Wadenoijen

Plaats
Dorp
Tiel
Betuwe
Gelderland

Wadenoijen.jpg

Wadenoijen aan rivier de Linge.

Wadenoijen aan rivier de Linge.

Wadenoijen..jpg

Het kerkje van Wadenoijen.

Het kerkje van Wadenoijen.

Wadenoijen. (2).jpg

Een recht stuk in de anders zo meanderende Linge bij Wadenoijen.

Een recht stuk in de anders zo meanderende Linge bij Wadenoijen.

GL gemeente Wadenoijen in ca. 1870 kaart J. Kuijper [1024x768].gif

gemeente Wadenoijen in ca. 1870 kaart J. Kuijper

gemeente Wadenoijen in ca. 1870 kaart J. Kuijper

Wadenoijen

Terug naar boven

Status

- Wadenoijen is een dorp in de provincie Gelderland, in de streek Betuwe (en daarbinnen in de Tielerwaard), gemeente Tiel. Het was een zelfstandige gemeente van 1818 (in dat jaar ontstaan uit de gemeente Zoelen) t/m 30-6-1956. Zie verder bij Statistische gegevens.

- Onder de gemeente Wadenoijen vielen naast het gelijknamige dorp verder nog het dorp Drumpt en een deel van de buurtschap Passewaaij.

- Wapen van de voormalige gemeente Wadenoijen. Op die site staat dat de betekenis van het wapen niet bekend is. De zalm in het wapen heeft mogelijk te maken met de zalmvisserij op de Waal. Immers het dorp zelf ligt weliswaar aan de Linge, maar ook de buurtschap Passewaaij behoorde tot de gemeente en die lag aan de Waal (aldus Egbert van de Haar, Tiel)

- Wadenoijen is naar zijn vorm een zogeheten vorkdorp. Een vorkdorp ontstaat meestal langs een water. In dit geval langs de Linge. Omdat langs de Lingedijk enkele zijstraatjes kwamen met daarachter de Stationsstraat en de Bommelweg, spreekt men van een vorkdorp.

Terug naar boven

Naam

Uitspraak
Wajenooi, Wanooi.

Oudere schrijfwijzen
Wadenooijen, Ca. 107 kopie 11e eeuw Vadam, 850 kopie eind 11e eeuw VUada, UUadahe, 893 kopie 1222 in Wadenoy, 15e eeuw Wadenoyen, 1513 Wayenoyen, 1714 Wanoy, 1883 Wadenooien. De vermelding uit 107 wordt soms ook wel ten onrechte aan Wageningen toegeschreven.

Naamsverklaring
Het Germaanse wadô-* betekent 'poel, doorwaadbare plaats'. Het tweede lid is ooi 'weideland in riviermeander'. De oudste vermelding uit 107 komt voor in de Historiën van Tacitus. De alhier stromende Linge vormde in de Romeinse tijd de hoofdtak van de Waal, van Tiel tot bij Gorinchem. De oudste vorm is ook wel geïdentificeerd met Tricht. De uitgang op en is later ontstaan. (1)
* Gereconstrueerde vorm.

Terug naar boven

Ligging

Wadenoijen ligt direct ZW van Tiel en grenst in het N aan de rivier de Linge en in het W aan de A15. De kern van het dorp is niet groot, maar het dorp heeft wel een groot buitengebied. Gepensioneerd postbesteller Egbert van de Haar uit Tiel meldt ons dat hij onder andere in dit dorp de post bestelde, en dat zijn route aldaar een lengte besloeg van maar liefst 38 kilometer.

Terug naar boven

Statistische gegevens

- In 1840 heeft de gemeente Wadenoijen 159 huizen met 1.213 inwoners, verdeeld in het gelijknamige dorp 75/577 (= huizen/inwoners), dorp Drumpt 62/483 en buurtschap Passewaaij 22/153.

- Bij de opheffing van de gemeente Wadenoijen per 1-7-1956 is 663 hectare met 1.448 inwoners naar de gemeente Tiel overgegaan (dit betrof het dorp Drumpt en vermoedelijk ook de buurtschap Passewaaij) en 741 hectare met 873 inwoners naar de gemeente Zoelen. Bij de volgende herindelingsronde, die van 1978, is ook het dorp Wadenoijen alsnog naar de gemeente Tiel overgegaan.

- Tegenwoordig heeft het dorp ca. 450 huizen met ca. 1.150 inwoners.

Terug naar boven

Geschiedenis

Station
Van 1882 tot 1950 was er een station Wadenoijen aan de spoorlijn Dordrecht-Elst. Sinds 2007 is er weer een station in de buurt, namelijk Tiel-Passewaaij (afbeelding van dit station).

- Nadere informatie over de geschiedenis van Wadenoijen (naar onderen scrollen op die pagina tot u bij dit dorp komt).

Terug naar boven

Recente ontwikkelingen

Verplaatsing molen
De voormalige molen van de dorpspolder Wadenoijen, die een blikvanger was langs de A15, is in 2010 verplaatst naar Ophemert. Al zeer lang was de omgeving van deze molen een groot probleem: de molen kwam, door de verhoogde aanleg van de snelweg A15, als het ware in de diepte te staan en kreeg vanaf ca. 1970 'gezelschap' van een vuilstortplaats. Ruim 30 jaar later vergrootte de Betuwespoorlijn de problemen nog. Verplaatsing leek voor deze molen de enige oplossing. Plannen om de molen in het nabijgelegen natuurgebied de Steendert te Ophemert een functie als inmaler te geven moesten in 2004 op de lange baan worden geschoven, omdat de Rijksdienst voor de Monumentenzorg geen toestemming wilde verlenen (die dienst heeft namelijk als beleid dat rijksmonumenten in principe niet uit hun 'biotoop' mogen worden gehaald). Pas in 2007 werd beslist dat de molen mocht worden verplaatst. - Nadere motivaties voor de verplaatsing van de molen te Wadenoijen en foto's van de molen op de oude plek.

Terug naar boven

Bezienswaardigheden

- Naast de kerk met toren en naastgelegen pastorie, heeft Wadenoijen nog 11 rijksmonumentale boerderijen.

- Wadenoijen heeft 3 gemeentelijke monumenten.

- Hervormde (PKN) kerk met romaanse toren en schip en gotisch koor. In 2005 is een prachtig gerestaureerd historisch orgel in de kerk geplaatst. De kerk maakt tegenwoordig deel uit van de Protestantse Gemeente Tiel. Er worden tweewekelijks kerkdiensten gehouden. Naast de Wadenoijers komen er ook veel inwoners van de nabijgelegen Tielse nieuwbouwwijk Passewaaij.

Terug naar boven

Jaarlijkse evenementen

- Rommelmarkt (1e zaterdag van september), georganiseerd door de Protestantse Gemeente.

Terug naar boven

Links

- Onderwijs: - Daltonschool De Waayer.

- Sport: - Voetbal Vereniging Wadenoijen.

- Zorg: - Op Zorgboerderij Kei vinden allerlei mensen een zinvolle dagbesteding: kinderen, ouderen en mensen met een beperking.

- Genealogie: - Overzicht van begravenen op de begraafplaats van Wadenoijen (Lingedijk 24, bij de kerk), met foto's van de grafzerken.

Reactie toevoegen