Welsum

Plaats
Dorp
Olst-Wijhe
Salland
Overijssel

welsum_poep_ie_nie_dan_rus_ie_toch_kopie.jpg

In 2018 geplaatst bord met spreuk bij de rustplaats aan de IJsseldijk in Welsum (© Welsums Cultuur Genietschap)

In 2018 geplaatst bord met spreuk bij de rustplaats aan de IJsseldijk in Welsum (© Welsums Cultuur Genietschap)

Welsum

Terug naar boven

Status

- Welsum is een dorp in de provincie Overijssel, in de streek Salland, gemeente Olst-Wijhe. T/m 2000 gemeente Olst.

- Onder het dorp Welsum valt ook de buurtschap Welsumerveld.

Terug naar boven

Naam

Oudere vermeldingen
1213 Wilsem, 1295 Wilsum, 1310 en 1665 Welsum, 1381-1383 Welsem.

Naamsverklaring
Betekent heem 'woonplaats, woning' van de persoon Willa. Vergelijkbaar met Wilsum bij Bentheim (D), 851 Wilshem.(1)

Terug naar boven

Ligging

Welsum ligt W van en aan de rivier de IJssel, W van Olst, NW van Deventer en Diepenveen, OZO van Epe en O van de A50, en grenst in het Z aan Terwolde en in het W aan Oene. Bijzonder is dus dat het dorp aan de Gelderse kant van de IJssel ligt, als een soort enclave, net als de noordelijker gelegen Wijhese buurtschap Marle.

Terug naar boven

Statistische gegevens

In 1840 heeft Welsum 102 huizen met 691 inwoners. Tegenwoordig heeft het dorp ca. 230 huizen met ca. 580 inwoners.

Terug naar boven

Geschiedenis

- Geschiedenis van Welsum.

Terug naar boven

Recente ontwikkelingen

- Dorpsontwikkelingsplan (DOP) Welsum.

- Gedurende enkele jaren heeft aan de IJsseldijk bij Eet Tapperij Bijsterbosch een opvallende 'gondelmast' gestaan. Het was een initiatief van het Welsums Cultuur Genietschap (WCG, waarvoor zie verder het kopje Links) en café-eigenaar Bijsterbosch, waar het Genietschap elke 3e vrijdag van de maand bijeenkomt. Het was een symbool voor hun plannen voor een gondelbaan tussen Welsum en Den Nul aan de andere kant van de IJssel. Het uitblijven van Europese subsidie betekende het einde van het plan. Vervolgens moest van de gemeente ook de mast verwijderd worden. Dat is gebeurd in oktober 2017. (bron en voor nadere informatie zie: de Stentor, 20-10-2017)

Terug naar boven

Bezienswaardigheden

- Welsum heeft 12 rijksmonumenten.

- Welsum heeft 15 gemeentelijke monumenten.

- Hervormde (PKN) kerk (Zijlweg 5). Het kerkelijk leven in Welsum begint in 1475, als er een torentje wordt gebouwd, met daarbij een kapelletje. Deze is rond 1730 afgebrand, waarbij de toren is blijven staan. In 1782 krijgt de toren een zadeldak, dat er oorspronkelijk niet op heeft gezeten. In 1828 krijgen de hervormden in het dorp toestemming van het classicale kerkbestuur om een eigen kerk en kerkelijke gemeente te stichten, omdat men tot dan telkens met de pont naar het aan de andere kant van de IJssel gelegen Olst moest. Kort daarvoor was er een veerpont omgeslagen, wat kennelijk in de beslissing heeft meegespeeld. De kerk komt in 1830 gereed en telde oorspronkelijk 250 zitplaatsen. Dat aantal is gereduceerd tot ca. 160, omdat het dorp te maken kreeg met een teruglopende bevolking. Met hoogtijdagen zijn er nog wel ruim 200 zitplaatsen te creëren.

Aan de zuidzijde ligt een oud cachot, waar eertijds de veldwachter boosdoeners in opsloot. Aan de noordzijde ligt het oude consistoriekamertje, waarvan de ruimte zo klein is dat de predikant, als hij zijn preek doornam, zich in zijn eentje in een benarde positie voelde. Daarom is aan de oostzijde een nieuwe consistorie tegen de kerk aangebouwd. De consistorie is niet monumentaal. De wanstaltige preekstoel, die sinds de kerkbouw een ware disharmonie bracht in de kerk, is verdwenen. Op advies van Monumentenzorg is een uit 1700 daterende preekstoel in de kerk geplaatst. Deze preekstoel, die een sierlijker karakter heeft, is afkomstig uit de afgebroken Hervormde kerk van Veenhuizen (Noord-Holland). Het orgel uit 1866 is in 2001 gerestaureerd. Er is nog altijd sprake van een eigen Hervormde (PKN) Gemeente Welsum. - Via deze link zijn de kerkdiensten terug te luisteren.

- Molen Houdt Braef Stant (IJsseldijk 65) is een korenmolen uit 1856. De molen is voor het laatst in 1986 gerestaureerd. Vrijwillig molenaar is Casper van Beek. De molen is tegenwoordig in gebruik als woning en is niet te bezichtigen.

- Gevelstenen in Welsum.

- De LAACC-bunker (Light Anti Aircraft Control Centre) (IJsseldijk 5a) is een als boerenschuur vermomde bunker, die tijdens de Koude Oorlog dienst heeft gedaan als commandopost. De grote deuren waren louter bedoeld als vermomming. In deze bunker, gebouwd in 1952, bevond zich het commandocentrum van de luchtverdediging van de voormalige IJssellinie. De bunker is te bezichtigen.

Terug naar boven

Evenementen

- De Vereniging voor Volksvermaken (VvV) is opgericht in 1917 en heeft dus in 2017 het 100-jarig bestaan gevierd. De organisatie bestaant uit vrijwilligers die door het jaar heen allerlei evenementen organiseren, zoals palmpasen (voor kinderen), het Poasvuur, de Welsumse Karmse, het IJsfeest en de Zeepkistenrace.

Terug naar boven

Natuur en recreatie

- Met de afronding van graafwerkzaamheden in de Welsummer- en Oenerdijkerwaarden is in december 2011 fase 4 van het project IJsseluiterwaarden Olst afgerond. Deze fase bestond uit de aanleg van een deel van een meestromende geul in de uiterwaard op de westoever van de IJssel. Daarnaast zijn de voormalige zandwinput de Hooge Waard en de rivieroever natuurlijker gemaakt. Met de afronding van de werkzaamheden bij Welsum krijgt het project IJsseluiterwaarden Olst steeds meer vorm.

De werkzaamheden op de westoever volgen op de succesvolle afronding van de eerste werkzaamheden in Fortmond. Die bestond uit het vergroten van de plas de Roetwaard en uitbreiden van de geul die al aanwezig was in de Duurse Waarden. Daarnaast is ook een voormalige puinstort gesaneerd in de Enk. Op deze plek wordt in de toekomst een nieuw geulenstelsel gegraven. In het kader van Ruimte voor de Rivier moest in de IJssel in 2015 een waterstandsdaling zijn bereikt van 6 tot 8 centimeter. Dat is nodig om de veiligheid bij hoog water te vergroten. Daarnaast wordt er nieuwe natuur ontwikkeld en komt er meer ruimte voor recreatie. Tevens wordt de bodem van het ernstig verontreinigde Olsafaterrein gesaneerd.

- Wandelroute 't Welsums Kippeneindje (7 km).

Terug naar boven

Links

- Algemeen: - Site van en over Welsum.

- Nieuws: - Het Welsums Krantje verschijnt 1x per kwartaal en is via de link ook online te lezen (ook oudere nummers).

- Belangenverenigingen: - Plaatselijk Belang Welsum. - In januari 2005 vond de eerste ‘stamtafel’-bijeenkomst plaats van het Welsums Cultuur Genietschap (WCG). Het doel was en is om een ieder die Welsum een warm hart toedraagt en de Welsumse cultuur wil beschermen en uitdragen en zich daarvoor daadwerkelijk wil inzetten, in een genietschap bijeen te brengen. Bijeenkomst op elke 3e vrijdagavond van de maand. Ter afsluiting van de bijeenkomst zijn de aanwezige leden verplicht een zelf gemaakte limerick, rijmdicht of ander ‘literair geknutsel' voor te dragen. Onder het genot van een al dan niet alcoholische versnapering worden ondertussen alle maatschappelijke ontwikkelingen besproken en -problemen opgelost. Het WCG is inmiddels bekend geworden door de WOET-tour (behoud lijn 170), het Pontveerontbijt en de bundel 'literaire oprispingen'.

- Dorpshuis: - Dorpshuis De Bongerd bestaat sinds 1980 en is het bruisende dorpshart van Welsum. Het is de thuisbasis van bijna 20 verenigingen en activiteitenclubs.

- Onderwijs: - Basisschool Dijkzicht. "Woorden die bij ons op school centraal staan, zijn: plezier, samenwerken, respect en veiligheid, zelfstandigheid, ontwikkeling, goede leerprestaties. Onze ambitie / visie geven we weer in 4 zinnen en 8 woorden: Wij maken kwaliteit van onderwijs zichtbaar; Transparantie en Communicatie. Wij stappen met kinderen een digitale toekomst in; Kennis en Vernieuwingen. Wij benutten talenten van kinderen, collega’s en ouders; Creativiteit en Verbondenheid. Wij laten kinderen groeien en bloeien; Leren 'Leren' en Ontdekken. Onder het motto ‘Alles wat aandacht krijgt, groeit voor kinderen...’ hebben de teams van de vier samenwerkende scholen een gezamenlijke visie vormgegeven.

- Muziek: - "Zang- en Toneelvereniging Harmonie is een gemengd koor met ruim 20 enthousiaste leden. Het repertoire is mede afhankelijk van het karakter van de optredens. Op de jaarlijkse uitvoering in november hebben ze een gevarieerd repertoire: vrolijk, licht klassiek, musical, volksliedjes e.d. Enkele keren per jaar verlenen ze medewerking aan een kerkdienst van de kerk in Welsum (meestal met Kerst en Pasen). Dan zingen ze vanzelfsprekend geestelijke liederen. Soms zingen ze voor een bepaalde groep, zoals een bejaardentehuis. Hoofdzaak is echter dat ze zingen, omdat ze daar plezier in hebben! Nieuwe leden zijn van harte welkom. Kom gerust eens op een repetitieavond kijken, misschien word je aangestoken door het enthousiasme en de gezelligheid."

- "Een bezoek aan de Welsumse Karmse is natuurlijk niet compleet zonder het Welsums Volkslied te zingen. Natuurlijk kennen alle Welsummers dit lied uit hun hoofd, maar voor bezoekers van “buitenaf” is de tekst te vinden onder de link. Bij het zingen van dit volkslied gaat het niet om zangkwaliteit, maar om plezier en volume." Aldus de dorpssite.

- Sport: - Sportvereniging SV Welsum is een zogeheten omni-vereniging, dat wil zeggen dat je er voor verschillende sporten terecht kunt, namelijk Voetbal (veld), Zaalvoetbal (dames), Tennis, Volleybal en Gymnastiek (MBVO).

- Weer: - Weerstation Welsum.

Reactie toevoegen