Achtkarspelen

Gemeente
Achtkarspelen
Fryslân

achtkarspelen_logo_bos.jpg

De gemeente Achtkarspelen heet je aan haar grenzen gastvrij welkom met een fraai bord met een logo dat een bosrijke gemeente impliceert (foto 2009). En dat is ook zo.

De gemeente Achtkarspelen heet je aan haar grenzen gastvrij welkom met een fraai bord met een logo dat een bosrijke gemeente impliceert (foto 2009). En dat is ook zo.

achtkarspelen_logo_water.jpg

De gemeente Achtkarspelen heet je aan haar grenzen gastvrij welkom met een fraai bord met een logo dat een waterrijke gemeente impliceert (foto 2010). En dat is óók zo. Profileert de gemeente bewust beide aspecten, of is dit logo het vorige opgevolgd?

De gemeente Achtkarspelen heet je aan haar grenzen gastvrij welkom met een fraai bord met een logo dat een waterrijke gemeente impliceert (foto 2010). En dat is óók zo. Profileert de gemeente bewust beide aspecten, of is dit logo het vorige opgevolgd?

FR gemeente Achtkarspelen in ca. 1870 kaart B. Behrns [1024x768].gif

gemeente Achtkarspelen in ca. 1870 kaart B. Behrns

gemeente Achtkarspelen in ca. 1870 kaart B. Behrns

Achtkarspelen

Terug naar boven

Status

- Achtkarspelen is een gemeente in de provincie Fryslân.

- De gemeente Achtkarspelen omvat de dorpen Augustinusga, Boelenslaan, Buitenpost, Drogeham, Gerkesklooster-Stroobos, Harkema, Kootstertille, Surhuisterveen, Surhuizum, Twijzel en Twijzelerheide. In totaal zijn dit 11 dorpen*.
* D.w.z. formeel (o.a. voor het postcodeboek, de gemeentelijke Basisregistraties Adressen en Gebouwen BAG, en de plaatsnaamborden) zijn Gerkesklooster en Stroobos nog 2 woonplaatsen. In dat geval zijn het er 12. In de praktijk worden deze aan elkaar gegroeide en met elkaar vergroeide kernen echter lokaal - maar ook in bredere kring - als één tweelingdorp beschouwd, waar wij ons aan conformeren.

Met betrekking tot de buurtschappen van de gemeente heeft de gemeenteraad in haar vergadering van 15-9-2016 (zie punt 9) besloten dat die plaatsnamen in het vervolg alleen nog Friestalig zijn. De plaatsnaamborden (waar de Nederlandstalige variant bovenaan staat en de Friestalige variant er onder) van Reaskuorre zijn in februari 2017 vervangen, van de andere buurtschappen worden ze op een later moment vervangen (als ze daar technisch gezien aan toe zijn, dan wel wanneer er budgettair ruimte voor is. De operatie kost ca. €13.000, zijnde gemiddeld 3 borden per buurtschap is €1.000 per buurtschap). Zie ook notulen raadsvergadering 15-9-2016, artikel op Omrop Fryslân en artikel in de Streekkrant.

Het gaat om de buurtschappen (met de Nederlandstalige variant er achter tussen haakjes) Blauforlaet* (Blauwverlaat), Bouwekleaster (Buweklooster), De Koaten (De Kooten), De Leste Stuver (De Laatste Stuiver), Hamsherne (Hamshorn), Koartwâld (Kortwoude), Kûkherne (Kuikhorne) (deels), Lytsepost (Lutkepost), Ophûs (Ophuis), Opperkoaten (Opperkooten), Reahel* (Rohel), Reaskuorre* (Roodeschuur) en Surhuzumer Mieden (Surhuizumermieden). Dat zijn 13 buurtschappen in totaal.

Verder is er wat ons betreft ook nog sprake van de buurtschap Mûntsetille (Monniketille) (rond 1950 verdwijnt deze naam ineens als plaatsnaam uit de atlassen en is het alleen nog een veld-/streeknaam, terwijl het vanouds altijd een buurtschap is geweest en onzes inziens nog altijd, dus volgens ons is dit een 'drukfoutje' in de atlassen). En er valt nog een klein deel van de Lutjegaster buurtschap Dorp (1 pand) onder de gemeente Achtkarspelen.
* In 1958 heeft de gemeenteraad al besloten (maar nooit doorgevoerd) dat deze 3 buurtschappen de Friese spelling zouden moeten krijgen.

- Wapen van de gemeente Achtkarspelen.

- Foto's van de plaatsnaamborden in de gemeente Achtkarspelen.

Terug naar boven

Ligging

De gemeente Achtkarspelen ligt in het NO van Fryslân en grenst in het O aan de provincie Groningen, in het Z aan de gemeente Smallingerland, in het W aan de gemeente Tytsjerksteradiel en in het N aan de gemeente Kollumerland en Nieuwkruisland.

Terug naar boven

Statistische gegevens

In 1840 heeft de gemeente Achtkarspelen 1.315 huizen met 7.568 inwoners, verdeeld in dorp Buitenpost 136/882, dorp Lutjepost 3/17, dorp Optwijzel 160/927, dorp Kooten 100/627 met de buurtschappen Kootstertille 22/132 en Kuikhorne (deels) 3/14, dorp Drogeham 45/264 met de buurtschappen Hamshorn 15/94, Munneketil 12/76 en Westerend 16/95, dorp Harkema op Einde 98/484 met de buurtschappen Buweklooster 4/22 en Roohel 12/57, dorp Rottevalle (deels) 81/446 met de buurtschap Heidburen 8/53, dorp Surhuisterveen 225/1.289 met de buurtschappen Jerden 3/18, Omloop 5/28 en Vierhuizen 4/16, dorp Surhuizum 117/664 met de buurtschappen Kortwolde 16/98 en Ophuis 13/76, dorp Augustinusga 104/544 met de buurtschappen Blauwvallaat 3/17 en Roodeschuur 11/60 en dorp Gerkesklooster 56/342 met de buurtschappen Oosterburen 2/8 en Stroobos (deels) 41/218. Tegenwoordig heeft de gemeente ca. 11.500 huizen met ca. 28.000 inwoners.

Terug naar boven

Geschiedenis

Als je je nader wilt verdiepen in de geschiedenis van Achtkarspelen, kun je terecht bij de volgende instanties:

- De in 1981 opgerichte Stichting Oud-Achtkarspelen heeft als doel het kweken van belangstelling voor de historie van deze gemeente en voorts al hetgeen met een en ander rechtstreeks of zijdelings verband houdt. Hierbij kunnen we denken aan materieel erfgoed als monumenten, archeologie, het cultuurlandschap en het verzamelen van boeken, films en foto’s. Daarnaast gaat het ook om immaterieel erfgoed als tradities, rituelen, ambachten, overgeleverde verhalen en andere culturele uitingen. Het bestuur bestaat uit amateurhistorici die elk hun eigen specialiteit of werkgebied hebben. Er zijn bijvoorbeeld leden die zich bezig houden met stamboomonderzoek, de Tweede Wereldoorlog of archeologie.

Stichting Oud-Achtkarspelen beoogt haar doel te bereiken door: het houden van een drietal lezingen per jaar over een historisch onderwerp; het organiseren van een genealogische en historische markt; het bereikbaar maken van informatie via Historische Informatiepunten in de bibliotheken van Buitenpost en Surhuisterveen; het beheren van een website met oude dorpsfoto’s; het organiseren van excursies en tentoonstellingen; het uitgeven van boeken met artikelen over de historie van de gemeente; het uitgeven van cultuurhistorische fiets- en wandelroutes; het organiseren van activiteiten in samenwerking met musea en andere culturele instellingen, zoals de Open Monumentendagen; het doen van archiefonderzoek; het adviseren van de gemeente over cultuurhistorische zaken, zoals bijvoorbeeld het monumentenbeleid.

- Historische Vereniging Noordoost Friesland.

Terug naar boven

Jaarlijkse evenementen

- Rondje Kunstzinnig Achtkarspelen (laatste weekend van mei).

Terug naar boven

Landschap, natuur en recreatie

- In 2016 zijn NME-Achtkarspelen en NME-Tytsjerksteradiel (NME = natuur- en milieueducatie) samen verder gegaan als Natuur- en Duurzaamheidscentrum Pingo & Pet. Het centrum is gevestigd in het bezoekerscentrum van It Fryske Gea in Earnewâld. Pingo & Pet verzorgt natuur-, milieu- en duurzaamheidseducatie voor het basisonderwijs in de genoemde gemeenten. Alle basisscholen in deze gemeenten kunnen gebruik maken van het aanbod UurNatuur. Dit aanbod bestaat uit geheel verzorgde excursies, gastlessen en natuur in de klas.

Ieder jaar wordt een ander duurzaamheidsthema centraal gesteld. In 2016/2017 was dat bijvoorbeeld het thema: 5x beter bezig. Tijdens het project 5x beter bezig komen alle aspecten van duurzaamheid aan bod. 5 simpele spelregels laten zien hoe je goed voor jezelf en je medemensen zorgt, slim omgaat met spullen, energie en water, minder gifstoffen gebruikt en hoe je de natuur de ruimte geeft. Tijdens het project gingen kinderen samen met een gastdocent actief aan de slag. In drie lessen leerden ze wat duurzaamheid betekent, gingen ze op onderzoek uit en bedachten ze acties om voortaan 5x beter bezig te zijn.

Terug naar boven

Literatuur

- Nieuwe en/of tweedehands boeken over Achtkarspelen (online te bestellen).

Terug naar boven

Links

- Gemeente: - Officiële site van de gemeente Achtkarspelen. - Nieuws van de gemeente op Facebook. - Nieuws van de gemeente op Twitter. - In het Raadsinformatiesysteem (RIS) vind je alles over de gemeenteraad. Je kunt er o.a. zowel de komende vergaderingen als eerder gehouden vergaderingen bekijken.

- Genealogie: - Genealogische gegevens van ca. 700.000 personen uit Noordoost-Fryslân, vooral uit de gemeente Achtkarspelen, verzameld door Martinus Jongsma.

Reactie toevoegen