Oudeschild

Plaats
Dorp
Texel
Waddengebied Kop van Noord-Holland
Noord-Holland

oudeschild haven 1967 [640x480].jpg

Oudeschild, haven, 1967

Oudeschild, haven, 1967

806415_Haventje_Oudeschild_Texel.jpg

Oudeschild, haven, 2008

Oudeschild, haven, 2008

806414_Molen_de_Traanroeier_Oudeschild_Texel.jpg

Oudeschild, Molen De Traanroeier

Oudeschild, Molen De Traanroeier

oudeschild_kaap_skil_1.jpg

Oudeschild, Kaap Skil Museum van Jutters & Zeelui

Oudeschild, Kaap Skil Museum van Jutters & Zeelui

oudeschild_kaap_skil_3.jpg

Oudeschild, Kaap Skil Museum van Jutters & Zeelui

Oudeschild, Kaap Skil Museum van Jutters & Zeelui

oudeschild_kaap_skil_4.jpg

Oudeschild, Kaap Skil Museum van Jutters & Zeelui

Oudeschild, Kaap Skil Museum van Jutters & Zeelui

Oudeschild

Terug naar boven

Status

- Oudeschild is een dorp in de provincie Noord-Holland, in de regio's Kop van Noord-Holland en Waddengebied, op het eiland en in de gemeente Texel.

- Onder het dorp Oudeschild valt ook de buurtschap Dijkmanshuizen.

Terug naar boven

Naam

In het Tessels
Skil.

Oudere vermeldingen
1618 't Schilt, 1735 't Oude Schil.

Naamsverklaring
De afleiding van het Friese schil 'kleine schelp', waaraan een suffix -t zou zijn toegevoegd, is af te wijzen. Beter is, aan te knopen bij het in de Waddenzee voorkomende toponiem schil(d) voor een geul of kreek in ondiep water. Op de kort na 1600 getekende kaart van Abraham Goos vinden we bij Rottum een zeegat met de naam Schille. Deze naam wordt in verband gebracht met de waternaam Schelde en het Oudengelse Sceldmere. Het aan deze namen gemeenschappelijke toponiem sceldu* 'ondiepe stroom, ondiep water', hangt samen met het Oudengelse sceald 'ondiep' (Nieuwengels shoal) en gaat terug op het Germaanse scaldi* 'ondiep'. Onze naam betekent dus schil(d) 'vaargeul in ondiep water', met de toevoeging oud ter onderscheiding van Nieuweschild.(1)
* Gereconstrueerde vorm.

Terug naar boven

Ligging

Oudeschild ligt ZO van Den Burg en grenst in het O aan de Waddenzee.

Terug naar boven

Statistische gegevens

In 1840 heeft Oudeschild 172 huizen met 1.058 inwoners. Tegenwoordig heeft het dorp ca. 600 huizen met ca. 1.400 inwoners.

Terug naar boven

Geschiedenis

Oudeschild heeft de enige voor beroepsvaart geschikte haven van Texel. Het dorp bloeide dan ook vooral in de 17e en 18e eeuw toen veel VOC-schepen vanuit deze 'Rede van Texel' vertrokken. Tegenwoordig is het dorp de thuishaven van de Texelse vloot Noordzeekotters, die in de weekenden in de vissershaven liggen afgemeerd. Verder is er een jachthaven met 250 ligplaatsen.

Terug naar boven

Recente ontwikkelingen

- Bestemmingsplan Oudeschild (2015).

Terug naar boven

Bezienswaardigheden

- Oudeschild heeft 29 rijksmonumenten.

- Oudeschild heeft 5 gemeentelijke monumenten.

- De hervormde kerk (Trompstraat 60) staat ook wel bekend als 'het witte kerkje'.

- Molen De Traanroeier heeft de BankGiro Loterij Molenprijs 2017 gewonnen. Dankzij deze prijs van €50.000,- hebben ze de romp opnieuw kunnen laten rietdekken, waardoor hij de komende decennia weer in goede conditie verkeert.

- Fort De Schans uit 1574.

- 't Pakhuus (Haven 8) uit 1903.

- Het Kaap Skil Museum van Jutters & Zeelui in Oudeschild is in 2012 uitgebreid met een door Mecanoo architecten ontworpen entreegebouw. Het bouwwerk valt op door zijn abstracte silhouet, waarin de puntdaken aansluiten op het ritme van de daken in Oudeschild. Het museum is gespecialiseeerd in het maritieme heden en verleden van Texel, met thema’s als de Rede van Texel, onderwaterarcheologie, VOC, de TESO, de jutterij, visserij en het reddingswezen. Op het museumterrein staan twee monumentale 19e-eeuwse graanpakhuizen, een wierschuur, een reddingsbotenhuis, een aantal karakteristieke pandjes en een monumentale molen. Pronkstuk van het museum is een 18 meter lange en 4 meter brede maquette van de Reede van Texel, die tot in detail het schouwspel van tientallen schepen voor de kust van Texel laat zien.

Het in 2014 geborgen, bij Texel aangetroffen 17e-eeuwse - en wereldwijd unieke - Palmhoutwrak was zwaar bewapend. In museum Kaap Skil kun je zien hoe die bewapening eruitzag: kanonskogels, delen van handwapens en werktuigen die van belang waren bij het ontsteken van de kanonnen. Heel bijzonder zijn de zogeheten kruitmaatjes: kokertjes die aan een leren band werden gedragen en die precies genoeg kruit bevatten voor een schot. Naast conservering en restauratie vindt er ook wetenschappelijk onderzoek plaats naar de vele honderden in het Palmhoutwrak aangetroffen objecten. Bij het onderzoek zijn onder andere de Universiteit van Amsterdam en de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed betrokken. Museummanager Corina Hordijk: "Sinds het moment dat we de vondst van de unieke kostbare zijden 17e-eeuwse jurk uit het wrak wereldkundig hebben gemaakt, is er een blijvende vraag naar informatie over het Palmhoutwrak. We werken hard aan een permanente tentoonstelling, zodat bezoekers van Texel deze schat altijd kunnen komen bekijken." (bron: Texelse Courant, 16-6-2018)

Terug naar boven

Evenementen en activiteiten

- Gemeenschap Oudeschild organiseert door het jaar heen diverse evenementen en activiteiten, zoals Koningsdag, een Halloweenparty voor de basisschooljeugd, en Sinterklaas.

- Ronde van Oudeschild (wielrennen, op een zaterdag begin juli).

- Het HavenVIStijn (op een zaterdag in augustus, in 2018 op 11 augustus) is dé  promotiedag van vis en visserij op Texel. Op de haven van Oudeschild is van 13,00-17.00 uur van alles te beleven. Deze dag laten de Texelse vissers zien wat ze te bieden hebben en hoe zij hun werk doen. Net zoals voorgaande jaren is er weer volop vis te krijgen. In ruil voor het weggeven van hun prachtige Noordzeevis vragen zij om een vrijwillige bijdrage. Het verzamelde bedrag schenken zij ieder jaar aan een ander Texels goed doel. De garnalenvloot haalt ook jaarlijks een aanzienlijk bedrag op met de verkoop van broodjes garnalen. Ook dat gaat naar een jaarlijks wisselend goed doel.

Wat kun je verwachten op HavenVIStijn 2018: gebakken vis; gerookte vis vers uit het vat; broodjes garnalen van de Texelse garnalenvloot; gebroeders Schagen van de TX96 met kokkels; vistafel; Kunst "Zout Texel"; uitleg visserijtechnieken; EMK, "vissers voor een vrije zee"; activiteiten voor de kinderen; KNRM; Bruuzer; optreden Oudeschilder Visserskoor; gebroeders De Visser van WR18 en WR19 met gewokte langoustines, en nog véél meer! Zin in een leuke dag uit met het gezin? Nieuwsgierig naar wat de visser je wil laten zien? Kom dan zaterdag 11 augustus 2018 naar de haven van Oudeschild. Proef en beleef!

Terug naar boven

Links

- Algemeen: - Site van en over Oudeschild. - Op Drievende Kiel is een weblog over actualiteiten en geschiedenis van Oudeschild en over de maritieme aspecten van Texel in bredere zin.

- Dorpshuis: - Dorpshuis 't Skiltje.

- Sport: - Gymvereniging Oudeschild (GOS) is opgericht in 1966. Het is een kleine maar actieve sportvereniging. Voor kinderen vanaf 3 jaar bieden zij gym aan en dit loopt door tot en met het voortgezet onderwijs. Ook voor volwassenen bieden zij gym, dit wordt kracht, conditie en spel genoemd. Daarnaast zijn zij in 2015 met Acrogym gestart en in 2017 met Freerunnen. De gymvereniging heeft zowel recreantengym als een selectiegroep. Deze laatste groep bestaat sinds 2011.

Reactie toevoegen