Vlist

Plaats
Dorp
Krimpenerwaard
Krimpenerwaard Lopikerwaard
Zuid-Holland

vlist_collage.jpg

Vlist, collage van dorpsgezichten (© Jan Dijkstra, Houten)

Vlist, collage van dorpsgezichten (© Jan Dijkstra, Houten)

Vlist (3).JPG

Vlist, aan het gelijknamige riviertje Vlist.

Vlist, aan het gelijknamige riviertje Vlist.

IMG_6714.JPG

Waar is het mooier dan in Vlist.

Waar is het mooier dan in Vlist.

Vlist (2).JPG

Het hooi is van het land.

Het hooi is van het land.

Vlist.JPG

Het riviertje Vlist tussen Schoonhoven en Haastrecht.

Het riviertje Vlist tussen Schoonhoven en Haastrecht.

ZH gemeente Vlist in ca. 1870 kaart J. Kuijper [1024x768].gif

gemeente Vlist in ca. 1870 kaart J. Kuijper

gemeente Vlist in ca. 1870 kaart J. Kuijper

Vlist

(De cursieve alinea's zijn van onze lokale sponsoren)

Terug naar boven

Eten en drinken

- Reserveer hier online je restaurant in omgeving Vlist.

- Bestel hier online je maaltijd en laat hem thuisbezorgen in omgeving Vlist.

Terug naar boven

Literatuur

- Nieuwe en/of tweedehands boeken over Vlist (online te bestellen).

Terug naar boven

Status

- Vlist is een dorp* in de provincie Zuid-Holland, deels in de streek Krimpenerwaard, deels in de streek Lopikerwaard, gemeente Krimpenerwaard. Het was een zelfstandige gemeente t/m 2014. Het gemeentekantoor (waar de administratieve zaken werden behartigd) was gevestigd te Stolwijk, het gemeentehuis (waar men o.a. kon trouwen) was in Haastrecht.

* De kern Vlist wordt als dorp beschouwd, omdat het een kern van enige omvang heeft. Een kerk heeft het plaatsje nooit gekregen. Zo gaan bijvoorbeeld de hervormden en gereformeerden naar de kerken in de nabijgelegen dorpen Polsbroek en Haastrecht en kerken de katholieken in Haastrecht en Schoonhoven, die overigens één pastoor delen. Een echte ‘kern’ is er oorspronkelijk nooit geweest. Het ‘wijkje’ bestaande uit Beatrixstraat, Bernhardstraat, Clausstraat, Dreef, Julianaplein en Willem Alexanderstraat, is pas na de Tweede Wereldoorlog ontstaan. De eerste bebouwing van dit wijkje was aan de West Vlisterdijk (1952), de laatste was de Clausstraat (1996).

- Onder de oorspronkelijke gemeente Vlist viel alleen het gelijknamige dorp plus de buurtschap Bonrepas (onder welk dorp deze buurtschap nog altijd valt).

- De gemeente Vlist is in 1812 toegevoegd aan de gemeente Polsbroek. Per 1-4-1817 is zij daar weer van afgesplitst tot een zelfstandige gemeente.

- De gemeente Vlist is in 1985 vergroot met de gemeenten Haastrecht (waardoor ook een heel klein gedeelte van de nieuwe gemeente Vlist - zie hierna - in de streek Groene Hart kwam te liggen) en Stolwijk. Verder hebben per de fusiedatum nog enkele grenscorrecties plaatsgevonden. Zie daarvoor bij Statistische gegevens.

- Wapen van de voormalige gemeente Vlist.

Terug naar boven

Naam

Oudere vermeldingen
1289 / 1296 / 1307 / 1334 Vlist. De gemeente Vlist werd vroeger ook ‘Vlist en Bonrepas’ genoemd, omdat het uit beide heerlijkheden was samengesteld.

Naamsverklaring
Genoemd naar de ligging aan de gelijknamige rivier. De naam is mogelijk gevormd met het suffix -st, maar de betekenis is onduidelijk.(1)

Gemeentenaam
Met name in de 19e eeuw had men de neiging om alle, of in ieder geval de belangrijkste, kernen in de gemeentenaam te verwerken. In de 19e eeuw werd de gemeente dan ook wel 'Vlist en Bonrepas' genoemd (meer kernen had de gemeente t/m 1984 ook niet).

Terug naar boven

Ligging

Het dorp Vlist ligt aan de gelijknamige rivier, die stroomt van Schoonhoven naar de Hollandse IJssel bij Haastrecht. Het grootste deel van de gemeente Vlist lag in de Krimpenerwaard. Een deel lag in de Lopikerwaard, namelijk de oostzijde van de kern Vlist (de Oost Vlisterdijk en de polder Vlist-Oostzijde), de buurtschap en polder Bonrepas, het gedeelte van Haastrecht Z van de Hollandse IJssel en O van de Vlist, de buurtschap Boven-Haastrecht met de polder Groot en Klein Keulevaart, de buurtschap en polder Rozendaal en het N, Zuid-Hollandse en kleinere gedeelte van de buurtschap Hoenkoop. Een heel klein deel van de gemeente lag dan nog in de streek Groene Hart, namelijk het deel ten N van de Hollandse IJssel.

Terug naar boven

Statistische gegevens

- In het kader van de gemeentelijke herindelingen Krimpenerwaard is de gemeente Vlist per 1 januari 1985 opgeheven en gelijk weer opgericht. De nieuwe gemeente is als volgt samengesteld:
van de oude gemeente Vlist: 954 hectare met 202 huizen en 637 inwoners;
van de gemeente Stolwijk: 2.613 hectare met 1.452 huizen en 4.410 inwoners;
van de gemeente Haastrecht: 1.808 hectare met 1.427 huizen en 4.360 inwoners.

Verder hebben nog enkele kleine grenscorrecties plaatsgevonden:
- Van de gemeente Gouderak: 6 hectare (onbewoond).
Reden: men wilde de gehele Provincialeweg S29 onder één gemeente laten vallen en gelijk de technische uitvoering verder doorvoeren door de grens te leggen in het midden van de waterloop die langs de Provincialeweg loopt; (1005)
- Van de gemeente Bergambacht: 3 hectare met 15 huizen en 41 inwoners. Deze zijn gelegen aan de Vlist.
Reden: een van de uitgangspunten bij de gemeentelijke herindelingen was dat alle percelen gelegen aan de Vlist binnen een gemeente moesten komen te vallen;
- Van de gemeente Schoonhoven: 1 hectare (onbewoond). Het betrof een gebied gelegen aan de Vlist.
Reden: een van de uitgangspunten bij de gemeentelijke herindelingen was dat alle percelen gelegen aan de Vlist binnen een gemeente moesten komen te vallen. (1001)

- Het dorp Vlist heeft ca. 250 huizen met ca. 650 inwoners.

Terug naar boven

Recente ontwikkelingen

- In de jaren tachtig van de 20e eeuw doet het laatste supermarktje in Vlist de deuren dicht. In 2010 openen Bert van der Vlist en John Vork opnieuw een buurtwinkel aan de West-Vlisterdijk. De winkel is in beheer bij een stichting en wordt gerund door leerlingen van scholen. De Baanbreker (IJsselstein), het Schoonhovens College en het ID College (Gouda) exploiteren de zaak als leer-werkproject. "Winst maken is een illusie", stelt Van der Vlist. "De scholen zullen hard moeten werken om de exploitatie rond te krijgen. Voor ons zou het al mooi zijn als het kostendekkend draait. Dat moet ook wel kunnen, want de vaste kosten zijn laag. We hebben alleen te maken met inkoop, huur en energie."

Terug naar boven

Bezienswaardigheden

- Vlist heeft 13 rijksmonumenten.

- Gevelstenen in Vlist.

- Molen De Bachtenaar ligt langs de Visserkade, op grondgebied van Bergambacht (de grens Bergambacht / Vlist loopt hier noordelijk langs de Visserkade). De molen is niet te bezichtigen en de Visserkade, die ecologisch van belang is als verbinding met de Lopikerwaard, is niet openbaar toegankelijk. U kunt dus niet van Vlist over de Visserkade naar de buurtschap Schoonouwen wandelen of andersom.

- De polder van Vlist-Oostzijde behoort geografisch tot de Lopikerwaard, maar waterstaatkundig tot de Krimpenerwaard. De Watermolen van de Oostzijde van de Vlist, die het waterpeil in de polder moest beheersen, dateerde uit de tweede helft van de 15e eeuw en is in 1935 vervangen door het huidige gemaal van Vlist-Oostzijde (adres?, red.). Het gemaal heeft een inpandige machinistenwoning. In 1990 is het gemaal overbodig geworden door de ingebruikname van het nieuwe gemaal De Keulevaart in de buurtschap Boven-Haastrecht. Door de omringende bebouwing en beplanting - onder meer leiplatanen die in 1935 werden geplant om huis en gemaal van schaduw te voorzien - geeft het complex de indruk dat het hier om een boerderij gaat. Opvallend is de hoogteligging van het gemaal. De gedenksteen ‘1643’ heeft uiteraard geen betrekking op het gemaal maar herinnert aan de vroegere molen.

- Oost Vlisterdijk 36. Voormalig raadhuis van de oude gemeente Vlist. Boven de deur is het oude gemeentewapen nog te zien.

- Langs de Vlist vind je tientallen markante oude boerderijen, waaronder: West Vlisterdijk 18, met fraaie voordeur en leibomen uit 1660; Oost Vlisterdijk 18, woning uit 1877 met ontelbare kleine ruitjes in het bovenraam; Oost Vlisterdijk 19, 21 en 26. Fraaie boerderijen in stijl gerestaureerd en inmiddels niet meer als boerenbedrijf in gebruik.

Terug naar boven

Landschap, natuur en recreatie

- De Vlist is een veenriviertje dat van Schoonhoven naar Haastrecht stroomt. Het vormt de grens tussen de Lopikerwaard in het oosten en de Krimpenerwaard in het westen. De rivier werd vroeger gebruikt als boezem (wateropslag) voor de omliggende polders. Voor de polders zuidelijk van Haastrecht was de rivier tot het eind van de 15e eeuw de enige boezem. In 1486 werd besloten een tweede boezem aan te leggen. Steeds hoger wordende waterstanden op de rivieren en een daling van het maaiveld maakten dat noodzakelijk.

Daarom werd ‘De Grote Hofkamp’ aangekocht, een gebied pal ten oosten van de Vlist. Deze boezem was bedoeld als verzamelplaats voor water, in gevallen dat het water in de Hollandse IJssel te hoog stond om te kunnen lozen. Omdat het waterpeil in deze nieuwe boezem hoger was dan dat van de Vlist, kreeg deze boezem de naam De Hooge Boezem. In het verleden werd de rivier bevaren door beurtschippers, die per trekschuit vanuit Schoonhoven via de Bonrepas en de Grote Kerkvliet naar Polsbroek en vandaar via Benschop naar Utrecht gingen. De rivier is verboden voor gemotoriseerde vaartuigen. De enige bootjes die je er nu ziet, zijn kano’s en roeiboten.

Het kronkelende riviertje de Vlist wordt door velen, ongetwijfeld mede door de idyllische omgeving met onder meer oude boerderijen en knotwilgen, als de mooiste rivier van Nederland beschouwd. Het riviertje doet denken aan de tijd van de Verkade-albums, waarin landschappen werden afgebeeld die voor een groot deel inmiddels zijn verdwenen of op zijn minst flink aangetast door ‘de vooruitgang’. Rond de Vlist waan je je nog in vroeger tijden. Rijen knoestige knotwilgen, elzen en populieren, plukken paarse kattenstaart, wikke en wilgenroosje, eilandjes met bosschages en riet. Boven het water zweven libellen over waterlelie, dotter en zwanenbloem. Ook de boerderijen passen in een ouderwets plaatjesboek. De rivier is zowel qua lengte als qua uitzicht ideaal om eens geheel te bewandelen, te befietsen (ene kant heen, andere kant terug) of te bekanoën. - Ode aan de Vlist.

- De Bergvlietkade, die evenals de Visserkade ecologisch van belang is als verbinding met de Lopikerwaard, kan worden bewandeld, zij het met enkele hindernissen. De route begint aan het eind (gerekend vanaf de kern Vlist) van het Geerpad. Of vanuit Stolwijk gezien, aan het eind van de Schoonouwenseweg (buurtschap Schoonouwen). Daar ga je richting noorden, langs het water de Bergvliet. De Bergvlietkade is een houtkade waar veel vogels huizen. Op enkele plaatsen moet over een hek worden geklommen en de bodem is dusdanig ongelijk, dat stevig schoeisel noodzakelijk is. De kans om er een andere wandelaar tegen te komen is buitengewoon klein. Uiteindelijk komt het pad uit op de Bilwijkerweg in de buurtschap Bilwijk, nabij de eendenkooi.

Terug naar boven

Links

- Cultuurhistorie van de voormalige gemeente Vlist en haar kernen.

- Dorpsvereniging Vlist.

- Sport: - Polsstokclub De Vlist.

- Zorg: - Zorgboerderij Vlist. - Christelijke Zorgboerderij Krimpenerwaard.

Reactie toevoegen