Ratum

Plaats
Buurtschap
Winterswijk
Achterhoek
Gelderland

Ratum Ratums Feest 2010 [640x480].jpg

Ratum (buurtschap van Winterswijk), fragment van een wagen in de optocht van het Ratums Feest 2010.

Ratum (buurtschap van Winterswijk), fragment van een wagen in de optocht van het Ratums Feest 2010.

Ratum Winterswijk steengroeve [640x480].jpg

Ratum (buurtschap van Winterswijk) is bekend vanwege de unieke steengroeven aldaar, die gesteenten uit vele tijdvakken bevatten (Trias, Jura, Krijt, Oligoceen, Mioceen, Plioceen en Pleistoceen).

Ratum (buurtschap van Winterswijk) is bekend vanwege de unieke steengroeven aldaar, die gesteenten uit vele tijdvakken bevatten (Trias, Jura, Krijt, Oligoceen, Mioceen, Plioceen en Pleistoceen).

Ratum

Terug naar boven

Status

- Ratum is een buurtschap in de provincie Gelderland, in de streek Achterhoek, gemeente Winterswijk.

- De buurtschap Ratum heeft een eigen postcode (7106) en woonplaatsnaam in het postcodeboek en in de gemeentelijke basisadministratie (BAG) en is daarmee een formele woonplaats, zij het dat de postale plaatsnaam Winterswijk Ratum is. Praktisch gezien is het een buurtschap van Winterswijk.

Terug naar boven

Naam

Oudere vermeldingen
1330 Ratmen, 1725 Ratum, 1877 'Ratum of Rotum' (1).

Naamsverklaring
Verklaring onbekend. Gezien de vorm Ratmen kan men geen heem-naam aannemen. Vergelijk andere plaatsnamen op men (zoals Bathmen), die in de uitspraak ook de ontwikkeling van men naar um vertonen. (2)

Terug naar boven

Ligging

De buurtschap Ratum ligt O van Winterswijk, rond de Ratumseweg, en grenst in het O aan Duitsland.

Terug naar boven

Statistische gegevens

In 1840 omvat de buurtschap Ratum 70 huizen met 484 inwoners. Tegenwoordig heeft de buurtschap ca. 150 huizen met ca. 370 inwoners. De buurtschap heeft een oppervlakte van ruim 13 km2. Het is de dunstbevolkte buurtschap van de gemeente Winterswijk.

Terug naar boven

Recente ontwikkelingen

- In 2010 is de Buurtschappenvisie gereedgekomen, waarin alle 9 buurtschappen van de gemeente Winterswijk gezamenlijk in kaart hebben gebracht wat zij voor de komende jaren gewenste ontwikkelingen vinden voor het buitengebied van Winterswijk.

Ratum heeft nog altijd een duidelijk agrarisch karakter. De teruggang van de agrarische bedrijvigheid gaat hier minder snel dan in de andere Winterswijkse buurtschappen.

Terug naar boven

Bezienswaardigheden

- Ratum heeft 12 rijksmonumenten. Het betreft 7 monumentale boerderijen, deels met toebehoren. Eén van deze juweeltjes is vakwerkboerderij Meester Kok (Moezebrinkweg 2), die tot de Top-100 van de Nederlandse UNESCO-monumenten behoort. Deze wordt evenenals de nabijgelegen rijksmonumentale panden van Boeijink-Ratum beheerd door Geldersch Landschap & Kasteelen.

- Ratum heeft 5 gemeentelijke monumenten. Het betreft de boerderijen op Illebergdiek 2 en Ratumseweg 57A, de schoppe op Leeferdinklaan 2, de boerderij met schoppe en waterput nabij Scholtemaatweg 7, en de Gelria steen nabij de Dwarsweg.

Terug naar boven

Jaarlijkse evenementen

- Ratums Feest, ook wel School- en Volksfeest genaamd (1e weekend van september).

Terug naar boven

Landschap, natuur en recreatie

- De Winterswijkse Steengroeve (Steengroeveweg 50, in het ZW van Ratum) is de enige groeve in Nederland waar ongeveer 240 miljoen jaar oude afzettingen van Muschelkalk aan de oppervlakte komen en worden ontgonnen. De kalkgroeve schijnt er zelfs wereldberoemd om te zijn. De Winterswijkse Steengroeve is alleen te bezoeken tijdens excursies en open dagen, georganiseerd door de Afdeling Winterswijk van de Nederlandse Geologische Vereniging. Iedere 1e zaterdag van de maand van april tot november, mogen fossielenverzamelaars daar komen speuren naar nothosaurussen, myophoria of misschien wel een coelacanth.

Verzamelaar Herman Winkelhorst haalde er ooit een tot dan toe onbekend reptiel uit de kalk, dat inmiddels te boek staat als de Nothosaurus Winkelhorsti. Naast fossielenzoekers komen ook fotografen aan hun trekken. De gelaagde afzettingen en de meer dan 30 meter hoge wanden, de niveauverschillen waarop de ontginning plaatsvindt, en de zon- en schaduwwerking zorgen voor een zeer fotogeniek, haast on-Nederlands landschap.

- Bosgebied Willinks Weust is één van de zes Natura 2000-gebieden in de Achterhoek, met onder meer zeldzaam blauwgrasland, heischraalgrasland, jeneverbesstruweel en eiken-haagbeukenbos. Het is genoemd naar het oude scholtengoed Willink, evenals de Willinkbeek, een van de landschappelijk mooiste beekjes van Nederland die door de buurtschappen Ratum en Henxel naar de Groenlose Slinge slingert. Willinks Weust is een gebied van 67 hectare ten oosten van Winterswijk. Het gebied is bijzonder omdat een deel van de ondergrond bestaat uit kalk. Tot op de dag van vandaag wordt de kalksteen afgegraven. Deze aanwezigheid van kalk wordt gecombineerd met een hoge grondwaterstand, die zorgt voor grote variatie, zowel in het open gebied als in het bos.

Het reservaat ligt direct achter de Winterswijkse steengroeven. Hier wordt al vele decennia kalk gewonnen, waardoor drie gapende groeven in het landschap liggen. Willink Weust en Heksenbos grenzen direct aan deze kalkwinning van de Muschelkalk met een ouderdom van zo'n 210 miljoen jaar. Dat zijn oudere kalkformaties dan in Limburg, die uit de Krijt-periode dateren en zo'n 70 miljoen jaar oud zijn. De Willink Weust maakte ooit deel uit van een groot heidecomplex, dat zich uitstrekte richting zuidwest (Vosseveld) en zuidoost (Kotten).

Het gebied bestond vanouds uit woeste gronden (“weust”) met kleine ontginningen. Op die woeste gronden heeft zich in de loop der jaren een mozaïek ontwikkeld van graslanden, heide en jeneverbesstruwelen, omgeven door arme en rijke loofbossen met eiken en haagbeuken. Aan de rand van het gebied bevindt zich nog een verlaten kalksteengroeve. Het loofbos van eik, es en haagbeuk heeft dankzij de kalkbodem een rijke ondergroei van slanke sleutelbloem en bosanemonen. Ook groeien er wilde taxusbomen. Het natste bosgedeelte bestaat uit elzenbroekbos. In restanten van de vroegere heidevelden, de ‘weust’, groeien soorten die voorkomen op kalkrijke bodems, zoals geelhartje, fraai hertshooi en zeegroene zegge, samen met blauwgraslandsoorten als karwijselie, spaanse ruiter, blauwe knoop en klokjesgentiaan.

Er komen ook bijzondere vlindersoorten voor, zoals de kleine ijsvogelvlinder, en behalve de zeldzame kamsalamander ook de rugstreeppad en de levendbarende hagedis. Het gebied is toegankelijk via enkele opengestelde paden. Het Willinks Weust is de enige bekende Nederlandse vindplaats van de paddenstoel Entoloma nausiosme, een Satijnzwam zonder Nederlandse naam. Buiten Nederland is de soort alleen bekend in Duitsland en Oostenrijk. De paddenstoel ruikt naar smeulende autobanden...

- De 19 kilometer lange Dagwandeling Ratum is onderdeel van het Scholtenpad.

Terug naar boven

Links

- Algemeen: - Site van en over Ratum.

- Belangenvereniging: - Ratums Belang behartigt de belangen op het gebied van leefbaarheid voor de buurtschap Ratum en de Z hiervan gelegen buurtschap Vosseveld.

- Buurthuis: - Voorzieningen zijn er niet veel meer in Ratum: de basisschool en de winkels zijn in de loop der tijd verdwenen. Wel is er nog verenigingsgebouw Emma, het bruisende buurtschapshart, dat volop wordt gebruikt. Het gebouw is er in beginsel gekomen voor alle verenigingen in Ratum die ruimte nodig hadden om hun activiteiten te beoefenen. De ene keer zit er 60 man te musiceren en de volgende dag houden de 60-plussers er hun gymmiddag. Dan is er weer een feestje en de dag erna is er een kerkdienst. Jaarlijks in het 1e weekend van september wordt het gebouw zwaar op de proef gesteld want dan is er het Ratums Feest, de moeder aller feesten. Verenigingsgebouw Emma wordt echter meer en meer verhuurd voor andere activiteiten zoals feestjes, visites, familiedagen en kinderpartijtjes. Hiervoor is het ook zeer geschikt; binnen zijn er diverse ruimtes en buiten is het goed toeven in de zon met een BBQ erbij. - In 2010 is verenigingsgebouw Emma grondig gemoderniseerd.

- Muziek: - De kern Winterswijk heeft 3 muziekkorpsen die in de hoogste divisie spelen. Maar ook in enkele Winterswijkse buurtschappen zijn muziekkorpsen van hoog niveau. Zo is er in Ratum muziekvereniging Crescendo. Deze vereniging is in 1921 opgericht, in 1938 ter ziele gegaan en in 1946 heropgericht. Op de pagina over de geschiedenis van de vereniging staat een mooi citaat over de begintijd dat we je niet willen onthouden: "In het begin stond Crescendo bekend als het "Ratums Knetterkorps". Op het repertoire stond vooral muziek om mensen te vermaken. Men speel­de toen veel op feestjes en moest boven het geroezemoes van de men­sen uitkomen. Het was toen niet altijd mooi, maar wel hard. De muzi­kanten zelf waren erg enthousiast, en dat sloeg vanzelf op de mensen over."

Doordat het niveau van het grote orkest in de loop der jaren steeds hoger wordt en hierdoor een groot verschil ontstaat met het leerlingenorkest, is er naar een oplossing gezocht. Hiervoor is in 1994  het LEGO-orkest opgericht. Dit staat voor LEerlingen, Gevordenden en Oude­ren. Het is een volledig orkest qua bezetting, wat zeker voor de leer­lingen zeer motiverend werkt. De gevorderde is degene die een extra uurtje muziek leuk vind, met daarbij de begeleiding en ondersteuning van de jongste leden. De oudere is in toenemende mate gaan meespelen om een `stapje terug te doen` maar nog wel met veel plezier muziek te  maken.

Reactie toevoegen