Zunderdorp

Plaats
Dorp
Amsterdam
Waterland
Noord-Holland

zunderdorp_voetbalvereniging_hbok_logo.jpg

In het idyllische Amsterdamse dorpje Zunderdorp, N van de stad gelegen in het landelijke Waterland, begon kennelijk ooit iets op klompen. Wát er wannéér en waaróm in Zunderdorp op klompen begon, kun je lezen onder het kopje Links.

In het idyllische Amsterdamse dorpje Zunderdorp, N van de stad gelegen in het landelijke Waterland, begon kennelijk ooit iets op klompen. Wát er wannéér en waaróm in Zunderdorp op klompen begon, kun je lezen onder het kopje Links.

zunderdorp_ijsclub_100_jaar_kopie.jpg

IJsclub Zunderdorp heeft in 2009 het 100-jarig bestaan gevierd en is nog altijd alive and kicking.

IJsclub Zunderdorp heeft in 2009 het 100-jarig bestaan gevierd en is nog altijd alive and kicking.

zunderdorp_oranjevereniging_opgericht_1898.jpg

Ook Oranjevereniging Zunderorp is al 'antiek', want opgericht in 1898, in het jaar dus van de inhuldiging van koningin Wilhelmina. De Oranjevereniging verzorgt de Dodenherdenking op 4 mei en de jaarlijkse feestelijkheden rondom Koningsdag.

Ook Oranjevereniging Zunderorp is al 'antiek', want opgericht in 1898, in het jaar dus van de inhuldiging van koningin Wilhelmina. De Oranjevereniging verzorgt de Dodenherdenking op 4 mei en de jaarlijkse feestelijkheden rondom Koningsdag.

Poppendam-MSD-20120829-270388.jpg

Het had niet veel gescheeld of het thans voormalige of wellicht nog bestaande buurtschapje Poppendam bij Zunderdorp was i.p.v. Amsterdam de grootste stad en hoofstad van ons land geweest. Hoe dat zit kun je lezen in het hoofdstuk Geschiedenis.

Het had niet veel gescheeld of het thans voormalige of wellicht nog bestaande buurtschapje Poppendam bij Zunderdorp was i.p.v. Amsterdam de grootste stad en hoofstad van ons land geweest. Hoe dat zit kun je lezen in het hoofdstuk Geschiedenis.

Zunderdorp

Terug naar boven

Status

- Zunderdorp is een dorp in de provincie Noord-Holland, in de streek Waterland, gemeente Amsterdam. T/m 1920 gemeente Nieuwendam.

- Het dorp Zunderdorp heeft in 1978 geen eigen postcode en plaatsnaam gekregen in het postcodeboek, voor de postadressen ligt het dorp daarom sindsdien 'in' Amsterdam. Bestuurlijk valt het dorp onder stadsdeel Amsterdam Noord, en daarbinnen onder Landelijk Noord.

- Onder het dorp Zunderdorp vallen ook de buurtschappen Het Schouw (deels) en 't Nopeind.

Terug naar boven

Naam

Oudere vermeldingen
1342 Zosenerdorp, 1343 Zoezenerdorp, 1345 Zuezenerdorp, 1371 Sunderdorp.

Naamsverklaring
Uitgaande van de oudste vormen is de naam te verklaren als dorp '(dochter)nederzetting'* van de bewoners van Swesen, zo genoemd naar de ligging aan het water de Swes. Deze waternaam hangt mogelijk samen met het Oudfriese swês en het Oudengelse swæs 'lief' en betekent dan: de liefelijke.(1)
* Voor een verdere verklaring van dorp zie bij Geldrop.

Terug naar boven

Ligging

Zunderdorp ligt N van de stad Amsterdam, N van het IJ en maakt binnen stadsdeel Noord deel uit van het gebied Landelijk Noord.

Terug naar boven

Statistische gegevens

In 1840 heeft Zunderdorp 45 huizen met 271 inwoners. Tegenwoordig heeft het dorp ca. 180 huizen met ca. 450 inwoners.

Terug naar boven

Geschiedenis

Poppendam
Poppendam is een voormalig dorpje ten oosten van Zunderdorp. Slechts de weg Poppendammergouw, de aan die weg gelegen hoeve Poppendam en de streeknaam Poppendammer Weeren herinneren nog aan het dorpje. De handvol huizen aan de Poppendammergouw zou je wellicht nog als buurtschap Poppendam kunnen beschouwen, maar dat wordt voor zover ons bekend nergens als zodanig benoemd.

Amsterdam is de hoofdstad en tevens de grootste stad van ons land. Iedere leerling vanaf groep 4 heeft die kennis paraat. Toch had dit voor hetzelfde geld een heel andere plaats kunnen zijn, namelijk Poppendam. Dit dorpje was in de middeleeuwen een heuse concurrent van Amsterdam bij het binnenhalen van overzeese handel. Het is een van de oudste nederzettingen in deze streek - Waterland - geweest, zelfs ouder dan Amsterdam. Waterland, gelegen ten noordoosten van Amsterdam, is een laaggelegen veengebied waarbij oorspronkelijk veel veenriviertjes in de Zuiderzee uitmondden. Om te voorkomen dat het zoute zeewater via deze riviertjes diep het land kon binnendringen, werden veel van deze stroompjes afgedamd. (nog afmaken, red.) De tekst over Poppendam is samengesteld door en © geograaf drs. Bert Stulp. Meer informatie over verdwenen dorpen vindt u in zijn v.a. 2009 verschenen boeken over Verdwenen dorpen in Nederland.

Volgermeer
In het uiterste NO van het dorpsgebied, tegen de grens met het dorp Broek in Waterland, ligt de Volgermeer, voorheen Veenderij Zunderdorp. Tussen 1920 en 1955 is hier turf gewonnen door de oude veenbodem af te graven en te drogen op legakkers. Dat gebeurde met een baggermachine. Per schip werd de turf via de sluis onder de Veenderijbrug afgevoerd naar de stad en de dorpen in de omgeving. Turf was in die tijd een belangrijke brandstof. Vanaf 1927 werden de petgaten op de Volgermeer opgevuld met huis- en stadsvuil, tot wel vijf meter boven het water. Zo werd nieuw land gemaakt voor agrarische doeleinden. Het gebied werd geleidelijk dé stortplaats van de gemeente Amsterdam. Per boot gingen dagelijks de open afvalschuiten naar de Volgermeer. In de jaren vijftig en zestig van de vorige eeuw is er erg veel industrieel en chemisch afval gestort.

In de Volgermeer liggen minstens 10.000 vaten chemisch afval met allerlei giftige stoffen waaronder dioxine. Dioxine wordt beschouwd als een van de giftigste stoffen door de mens gemaakt. Het gif was vooral afkomstig van het bedrijf Philips Duphar in het Westelijk Havengebied. In april 1980 werd dit gif ontdekt. De Volgermeer bleek met een oppervlakte van 100 hectare de grootste gifbelt van Nederland te zijn. Het in 1980 opgerichte Burgerkomitee Volgermeer heeft door actievoeren bereikt dat de gemeente Amsterdam de stortplaats in februari 1981 sloot. Het vuil ligt ingebed in de veenbodem. Hierin blijken de giftige stoffen vrijwel geheel vast te liggen. Daarom is gekozen voor een vrij eenvoudige manier van saneren: afdekken aan de bovenzijde, waardoor direct contact met het gif niet meer mogelijk is, en blijven controleren of er geen vervuild grondwater plaatsvindt.

De afdeklaag bestaat uit een aantal lagen. Op het vuil liggen grondlagen om het vuilnis te egaliseren. Hierop rust een 2 mm dikke folie, speciaal ontwikkeld voor stortplaatsen. Op de folie ligt een ‘natte leeflaag’, die bestaat uit schone grond en water, dat wordt vastgehouden door dijkjes van klei. Een natte leeflaag past goed in het landschap en de natuur van Waterland. Door het voedselarme regenwater is de Volgermeerpolder veranderd van een stortplaats in een natuurgebied met zeldzame planten en dieren. Regenwater is een uitstekende basis voor waardevolle natuur, voedselarm en daardoor soortenrijk. In de waterpartijen zal op termijn veen worden gevormd. De basis voor veenvorming is een natte bodem. Na het zaaien of planten van riet gaat op deze bodem een dicht rietveld ontstaan. Op termijn komt het water hoger en kan het riet drijvende matten gaan vormen, die meebewegen op het waterpeil. In deze ‘drijftillen’ verzamelt zich daardoor het pure regenwater en ontstaat na enige decennia een soortenrijke vegetatie van veenmos, veenpluis en zonnedauw. Dit zijn de kenmerkende planten van een levend hoogveen. Daarmee is de cirkel rond: het oorspronkelijke hoogveen is terug op de Volgermeer. (bron: Burgerkomitee Volgermeer)

Zie verder de pagina Geschiedenis van Zunderdorp.

Terug naar boven

Recente ontwikkelingen

- Dorpsontwikkelingsplan Zunderdorp.

Terug naar boven

Bezienswaardigheden

- Zunderdorp heeft 10 rijksmonumenten. Naast de kerk betreft dat voor de streek kenmerkende houten huizen en boerderijen.

- De Protestantse kerk (Achterlaan 12) is een witgepleisterde zaalkerk met steunberen, in 1711 gebouwd tegen de laatgotische toren zonder steunberen van de vorige kerk. De toren dateert uit de 15e eeuw, telt drie geledingen en is voorzien van een balustrade en een tentdak. Opvallend zijn de natuurstenen hoekblokken. Het kerkinterieur wordt overdekt door een houten tongewelf met trekbalken op geprofileerde sleutelstukken en korbelen (volgens de V.L. herbouwd 1711 en 1824; het eerste jaartal is waarschijnlijk, het tweede betreft een herstelling na een brand). Het orgel is een eenklaviers orgel (rijksmonument), geleverd door de firma G.A. Goldschmeding (Amsterdam) in 1907, maar afkomstig uit de werkplaats van orgelmaker Mart. Vermeulen (Woerden). Het instrument is karakteristiek door de vormgeving van front en klaviatuur en bevat belangwekkend 18e-, 19e- en 20e-eeuws pijpwerk. In 2010 is het instrument gerestaureerd door Flentrop Orgelbouw te Zaandam. - Site van de Protestantse kerk Zunderdorp. - Beschrijving van het kerkorgel.

Terug naar boven

Jaarlijkse evenementen

- De Oranjevereniging verzorgt de Dodenherdenking op 4 mei en de jaarlijkse feestelijkheden rondom Koningsdag.

- Dodenherdenking (4 mei).

- Tijdens de Boerenmarkt Zunderdorp (op een zaterdag in juni, 1x in de 3 jaar, de eerstvolgende keer is in 2021) kun je in de weilanden rond het dorp deelnemen aan activiteiten, genieten van landelijke hapjes en drankjes, meedoen met wedstrijden en bij de rijkgesorteerde kramen verse streekproducten aanschaffen. Ook zijn er kramen met o.a. boeken, huisraad en speelgoed. De opbrengst van deze dag komt geheel ten goede aan de dorpskerk, het werk van Stichting DmB, en voetbalvereniging HBOK. - Verslag Boerenmarkt 2015 (onder de link vind je een uitvoerig verslag in tekst, foto's en films),

- Als het in de winter hard genoeg vriest, kun je hier schaatsen op natuurijs op de lokale waterloop 't Zwet. De IJsclub zorgt dan voor een tent waar je je kunt omkleden, en wellicht is daar dan ook het een en ander voor de 'inwendige mens' verkrijgbaar.

Terug naar boven

Beeld

- Fotoserie van Zunderdorp van fotograaf Martin Stevens.

Terug naar boven

Literatuur

- Nieuwe en/of tweedehands boeken over Zunderdorp (online te bestellen).

Terug naar boven

Links

- Nieuws: - Nieuws uit Zunderdorp op Facebook.

- Belangenvereniging: - Dorpsraad Zunderdorp.

- Sport: - De IJsclub is opgericht in 1909. Zie verder de pagina Geschiedenis van de IJsclub.

- Het kleine Zunderdorp heeft ook een eigen voetbalvereniging, met een heel bijzondere naam: HBOK. Wij zijn altijd benieuwd wat die afkortingen betekenen. In dit geval betekent het 'Het Begon op Klompen'. Die zijn we nog niet eerder tegengekomen, dus wellicht een voor ons land unieke verenigingsnaam. Nog iets heel bijzonders is dat HBOK naast Ajax de enige voetbalclub in Amsterdam is die op eigen grond voetbalt, waardoor ze er zelf alle zeggenschap over hebben. De andere kant van de medaille is dat ze ook zelf voor alle kosten opdraaien.

Aan het einde van de jaren veertig wordt er door jongemannen uit Zunderdorp regelmatig gevoetbald op het plein voor de Hervormde Kerk, wat hen door enkele notabelen bepaald niet in dank wordt afgenomen. Het gebeurt zelfs dat de jongeren door de lokale politie van het plein worden verdreven. Gezien het feit dat deze belhamels op klompen voetballen, zal dat destijds voor flink wat overlast hebben gezorgd. In 1951 neemt men het initiatief om een voetbalclub in het dorp op te richten. De jongens gaan langs de huizen om geld in te zamelen. Omdat er standaard op klompen wordt gevoetbald, is de clubnaam 'Het Begon Op Klompen' al snel gevonden. Eind 2015 is een splinternieuw kunstgrasveld gerealiseerd. Dit past binnen de ambitie van de club om zo goed en zo hoog mogelijk te spelen. De club speelt momenteel in de 2e klasse en dat is voor zo'n kleine vereniging noemenswaardig te noemen. Zie verder de pagina Geschiedenis HBOK.

Woon je in Amsterdam e.o. en heb je zin om je bij een voetbalvereniging aan te sluiten? Of een zoon en/of dochter die daarvoor voelt? Kom dan eens kennismaken met HBOK, een kleine, intieme voetbalvereniging waar iedereen elkaar nog kent. Hun missie: senioren en kinderen (jongens en meisjes) met plezier en zoveel mogelijk op hun eigen niveau (nog) beter te leren voetballen. Ze zijn vooral nog op zoek naar jongens en meiden in de leeftijdscategorie 5 t/m 16 jaar. Ze hebben geen wachtlijsten. Bij HBOK voetbal je in een landelijke omgeving en toch dichtbij Amsterdam; het ligt maar 10 fietsminuten van het Buikslotermeerplein.

- Genealogie: - Overzicht van begravenen op de begraafplaats van Zunderdorp.

Reactie toevoegen