Vaassen

Plaats
Dorp
Epe
Veluwe
Gelderland

vaassen groeten uit [640x480].jpg

Vaassen, Groeten uit

Vaassen, Groeten uit

gemeente_vaassen_kadastraal_anno_ca._1870_kaart_j._kuijper_kopie.jpg

Kaart van de in 1818 opgeheven gemeente Vaassen, situatie anno ca. 1870, kaart J. Kuijper

Kaart van de in 1818 opgeheven gemeente Vaassen, situatie anno ca. 1870, kaart J. Kuijper

Vaassen

Terug naar boven

Status

- Vaassen is een dorp in de provincie Gelderland, in de streek Veluwe, gemeente Epe. Het dorp is in 1812 van de gemeente Epe afgesplitst tot een zelfstandige gemeente, en in 1818 daar weer aan toegevoegd.

- Onder het dorp Vaassen vallen ook de buurtschappen Geerstraat, Hegge, 't Laar, Niersen, Oosterhof en een klein deel van de buurtschap Jonas. Dit zijn 6 buurtschappen in totaal.

Terug naar boven

Naam

Carnavalsnaam
Tijdens carnaval heet het dorp Rossumdaerp. Waar die naam vandaan komt, kun je lezen onder Jaarlijkse evenementen > Carnaval.

Terug naar boven

Ligging

Vaassen ligt N van Apeldoorn, Z van Epe en grenst in het O aan de A50.

Terug naar boven

Statistische gegevens

In 1840 heeft Vaassen 78 huizen met 594 inwoners. Tegenwoordig heeft het dorp ca. 5.000 huizen met ca. 13.000 inwoners, en is daarmee nauwelijks kleiner dan de hoofdplaats Epe.

Terug naar boven

Geschiedenis

Het gebied van de huidige gemeente Epe was vóór het begin van onze jaartelling al bewoond. Bijzonder in Nederland zijn de 'celtic fields' (prehistorische vierkante akkers omgeven door aarden walletjes). Er ligt een heel complex (ca. 76 hectare) van deze akkers bij Vaassen, rond de Gortelseweg. Ze dateren uit de IJzertijd.

De stichtingen Broken Wings '40-'45, Oud-Vaassen en Vaassen Reünie zijn in 2006 gestart met besprekingen met als doel om samen een historisch museum op te richten, zodat de verzamelde memorabilia aan het publiek getoond kunnen worden. Het materiaal lag opgeslagen op diverse locaties in het dorp. De conditie waaronder deze materialen werden bewaard was niet ideaal. Gevreesd werd dat behoud ervan voor de toekomst niet kon worden gewaarborgd. Visualisatie van de Vaassense historie zou daarmee ernstig in het gedrang komen. In 2008 hebben zij Stichting Vaassen Historie opgericht. Eind 2008 heeft men het pand op Dorpsstraat 73 betrokken. In april 2009 is daar Museum Vaassen Historie van start gegaan.

Terug naar boven

Bezienswaardigheden

- Vaassen heeft 22 rijksmonumenten.

- Vaassen heeft 18 gemeentelijke monumenten.

- Kasteel Cannenburch is in het midden van de 16e eeuw gebouwd door de Gelderse maarschalk Maarten van Rossem. Het kasteel ademt de sfeer van een eeuwenlang bewoond edelmanshuis. De vertrekken zijn in bewoonde sfeer ingericht met een belangrijke collectie meubels, porselein, schilderijen, etc. Het is net of de bewoners elk moment binnen kunnen komen. De fraaie ligging van het kasteel, het eeuwenoude muurwerk en de historische inrichting nodigen als vanzelf uit tot een nadere kennismaking. Kasteel Cannenburch is de afgelopen jaren grondig gerestaureerd. De restauratie is in 2010 gereed gekomen.

- De oorspronkelijke Daams' Molen is in 1870 gebouwd. Tot 1934 is de molen bij een veevoederbedrijf als windkorenmolen in gebruik. In dat jaar is de molen onttakeld. In de overgebleven romp, ingericht met een silo, mengketel, elevator, stortkelder, koekenbreker en hamermolen, is sindsdien alleen nog elektrisch gemalen. Op deze manier is de molen tot ca. 1965 in gebruik geweest. Daarna dient de molen alleen nog als opslagsilo. Rond 1985 zijn er plannen om molenromp en onderachtkant te slopen. Zover komt het gelukkig niet. De al bestaande stichting ‘Op eigen wieken’ wordt omgevormd tot Stichting Vaassens Molen met als doel de molen weer maalvaardig te maken. De reconstructie begint in 1989 en op Nationale Molendag 1990 draait de molen weer in volle glorie als windkorenmolen. Het herstel was zeer ingrijpend en kwam grotendeels neer op herbouw. Zo bleek het oude achtkant erg slecht en moest dat geheel worden vernieuwd.

Vanaf 2008 is de molen volop in discussie, vanwege plannen om de dorpskern deels te renoveren en van nieuwbouw te voorzien. Als consequentie wil men, vanwege de te verwachten verminderde windvang, de molen verhogen. Hierover blijken de meningen ernstig verdeeld. Uiteindelijk wordt toch tot verhoging besloten, middels het maken van een nieuwe fundering met kelder. Op 7 september 2012 is de verhoogde en weer geheel maalvaardige molen officieel in gebruik genomen. Over de bestemming van de nieuwe begane grond zijn diverse ideeën gepasseerd. Zo heeft er een tijdje het VVV-kantoor in gezeten. Sinds 2014 is Koffie- en Theehuys De Korenmolen er gevestigd. Met o.a. weer een kleine VVV-afdeling.

- De Cannenburger Molen (ook wel Cannenburgher Molen of Cannenburcher Molen) is een watermolen op de Hartense Molenbeek in Vaassen. De eerste vermelding van een molen op deze plaats dateert van 1387. De rechten van deze en veel andere molens behoorden toe aan kasteel De Cannenburgh. De Cannenburger Molen is de oudste van deze molens. In 1872 koopt Gerrit 'Gait' te Riele de molen. Tegenwoordig is de molen nog altijd eigendom van een telg van deze familie. Na een brand is de oorspronkelijk grotendeels houten molen in 1942 in steen herbouwd. Hierbij is een turbine aangebracht in plaats van het waterrad. Hiermee is de Cannenburger Molen tot 1978 op waterkracht in bedrijf geweest. Bij de restauratie in 2009 is een bovenslagrad geplaatst, maar de turbine blijft gehandhaafd. In de molen bevindt zich een gespecialiseerde maalderij voor het malen van groenten, kruiden, specerijen en boekweit. De molen is niet voor bezoekers geopend.

- Gevelstenen in Vaassen.

Terug naar boven

Jaarlijkse evenementen

- Carnaval. - Carnavalsvereniging De Rossumdaerpers. De vereniging is vernoemd naar de bekendste bewoner van het middeleeuwse kasteel Cannenburgh: de voormalige veldheer van de Hertogen van Gelre: Maarten van Rossum. Zijn nazaten waren in de 18e en 19e eeuw de initiatiefnemers van het carnaval in Vaassen. Bij de oprichting van de carnavalsverenging in 1967, is zij eerst vernoemd naar de Roje Hane (= de haan op de nieuwe brandweerauto die tijdens de eerste optocht van de club is gepresenteerd). Als deze naam in de jaren zeventig een politieke lading krijgt, is gezocht naar een andere naam voor de club. Dat is Rossumdaerpers geworden, "de dorpelingen van Maarten van Rossum", met de bijbehorende naam Rossumdaerp als naam van het dorp tijdens carnaval.

Terug naar boven

Landschap, natuur en recreatie

- De Rode Beek en de Nieuwe Beek bij Vaassen, volgens Waterschap Veluwe het meest bijzondere sprengenstelsel van de Veluwe, zijn in 2009 heringericht. De geschiedenis herhaalt zich hier, waar eeuwen geleden sprengen werden gegraven om steeds meer molens van energie te voorzien. Molens die in de loop van de achterliggende eeuwen werden gesloopt en waarvan vaak niet veel meer dan een versleten waterrad, een oud geschrift of een fundering rest. Behoud van het ingewikkelde beken- en sprengenstelsel is van groot cultuurhistorisch en ecologisch belang.

De droge beddingen zijn uitgebaggerd, op de bodem is leem aangebracht zodat het water langer wordt vastgehouden, met planken is een scheiding aangebracht tussen de Rode Beek en de Nieuwe Beek en er zijn bomen aangeplant. Verder zijn er vistrappen aangelegd, waarlangs de beekprikken, bermpjes en stekelbaarsjes in het vervolg stroomopwaarts en stroomafwaarts kunnen zwemmen. Forellen en blauwbanden zijn exoten die de inheemse vissoorten bedreigen en dus moeten verdwijnen.

- In 2011 is de Hartense Molenbeek gesaneerd. De sanering was noodzakelijk om kwik en koper in de verontreinigde waterbodem en oevers te verwijderen. Andere herstelmaatregelen zoals het plaatselijk aanbrengen van duikers en nieuwe palen, die uitspoeling en instorten van de kade moeten voorkomen, zijn tegelijkertijd uitgevoerd. De Hartense Molenbeek maakt onderdeel uit van de Vaassense Beken.

Terug naar boven

Literatuur

- Nieuwe en/of tweedehands boeken over Vaassen (online te bestellen).

Terug naar boven

Links

- Nieuws: - Op Vaassens Weekblad Online vind je het nieuws uit Vaassen maar ook meer dan 150 artikelen over de geschiedenis van het dorp. - Nog een Vaassense nieuwssite. - Nieuws uit Vaassen op Facebook.

- Dorpshuis: - Dorpscentrum De Wieken is al sinds 1985 een begrip, als dé gelegenheid bij uitstek om allerhande activiteiten te organiseren voor jong en ouder. Sinds 2016 is De Wieken onderdeel van Stichting Sport- en Dorpscentrum Vaassen, waar ook Sportcentrum De Koekoek onder valt.

- Muziek: - Shantykoor Kantje Boord is opgericht in 1996. Zij zingen traditionele shanty's die vroeger op de oude zeilschepen werden gezongen om het werk gelijkmatig te laten verlopen. - Vrouwen Popkoor Nenoni heeft ca. 35 leden en is eveneens in 1996 opgericht.

- Genealogie: - Overzicht van begravenen op de begraafplaats van Vaassen Oosterhof, - idem Wanenk en - idem Zwanenweg.

Reactie toevoegen