal onderaan, laatste artikel).

Als u zich nader wilt verdiepen in de geschiedenis van Delden of andere kernen in Twente, kunt u terecht bij het Twents Streekarchief te Delden.

Als u zich nader wilt verdiepen in de geschiedenis van Delden, kunt u terecht bij Historische Vereniging Schoutambt Delden, Postadres: Kooiweg 4, 7627 RD Bornebroek.

Recente ontwikkelingen
- Rapporten over de leefbaarheid en veiligheid in Delden.

Bezienswaardigheden
- RK Blasiuskerk.
- Oude Blasiuskerk (protestant).
- Eigen site van de Twickeler Houtzaagmolen. Twickeler Houtzaagmolen op Molens.nl.
- Het voormalige stadhuis van de gemeente Stad Delden (Ressingplein 2) is in 2011 verkocht. De projectontwikkelaar sloopt de latere aanbouw aan het stadhuis en verbouwt het geheel tot restaurant, winkels, een appartement en een B&B met 6 kamers. Onder de link vindt u alle relevante documenten die aan de verkoop en plannen tot herontwikkeling vooraf zijn gegaan.

Musea
- Zoutmuseum Delden.
- Museumboerderij Wendezoele.

Jaarlijkse evenementen
- Carnaval. Carnavalsvereniging De Piep'n Schnieders.
- Twentse Rolstoelvierdaagse (in de laatste volle week van juli).
- Nacht van Delden (op een zaterdag eind juli).
- Schuttersfeesten (weekend begin september).

Natuur en recreatie
- Landgoed Twickel.
- Stichting Kunstmanifestatie Delden organiseert regelmatig exposities in de Oude Blasiuskerk.

Eten en drinken
Lokale lekkernij
- Deldense Moppen.

Overnachten
- Hotels in Delden en omgeving (online te boeken).
- Vakantiehuizen in de omgeving van Delden (online te boeken).

Literatuur
- Lijst van boeken e.d. over de geschiedenis van Delden (even scrollen op de pagina), aanwezig en in te zien in het Twents Streekarchief te Delden.
- Nieuwe en/of tweedehands boeken over Delden (online te bestellen).

Links
- Delden linkspagina.