Rottevalle

Plaats
Dorp
Smallingerland
Fryslân

rottevalle_collage.jpg

Rottevalle, collage van dorpsgezichten (© Jan Dijkstra, Houten)

Rottevalle, collage van dorpsgezichten (© Jan Dijkstra, Houten)

rottevalle bildtweg 1960 [640x480].jpg

Rottevalle Bildtweg 1960

Rottevalle Bildtweg 1960

Rottevalle.JPG

Daar is dan Rottevalle.

Daar is dan Rottevalle.

Rottevallle.JPG

Mooi daar in Rottevalle.

Mooi daar in Rottevalle.

Rottevalle..JPG

Midden in Rottevalle.

Midden in Rottevalle.

Rottevalle. (2).JPG

De Kerk van Rottevalle.

De Kerk van Rottevalle.

Rottevalle

(De cursieve alinea's zijn van onze lokale sponsoren)

Terug naar boven

Eten en drinken

- Reserveer hier online je restaurant in omgeving Rottevalle.

- Bestel hier online je maaltijd en laat hem thuisbezorgen in omgeving Rottevalle.

Terug naar boven

Status

- Rottevalle is een dorp in de provincie Fryslân, gemeente Smallingerland.

- Oorspronkelijk viel Rottevalle deels onder Drachten, deels onder Opeinde (beide gemeente Smallingerland), en ook nog deels onder de gemeenten Tytsjerksteradiel en Achtkarspelen. In 1943 is dit middels een grenscorrectie rechtgetrokken. Sinds dat jaar valt het dorp geheel onder de gemeente Smallingerland (zie verder bij Statistische gegevens).

Terug naar boven

Naam

In het Fries
De Rottefalle.

Oudere vermeldingen
1622 de Rottevalle, ca. 1700 Rotteval, 1911 de Rottefalle, de Rotfalle.

Naamsverklaring
Betekent letterlijk 'rattenval', naam voor een sluisje dat gelijkenis vertoonde met een rattenval: 1527 doer een sijlke toe faren hijtten dije rotte fal (de Rottefal onder Scharnegoutum). Ten westen lag in 1786 Kattegat.(1)

Terug naar boven

Ligging

Rottevalle ligt N van Drachten en grenst in het NO aan de gemeente Achtkarspelen en in het NW aan de gemeente Tytsjerksteradiel. De grens tussen de beide gemeenten loopt hier door de weg Mûntsgroppe.

Terug naar boven

Statistische gegevens

In 1840 werd Rottevalle, wellicht gezien de grensperikelen zoals beschreven onder Status, kennelijk nog niet als autonoom dorp gezien (hoewel het al sinds 1724 een kerk heeft). In genoemd jaar viel het dorp met 62 huizen en 315 inwoners onder Drachten, met 48/239 (= huizen/inwoners) onder Opeinde (beide gem. Smallingerland), met 81/446 onder de gem. Achtkarspelen en met 10/50 onder de gem. Tytsjerksteradiel. Totaal dus 201 huizen met 1.050 inwoners.

In 1943 is het dorp geheel onder de gemeente Smallingerland gebracht. In dat jaar zijn 398 inwoners overgekomen van de gemeente Achtkarspelen en 85 van de gemeente Tytsjerksteradiel. Tegenwoordig heeft het dorp ca. 550 huizen met ca. 1.350 inwoners.

Terug naar boven

Geschiedenis

De naam Rottevalle komt voor het eerst voor in een koopcontract uit 1618. Aan de zuidkant van de Lits staan dan al enkele woningen, zoals blijkt uit oude kaarten van 1617. De buurtschap is indertijd sterk afhankelijk van de turfwinning en de hieruit voortvloeiende scheepvaart. De nederzetting wordt dan ook een 'veenkoloniaal dorp' genoemd. Langs de Lits en de Brouwersgrêft (dan nog vaarwegen) worden steeds meer woningen gebouwd, en ook de oude Standermolen, die de tand des tijds helaas niet heeft doorstaan. Later worden de eerste boerderijen gebouwd en breidt de buurtschap zich langzaam maar zeker uit. Rottevalle 'promoveert' van buurtschap tot dorp door de bouw van de hervormde kerk in 1724.

In 1953 is Rottevalle aangewezen als voorbeelddorp om moderne ontwikkelingen in de landbouw (waaronder de ruilverkaveling) zichtbaar te maken. De hiermee gepaard gaande Marshallgelden geven het dorp een forse injectie. In 1956 zijn de Lits en de Brouwersgrêft in het dorp gedempt - en is de Lits om het dorp heen gelegd - om de diverse bedrijfspanden beter bereikbaar te maken. In de jaren zestig en zeventig zijn nieuwe uitbreidingswijken gerealiseerd aan de Nije Buorren, De Fintsjes en De Houtkamp. De laatste uitbreiding aan de Arendswyk dateert uit de jaren negentig. De laatste nieuwbouw, die nog in een eerste fase verkeert, vindt plaats aan de Master Keuningwei.

Een paar jaar geleden is het dorp geheel 'gerestaureerd'. De oude betonweg midden door het dorp is geheel vervangen door klinkerbestrating, passende wegverlichting en nieuwe riolering. Een groot deel van het hemelwater van de daken van de Rotvalsters wordt opgevangen in een speciaal daarvoor aangelegde riolering die het naar de Leien afvoert. Het schone water gaat dus niet meer naar de waterzuivering in Drachten.

Vandaag de dag is Rottevalle een levendig dorp met veel actieve verenigingen, en het overkoepelende Dorpsbelang Rottevalle met een bijzonder jeugdig, initiatiefrijk, ondernemend bestuur bijgestaan door een aantal werkgroepen die actief zijn in het Hertenkamp, de dorpskrant, de website van het dorp en een activiteitencommissie met het organiseren van ontspanning voor jong en ouder: Sint Maarten, Sinterklaas, Vrijmarkt, Kerst stratenversiering, gezamenlijk ontbijt op het Muldersplein en Buitenspeeldag.

Terug naar boven

Recente ontwikkelingen

- De Dorpsvisie Rottevalle schetst de door de dorpelingen gewenste ontwikkelingen voor het dorp in de komende jaren.

- De afgelopen jaren is direct ZW van het dorp het Aanloopgebied Rottevalle, ook wel Ambachtsloane genoemd, gerealiseerd. Dit is een kleinschalig bedrijventerrein, bestemd voor beroep aan huis en voor ambachtelijke bedrijven met een bedrijfswoning.

- Na de opwaardering van de N369 tot aan Drogeham is de verkeersintensiteit aanzienlijk toegenomen. Vanuit zijwegen was het lastig en gevaarlijk voor (fiets)verkeer om de N-weg op te rijden en over te steken. Om de verkeerssituatie veiliger te maken is daarom in 2016 in Rottevalle-Zuid ter hoogte van de Ambachtsloane een ovalen rotonde, een zogeheten ovonde of ovatonde, aangelegd.

Terug naar boven

Bezienswaardigheden

- Rottevalle heeft 11 rijksmonumenten.

- Rottevalle heeft 5 gemeentelijke monumenten.

- Hervormde kerk (Buorren 18) uit 1724 met klokkenstoel op het kerkhof en voormalige pastorie op nr. 25. De kerk is opvallend door het vele licht dat de kerk binnenvalt. Dat geeft het interieur een heel aangename sfeer. De kerk is in 2011 overgedragen aan Stichting Alde Fryske Tsjerken. Bij die gelegenheid is een Plaatselijke Commissie (PC) geïnstalleerd die, in overleg met het MFC, in de kerk culturele activiteiten gaat organiseren. De kerk blijft beschikbaar voor erediensten, huwelijken en begrafenissen, en beoogt ook een locatie te worden waar het burgerlijk huwelijk voltrokken kan worden.

- Doopsgezinde Vermaning (Haven 16) uit 1838. De Doopsgezinde Gemeente Rottevalle-Witveen is in 1838 ontstaan uit samenvoeging van twee afzonderlijke doopsgezinde gemeenten nl. de gemeente van het Witveen en de gemeente Rottevalle. Het is een open, hartelijke en gastvrije gemeente waar mensen vanuit hun geloofs- en levenservaringen samenkomen en waar een ieder zich thuis voelt. Het is een kleine gemeenschap die zich kenmerkt door een grote vrijheid van geloofsbeleving en die voor iedereen wat te bieden heeft, zoals diensten en vieringen, maar ook in allerlei activiteiten voor leden en belangstellenden binnen én buiten de gemeente. Het gaat hen daarbij om: Ontmoeting, inspiratie en verdieping; Verbondenheid met elkaar; Inzet voor vrede in het klein en het groot.

- De Gereformeerde kerk met pastorie (Buorren 42/44) uit 1937 valt onder de Protestantse Gemeente Rottevalle. Een renovatie van de kerkzaal beoogt in 2016 gereed te komen.

- De Herberg van Smallingerland (Muldersplein 2) dateert uit 1791.

- De drie eikenhouten banken bij de haven aan de Brouwergrêft en aan De Fintsjes, en de driekantige zuil op het Muldersplein herinneren nog aan het feit dat Rottevalle t/m 1942 over 3 gemeenten was verdeeld.

- Op een gevel van Basisschool De Finne is het William A.J. Fuller-oorlogsmonument aangebracht. Het monument is een propellerblad van de Lancaster Mk.l R5748 ZN-R van het 106 Squadron die op 27-7-1942 tussen Rottevalle en Opeinde is neergestort. Drie bemanningsleden zijn hierbij om het leven gekomen. Zij liggen begraven op de Protestante begraafplaats in Opeinde. Eén bemanningslid, William Fuller, is vermist. Uit eerbetoon is dit monument naar hem vernoemd.

Terug naar boven

Evenementen

- Nieuwjaarsduik in het meer van De Leijen.

- Rond Koningsdag verzorgt Station De Dwarskoppen gedurende enkele dagen live uitzendingen en organiseert daarbij diverse activiteiten.

- IJsclub Rottevalle e.o. heeft een natuurijsbaan aan de Kompagnonswei 46, die is voorzien van verlichting en een koek-en-zopietent. De ijsbaan is open tussen 1 december en 1 maart, uiteraard alleen als het ijs voldoende dik is. Dit wordt kenbaar gemaakt door het hijsen van de clubvlag bij de ingang.

Terug naar boven

Landschap, natuur en recreatie

- Wandelroute Swalkroute Rottevalle (5 km) leidt je langs een aantal mooie (onverharde) wegen N van Rottevalle. Maar ook het gebied W van het dorp, rond het prachtige meer De Leijen, is zeer de moeite waard. Bij het VVV-agentschap aan het Muldersplein vind je meer routes en informatie over het gebied.

- Temidden van weiden, omkranst met houtwallen leent Rottevalle dorp zich voor prachtige fietstochtjes langs de zogeheten 'knooppuntenroutes'.

- Rottevalle heeft een jachthaventje aan de Lits en daarmee een directe verbinding met de Lits-Lauwersmeerroute.

- Hertenkamp aan de Efterwei.

- De inwoners zijn terecht trots op hun skûtsje De Rot. De Rot is namelijk het oudste nog varende ijzeren skûtsje. De Rot is in 1887 gebouwd in opdracht van de kasteleins van de herbergen De Koekoek Het Wapen van Smallingerland te Rottevalle. Het schip heeft jarenlang dienst gedaan als beurtschip tussen het dorp en Leeuwarden. Na vele omzwervingen is het schip in 1978 gekocht door Ruud de Haan uit Spaarndam, die het schip heeft gerestaureerd en zo veel mogelijk in de oorspronkelijke staat heeft terug gebracht. De familie De Haan heeft er jarenlang mee gevaren en ze hebben met De Rot veel nautische evenementen in heel Nederland bezocht. Voor zijn overlijden in 2009 heeft Ruud de Haan aangegeven dat hij De Rot graag terug zou willen hebben in haar oorspronkelijke thuishaven in Rottevalle. De hiervoor opgerichte Stichting Freonen fan De Rot heeft dit gelukkig ook kunnen realiseren. Met de aankoop van dit unieke schip is een stuk cultureel erfgoed van het dorp bewaard gebleven. De Rot wordt verhuurd voor rondvaarten en tochten en is ook regelmatig aanwezig bij nautische evenementen.

- In 2015 is in het gebied De Boppeste / Noorderhogeweg tussen Drachten en Rottevalle een verbeterde waterhuishouding gerealiseerd. Dankzij o.a. de natuurvriendelijke oevers kan het voormalige poldertje De Boppeste ten zuiden van het dorp nu meer water bergen en aan- en afvoeren en is het beter beschermd tegen wateroverlast. De Boppeste is ook een vochtig en bloemrijk grasland geworden voor weidevogels. Voor bezoekers zijn in het gebied een uitkijkpunt met vogelscherm, een waterspeelplaats en een wandelpad aangelegd. Het gemaaltje kon dankzij de maatregelen worden gesloopt.

- In 2016 zijn in natuurgebied de Grinspôle aan het meer de Leien bij Paviljoen De Leyen eetbare gewassen geplant zoals bes- en nootdragende struiken als meidoorn, hazelaar, rode en zwarte bes en zoete kers. Naast de aangeplante struiken kan de hier veel voorkomende en door velen verfoeide zevenblad verwerkt worden tot heerlijke pesto. De eigenaren van Paviljoen de Leyen hebben ook walnotenbomen op de Grinspôle geplant. De vruchten van deze bomen zullen verwerkt worden in gerechten op hun menukaart. Zo kun je letterlijk en figuurlijk de vruchten plukken van deze actie. De Grinspôle is een voormalig natuurkampeerterrein van Staatsbosbeheer en is in 2015 opgeknapt en omgevormd tot een educatief en recreatief bos.

- De Rike Ierde (Efterwei 9) is een liefhebberstuin van 2000 m2. In het voorjaar veel bollen, tulpen en alliums. In de zomer een kleurenfeest van vaste planten en éénjarigen. Door de combinatie met veel grassen heeft de tuin een natuurlijke uitstraling. De moestuin is lekker om naar te kijken. Er worden bijzondere groentensoorten verbouwd. De combinatie met snijbloemen maakt het geheel speels en aantrekkelijk. De tuin is van mei t/m september op afspraak te bezoeken. Toegang €2,50. Parkeren bij de sporthal.

Terug naar boven

Links

- Algemeen: - Site van en over Rottevalle.

- Nieuws: - Rottevalle heeft een fraaie dorpskrant, It Slûske, die 6x per jaar verschijnt en via de link ook online is te lezen (ook oudere nummers).

- MFC: - In 2017 is het nieuwe multifunctioneel centrum MFC It Werflân gereed gekomen. Het is voor zover bekend het eerste openbaar nutsgebouw dat is gebouwd en ingericht volgens de principes van cradle to cradle (C2C). De wanden in het hele gebouw bestaan bijvoorbeeld uit houten platen die met schroeven zijn vastgezet. "Als je het gebouw afbreekt, kun je ze weer opnieuw gebruiken", legt secretaris Hennie Meppelink van het dorpshuisbestuur het principe van cradle to cradle – 'van wieg tot wieg' – uit. "Oftewel 'afval bestaat niet'; als je het niet meer nodig hebt, kun je het ergens anders voor gebruiken en belast je het milieu er niet mee." Duurzaamheid betekende bijvoorbeeld ook dat het materiaal zoveel mogelijk uit de regio moest komen, maar ook de benodigde mankracht. Daarnaast hebben er veel vrijwilligers uit het dorp aan meegewerkt, die er deels zelfs een speciale veiligheidscurcus voor hebben moeten volgen. Het complex heeft 3 miljoen euro gekost (waarvan liefst 1 miljoen door de dorpelingen zelf bij elkaar is gebracht). Dat lijkt en is in absolute zin ook veel, maar men moet bedenken dat het in de exploitatiefase op allerlei manieren veel voordelen oplevert. En het pand houdt altijd een hoge restwaarde; als het ooit zou moeten worden gesloopt, kunnen bijna alle onderdelen worden hergebruikt dan wel worden verkocht aan een ander die het weer kan gebruiken.

Aanvankelijk was het pand alleen bedoeld als nieuwbouw voor dorpshuis It Tiksel (dat in 2016 is gesloopt). Maar toen de beide scholen uit het dorp in 2012 van de plannen vernamen, kwamen ze met het verzoek of ze als 'samenwerkingsschool' ook konden meedoen in de nieuwbouw. En zo geschiedde. Daardoor is het pand niet helemaal energieneutraal meer, wat aanvankelijk de bedoeling was. Maar er is bewust geen gasaansluiting aangelegd. De vloerverwarming en warmeluchtpomp worden voor het grootste gedeelte gevoed door de zonnepanelen. "Communicatie is in zo’n proces erg belangrijk. We hebben ervaren dat de bouwwereld en de gemeente nog teveel vanuit zichzelf denken en te weinig vanuit de klant." Ook de inzet van vrijwilligers vroeg om een goede communicatie. "De professionals moesten er vooral aan wennen dat de vrijwilligers ook een zinvolle inbreng hadden. Als vrijwilliger moet je niet over je heen laten lopen", aldus Meppelink. It Werflân betekent 'land van meerdere eigenaren dat afwisselend door de eigenaren wordt gebruikt'. En dat zijn er hier een heleboel. MFC It Werflân omvat nu een dorpshuis, basisschool, kinderopvang en peutersperlzaal, waarbij verschillende ruimtes gezamenlijk worden gebruikt. Een deel van de jeugdsoos bijvoorbeeld is ook in gebruik bij de buitenschoolse opvang en de kinderen van de school hebben activiteiten in de grote zaal, die met schuifwanden in meerdere kleinere zalen kan worden verdeeld. (bron en voor nadere informatie zie: de site van Doarpswurk) - Zie ook de toelichting door bouwer Jorritsma Bouw. - En er is ook een mooie fotoreportage van het bouwproject gemaakt.

- Onderwijs: - Dalton-basisschool Yn 'e Mande, Basisschool De Finne en VSO/BSO VANDAAG zijn allemaal gevestigd in het in 2017 gereedgekomen MFC It Werflân. Zie daarvoor verder bij Recente ontwikkelingen.

- Muziek: - Brassband De Bazuin is een enthousiaste band van koperblazers en slagwerk. De band geeft concerten in Rottevalle en is ook te beluisteren op festivals buiten het dorp. De vereniging telt ruim 30 leden en komt uit in de 5e divisie. Op de wekelijkse repetitie-avonden staan samen muziek maken, maar ook gezelligheid hoog in het vaandel. - Na het optreden van een shantykoor tijdens het dorpsfeest in 1994, begon het zelf zingen van zeemansliederen te leven bij een aantal mannen uit Rottevalle e.o. Aan de oproep om tijdens de 2e Rottefalster Sjong- en Muzykjûn een aantal shanty’s en zeemansliederen met elkaar te zingen werd door velen positief gereageerd. Sinds dat eerste succesvolle optreden zijn de Piipegaeltsje Sjongers* geregeld met elkaar op stap en zingen hun shanty’s en zeemansliederen met veel enthousiasme.
* Een ‘pipegaal’ is een oude houten kruiwagen met een piepend wiel.

Tijdens het Dorpsfeest 2009 is het 'Doarpsliet van de Rottefalle' gepresenteerd. Muzikaal duo Michiel & Sytske, met medewerking van Paul Siemensma (accordeon) en Nanne Kalma (contrabas), hebben het dorpslied gecomponeerd en geproduceerd op uitnodiging van Stichting School- en Dorpsfeesten Rottevalle. Het lied is tevens op CD single uitgebracht.

- Sport: - v.v. Rottevalle (voetbal). - Korfbal- en Tennisvereniging Wêz Handich.

- Overige verenigingen: - Toanielselskip De Rottefalle is in 1981 opgericht. - Watersportvereniging De Leijen is opgericht in 1967. In de eerste jaren van haar bestaan richtte de vereniging zich vooral op de zeilsport. Tegenwoordig heeft het overgrote deel van de ongeveer 90 leden een motorboot. De watersportvereniging treedt op als belangenbehartiger voor haar leden, organiseert cursussen en houdt jaarlijks een gezellige toertocht.

- Zorg: - Theo en Hanny Schoor uit Drachten zijn in 2014 gestart met hun zorgonderneming De Bijzondere Onderneming (DBO). Het betreft o.a. een bijzondere woon-/werk-/zorvoorziening De Litswente, met 8 zorgwoningen voor mensen met een beperking, aan de Ambachtsloane 1 in Rottevalle. Op De Litswente ondersteunen en stimuleren ze de cliënten met als doel zo zelfstandig mogelijk te leven. Zo worden problemen voorkomen en re-integratie gestimuleerd. Zij helpen mensen met een bijzondere zorgvraag hun eigen keuzes te maken op sociaal terrein, voor school en werk. De bewoners doen er binnenshuis aan dagbesteding en tuinieren er op het land.

Ze kweken er o.a. groenten voor de Eeterij, een van de andere vormen van dagbesteding die DBO biedt, in het café van Drogeham. Daarnaast heeft DBO nog een camping bij Heerenveen, waar ook 5 cliënten dagbesteding hebben. En in het voormalige pand van Walda op industrieterrein De Haven in Drachten hebben ze een leerwerkproject voor ca. 25 personen, die er meubels maken van pallets. Hier laten zij het bij, omdat ze het kleinschalig willen houden, wat ze een sterk punt vinden, en dé aanleiding om deze projecten te beginnen, zijnde het 'gat' waar zij in zijn gesprongen omdat zij vinden dat de regionale zorginstelling Talant te groot(schalig) is geworden.

- Genealogie: - Overzicht van begravenen op de begraafplaats van Rottevalle algemeen en - idem kerk, de laatste ook met foto's van de grafzerken.

Reactie toevoegen