Achtkarspelen

Gemeente
Achtkarspelen
Fryslân

gemeente_achtkarspelen_anno_ca._1870_kaart_j._kuijper_kopie.jpg

Gemeente Achtkarspelen anno ca. 1870, kaart J. Kuijper (collectie www.atlasenkaart.nl)

Gemeente Achtkarspelen anno ca. 1870, kaart J. Kuijper (collectie www.atlasenkaart.nl)

achtkarspelen_logo_bos.jpg

De gemeente Achtkarspelen heet je aan haar grenzen gastvrij welkom met een fraai bord met een logo dat een bosrijke gemeente impliceert (foto 2009). En dat is ook zo.

De gemeente Achtkarspelen heet je aan haar grenzen gastvrij welkom met een fraai bord met een logo dat een bosrijke gemeente impliceert (foto 2009). En dat is ook zo.

achtkarspelen_logo_water.jpg

De gemeente Achtkarspelen heet je aan haar grenzen gastvrij welkom met een fraai bord met een logo dat een waterrijke gemeente impliceert (foto 2010). En dat is óók zo. Profileert de gemeente bewust beide aspecten, of is dit logo het vorige opgevolgd?

De gemeente Achtkarspelen heet je aan haar grenzen gastvrij welkom met een fraai bord met een logo dat een waterrijke gemeente impliceert (foto 2010). En dat is óók zo. Profileert de gemeente bewust beide aspecten, of is dit logo het vorige opgevolgd?

Achtkarspelen

Terug naar boven

Status

- Achtkarspelen is een gemeente in de provincie Fryslân.

- De gemeente Achtkarspelen omvat de dorpen Augustinusga, Boelenslaan, Buitenpost, Drogeham, Gerkesklooster en Stroobos, Harkema, Kootstertille, Surhuisterveen, Surhuizum, Twijzel en Twijzelerheide. Dat zijn in totaal 12 dorpen.

Met betrekking tot de buurtschappen van de gemeente heeft de gemeenteraad in haar vergadering van 15-9-2016 (zie punt 9) besloten dat die plaatsnamen in het vervolg alleen nog Friestalig zijn. De plaatsnaamborden (waar de Nederlandstalige variant bovenaan staat en de Friestalige variant er onder) van Reaskuorre zijn in februari 2017 vervangen, van de andere buurtschappen worden ze op een later moment vervangen (als ze daar technisch gezien aan toe zijn, dan wel wanneer er budgettair ruimte voor is. De operatie kost ca. €13.000, zijnde gemiddeld 3 borden per buurtschap is €1.000 per buurtschap). Zie ook notulen raadsvergadering 15-9-2016, artikel op Omrop Fryslân en artikel in de Streekkrant.

Het gaat om de buurtschappen (met de Nederlandstalige variant er achter tussen haakjes) Blauforlaet* (Blauwverlaat), Bouwekleaster (Buweklooster), De Koaten (De Kooten), De Leste Stuver (De Laatste Stuiver), Hamsherne (Hamshorn), Koartwâld (Kortwoude), Kûkherne (Kuikhorne) (deels), Lytsepost (Lutkepost), Ophûs (Ophuis), Opperkoaten (Opperkooten), Reahel* (Rohel), Reaskuorre* (Roodeschuur) en Surhuzumer Mieden (Surhuizumermieden). Dat zijn 13 buurtschappen in totaal.

Verder is er wat ons betreft ook nog sprake van de buurtschap Mûntsetille (Monniketille) (rond 1950 verdwijnt deze naam ineens als plaatsnaam uit de atlassen en is het alleen nog een veld-/streeknaam, terwijl het vanouds altijd een buurtschap is geweest en onzes inziens nog altijd, dus volgens ons is dit een 'drukfoutje' in de atlassen). En er valt nog een klein deel van de Lutjegaster buurtschap Dorp (1 pand) onder de gemeente Achtkarspelen.
* In 1958 heeft de gemeenteraad al besloten (maar nooit doorgevoerd) dat deze 3 buurtschappen de Friese spelling zouden moeten krijgen.

- Wapen van de gemeente Achtkarspelen.

- Foto's van de plaatsnaamborden in de gemeente Achtkarspelen.

Terug naar boven

Ligging

De gemeente Achtkarspelen ligt in het NO van Fryslân en grenst in het O aan de provincie Groningen, in het Z aan de gemeente Smallingerland, in het W aan de gemeente Tytsjerksteradiel en in het N aan de gemeente Kollumerland en Nieuwkruisland.

Terug naar boven

Statistische gegevens

In 1840 heeft de gemeente Achtkarspelen 1.315 huizen met 7.568 inwoners, verdeeld in dorp Buitenpost 136/882, dorp Lutjepost 3/17, dorp Optwijzel 160/927, dorp Kooten 100/627 met de buurtschappen Kootstertille 22/132 en Kuikhorne (deels) 3/14, dorp Drogeham 45/264 met de buurtschappen Hamshorn 15/94, Munneketil 12/76 en Westerend 16/95, dorp Harkema op Einde 98/484 met de buurtschappen Buweklooster 4/22 en Roohel 12/57, dorp Rottevalle (deels) 81/446 met de buurtschap Heidburen 8/53, dorp Surhuisterveen 225/1.289 met de buurtschappen Jerden 3/18, Omloop 5/28 en Vierhuizen 4/16, dorp Surhuizum 117/664 met de buurtschappen Kortwolde 16/98 en Ophuis 13/76, dorp Augustinusga 104/544 met de buurtschappen Blauwvallaat 3/17 en Roodeschuur 11/60 en dorp Gerkesklooster 56/342 met de buurtschappen Oosterburen 2/8 en Stroobos (deels) 41/218. Tegenwoordig heeft de gemeente ca. 11.500 huizen met ca. 28.000 inwoners.

Terug naar boven

Geschiedenis

Als je je nader wilt verdiepen in de geschiedenis van Achtkarspelen, kun je terecht bij de volgende instanties:

- De in 1981 opgerichte Stichting Oud-Achtkarspelen heeft als doel het kweken van belangstelling voor de historie van deze gemeente en voorts al hetgeen met een en ander rechtstreeks of zijdelings verband houdt. Hierbij kunnen we denken aan materieel erfgoed als monumenten, archeologie, het cultuurlandschap en het verzamelen van boeken, films en foto’s. Daarnaast gaat het ook om immaterieel erfgoed als tradities, rituelen, ambachten, overgeleverde verhalen en andere culturele uitingen. Het bestuur bestaat uit amateurhistorici die elk hun eigen specialiteit of werkgebied hebben. Er zijn bijvoorbeeld leden die zich bezig houden met stamboomonderzoek, de Tweede Wereldoorlog of archeologie.

Stichting Oud-Achtkarspelen beoogt haar doel te bereiken door: het houden van een drietal lezingen per jaar over een historisch onderwerp; het organiseren van een genealogische en historische markt; het bereikbaar maken van informatie via Historische Informatiepunten in de bibliotheken van Buitenpost en Surhuisterveen; het beheren van een website met oude dorpsfoto’s; het organiseren van excursies en tentoonstellingen; het uitgeven van boeken met artikelen over de historie van de gemeente; het uitgeven van cultuurhistorische fiets- en wandelroutes; het organiseren van activiteiten in samenwerking met musea en andere culturele instellingen, zoals de Open Monumentendagen; het doen van archiefonderzoek; het adviseren van de gemeente over cultuurhistorische zaken, zoals bijvoorbeeld het monumentenbeleid.

- Historische Vereniging Noordoost Friesland.

Terug naar boven

Jaarlijkse evenementen

- Rondje Kunstzinnig Achtkarspelen (laatste weekend van mei).

Terug naar boven

Landschap, natuur en recreatie

- In 2016 zijn NME-Achtkarspelen en NME-Tytsjerksteradiel (NME = natuur- en milieueducatie) samen verder gegaan als Natuur- en Duurzaamheidscentrum Pingo & Pet. Het centrum is gevestigd in het bezoekerscentrum van It Fryske Gea in Earnewâld. Pingo & Pet verzorgt natuur-, milieu- en duurzaamheidseducatie voor het basisonderwijs in de genoemde gemeenten. Alle basisscholen in deze gemeenten kunnen gebruik maken van het aanbod UurNatuur. Dit aanbod bestaat uit geheel verzorgde excursies, gastlessen en natuur in de klas.

Ieder jaar wordt een ander duurzaamheidsthema centraal gesteld. In 2016/2017 was dat bijvoorbeeld het thema: 5x beter bezig. Tijdens het project 5x beter bezig komen alle aspecten van duurzaamheid aan bod. 5 simpele spelregels laten zien hoe je goed voor jezelf en je medemensen zorgt, slim omgaat met spullen, energie en water, minder gifstoffen gebruikt en hoe je de natuur de ruimte geeft. Tijdens het project gingen kinderen samen met een gastdocent actief aan de slag. In drie lessen leerden ze wat duurzaamheid betekent, gingen ze op onderzoek uit en bedachten ze acties om voortaan 5x beter bezig te zijn.

Terug naar boven

Literatuur

- Nieuwe en/of tweedehands boeken over Achtkarspelen (online te bestellen).

Terug naar boven

Links

- Gemeente: - Officiële site van de gemeente Achtkarspelen. - Nieuws van de gemeente op Facebook. - Nieuws van de gemeente op Twitter. - In het Raadsinformatiesysteem (RIS) vind je alles over de gemeenteraad. Je kunt er o.a. zowel de komende vergaderingen als eerder gehouden vergaderingen bekijken.

- Media / nieuws: - RTV Kanaal 30 is de lokale omroep voor de gemeenten Achtkarspelen en Tytsjerksteradiel. De afgelopen jaren is een aantal belangrijke keuzes gemaakt en doorgevoerd, met name op het gebied van de programmering (introductie gezamenlijk sportprogramma met RTV NOF), de samenwerking met collega-omroepen (formele oprichting Stichting Regionaal Media Centrum Noord & Oost Friesland) en de verdere ontwikkeling en professionalisering van de kanalen radio, kabelkrant, teletekst, social media, website en TV (aanschaf professionele camera’s en videomengpaneel). Er is nu een vaste TV-ploeg die regelmatig nieuwsfilmpjes maakt voor het YouTube-kanaal en de inmiddels bekende TV-debatten voor de gemeente Tytsjerksteradiel verzorgt. Ook willen ze meer evenementen in Achtkarspelen en Tytsjerksteradiel letterlijk en figuurlijk in beeld brengen. Hierbij wordt uiteraard ook weer de samenwerking gezocht met de collega’s van RTV NOF.

- Sport: - Stichting Wielerpromotie Achtkarspelen heeft als doel om vanuit deze gemeente - maar ook gemeentegrensoverschrijdend - het wielrennen in de breedste zin van het woord te promoten. Dit doet de stichting onder andere door het organiseren van de jaarlijkse Wadro Ronde van de Kerspelen. Deze wedstrijd bestaat uit een vrouwen- en een mannenwedstrijd, beide deel uitmakend van de door de KNWU georganiseerde landelijke clubcompetitie. Tevens wordt tijdens deze wedstrijd een zogeheten Dikke Banden Race georganiseerd om kinderen met de wielersport te laten kennismaken. De stichting organiseert niet alleen zelf wedstrijden; ook andere organisaties kunnen op hen kunnen terugvallen voor raad en steun bij het organiseren van evenementen gerelateerd aan de wielersport.

- Zorg: - KEaRN Steunpunt Mantelzorg Tytsjerksteradiel en Achtkarspelen wil met haar site iedereen die voor een ander zorgt informeren en indien wenselijk helpen bij het zorgen voor een naaste in deze gemeenten. Je kunt op deze site informatie en antwoorden vinden, en ook zelf een vraag stellen, je wensen, ervaringen en ideeën aanleveren of reageren op anderen. Actief kennis delen en informatie uitwisselen.

- Welzijn: - De KEaRN Vrijwilligerscentrale heeft als doel het vrijwilligerswerk in de gemeenten Tytsjerksteradiel en Achtkarspelen te bevorderen. Dit wordt gedaan met een enthousiast team bestaande uit vrijwilligers en medewerkers. De Vrijwilligerscentrale ondersteunt inwoners die op zoek zijn naar vrijwilligerswerk. Daarnaast biedt de Vrijwilligerscentrale ook ondersteuning aan organisaties die met vrijwilligers werken of op zoek zijn naar vrijwilligers.

- Wonen: - Stichting Woningbouw Achtkarspelen (SWA) verhuurt ca. 3.000 woningen in deze gemeente. Het woningaanbod van SWA is gevarieerd: woningen voor jong en ouder (met mogelijkheden voor zorg), levensloopgeschikte woningen, zeer comfortabele eengezinswoningen, vrijstaande woningen en twee-onder-een-kapwoningen.

- Ondernemen: - LTO Noord afdeling Achtkarspelen is de belangenbehartiger voor boeren, tuinders en andere ondernemers in het landelijk gebied van deze gemeente. - Ondernemersvereniging Achtkarspelen Bedrijven Contact, kortweg ABC, bundelt de krachten van bedrijven uit deze gemeente en naaste omgeving. Zo maken ze zich sterk voor de lokale economie en werkgelegenheid. Belangenbehartiging, samen sterk, is de belangrijkste reden voor bedrijven om zich aan te sluiten bij het ABC. Ze spelen een belangrijke rol binnen de gemeente. Ze dragen ideeën aan om de economische groei binnen de gemeente te stimuleren. Ze behartigen de regionale belangen en laten gezamenlijk een krachtig geluid horen. Verder organiseert ABC regelmatig netwerkbijeenkomsten voor haar leden.

- Genealogie: - Genealogische gegevens van ca. 700.000 personen uit Noordoost-Fryslân, vooral uit de gemeente Achtkarspelen, verzameld door Martinus Jongsma.

Reactie toevoegen