Ommeren

Plaats
Dorp
Buren
Betuwe
Gelderland

ommeren_plaatsnaambord_kopie.jpg

Het dorp Ommeren viel vanouds onder de gemeente Lienden, die in 1999 is opgegaan in de gemeente Buren.

Het dorp Ommeren viel vanouds onder de gemeente Lienden, die in 1999 is opgegaan in de gemeente Buren.

Ommeren

Terug naar boven

Status

- Ommeren is een dorp in de provincie Gelderland, in de streek Betuwe, gemeente Buren. T/m 1998 gemeente Lienden.

- Onder het dorp Ommeren valt ook de buurtschap Ommerenveld.

Terug naar boven

Naam

Oudere vermeldingen
Waarschijnlijk 2e helft 9e eeuw kopie 1150-1158 Homeru, 997 Vmeron, 1222 Vmere, 1230 Homere, 1395-1396 Oemeren, 1405 Ommeren.

Naamsverklaring
Etymologie onbekend, mogelijk geen Germaans. De slot-n duidt wellicht op een archaïsche toponymische meervoudsvorm.(1)

Terug naar boven

Ligging

Ommeren ligt W van Lienden, NO van Tiel.

Terug naar boven

Statistische gegevens

In 1840 heeft Ommeren 50 huizen met 413 inwoners. Tegenwoordig heeft het dorp ca. 300 huizen met ca. 800 inwoners.

Terug naar boven

Geschiedenis

- Op 24 april 1945 zijn 7 Duitse soldaten en 3 Nederlandse 'Wehrmachtshelferinnen' omgekomen in Huize Den Eng, tijdens een bombardement door de geallieerden.

Terug naar boven

Bezienswaardigheden

- Ommeren heeft 2 rijksmonumenten.

- Ommeren heeft 6 gemeentelijke monumenten.

- Streekmuseum Baron van Brakell is in 2015 ontstaan als nieuw gebouwd complex. Hierin zijn het Heemkundig Museum Ommeren*, het voormalige Boerenwagenmuseum Buren, Historische Kring Kesteren en Het Arend Datema Instituut ondergebracht. Deze vier instellingen vullen elkaar prima aan, terwijl de doelstellingen van de oorspronkelijke instellingen worden gerespecteerd. Uit een eenvoudige boerenschuur en met behulp van andere instellingen is een prachtig museum ontstaan. Het museum is gevestigd op landgoed Den Eng en heeft als doelstelling bezoekers te informeren over het verleden van de Betuwe, aan de hand van een drietal thema’s: wonen en werken in de Betuwe; streekgeschiedenis; boerenwagens uit het Rivierengebied.
* Heemkunde is geen wetenschap, maar de samensmelting van tal van wetenschappen, gebaseerd op geologie, archeologie, biologie, volkskunde, bouwkunst, volkskunst en wat dies meer zij met betrekking tot stad of streek. Zij wil een gebied in zijn totaliteit doen kennen en zo de band tussen bevolking en streek versterken. Aldus een toelichting op de site van het museum.

"Hoe is het begonnen en hoe heeft het zich ontwikkeld? Heemkundig Museum Lienden te Ommeren is ontstaan in het begin van de jaren tachtig, op initiatief van enkele prominente inwoners. Het betrof landbouwers, een burgemeester, een gemeentesecretaris, enkele onderwijzers, een bankdirecteur, maar bovenal een oud-Liendenaar die zich bijzonder interesseerde voor het “oude” in onze leefgemeenschap. Zij zagen met lede ogen aan dat diverse waardevolle zaken op de schroothoop belandden dan wel voor een appel en een ei werden verkocht aan opkopers. Vele materialen waren niet meer nodig in het kader van mechanisatie en automatisering in de loop van de 19e en 20e eeuw. Deze mensen hadden of kenden zelf een aantal historische voorwerpen en wisten dat er bij vrienden en bekenden ook wel spullen aanwezig waren die eigenlijk in een museum thuishoorden, uiteraard om dit voor het nageslacht te behouden.

Omdat reeds spullen aanwezig waren en van lieverlee meer zaken werden verzameld, werd naarstig gezocht naar een geschikte ruimte om alles onder te brengen. Uiteindelijk kwam er een locatie vrij op de plek waar ook nu nog Streekmuseum Baron van Brakell zich bevind. Op deze plaats was een werkplaats gevestigd van de WSW. In het kader van regionalisatie van deze dienst werden de activiteiten verplaatst naar Culemborg. Deze werkplaats, eigendom van stichting Fonds Hulpbetoon, werd ter beschikking gesteld aan ons museum. Met geld en materiaal van plaatselijke ondernemers is dit onderkomen door vrijwilligers verbouwd tot tentoonstellingsruimte en kon de collectie worden gepresenteerd. Op 26 april 1988 vond de officiële opening plaats. Toen eenmaal bij de bevolking bekend werd dat in Ommeren een Heemkundig Museum was gehuisvest, kwamen van boerenzolders en andere opslagplaatsen diverse spullen tevoorschijn die om niet aan het museum werden geschonken, met als gevolg dat de ruimte binnen de kortste keren te klein was. Enkele jaren is gewerkt met de mogelijkheden en onmogelijkheden die er waren.

In 1993 is de oostvleugel aangebouwd. Het museum had zelf nog wat geld, de bevolking ondersteunde en ook de eigenaar investeerde mee. Hoewel je dan denkt dat je jaren vooruit kunt, kom je al gauw tot de conclusie dat dit niet het geval is. De spullen bleven toestromen en al gauw kon een en ander niet meer verantwoord tentoongesteld worden. Voor het museum was het derhalve een geschenk dat door de gemeentelijke herindeling het gemeentehuis naar Maurik werd verplaatst. Stichting Fonds Hulpbetoon vergaderde namelijk altijd in het gemeentehuis, en achtte het niet wenselijk om in een andere gemeente te vergaderen dan waar de stichting is gehuisvest, en besloot daarom op eigen grond hierin te voorzien. Daarom is in 2003 de westvleugel aangebouwd, waarvan een gedeelte is ingericht tot Regentenkamer. Hiermee werden twee vliegen in een klap geslagen: het museum was voorlopig weer gered en het Fonds had, als eigenaar, een verantwoorde vergaderruimte die voldoet aan de status van deze stichting.

In verband met politieke besluiten in de stad Tiel, kwam daar Stichting Oudheidkamer Tiel zonder expositieruimte te zitten. Het betrof verschillende ingerichte winkels en werkplaatsen uit het verleden. Na vele gesprekken en veel gereken achten wij ons gelukkig dat alles aan ons is overgedragen en in ons museum is ingebouwd. Dit materiaal van de Oudheidkamer is een aanwinst voor het museum. Eenzelfde feit heeft zich voorgedaan in 2010. In Hellouw bestond de stichting Wagenmodellen van Gerrit de Kock. Deze stichting had geen vaste expositieruimte, waardoor een 150-tal miniaturen in ca. 10 vitrinekasten verspreid in de regio waren ondergebracht bij verschillende bejaardencentra, een gemeentehuis, een notariskantoor en dergelijke. Ook dit was geen ideale situatie en het geheel kwam niet volledig tot zijn recht. In ons museum is dit wel het geval.

Doel van Heemkundig Museum Ommeren was en is dat de huidige en toekomstige generaties kennis kunnen blijven nemen van wat vroeger met betrekking tot deze streek en haar bevolking gebruikelijk was. Kortom te tonen hoe men vroeger leefde en werkte. Aan de vrijwilligers de taak om er zorg voor te dragen dat de zaken worden gerangschikt, gecatalogiseerd en ter bezichtiging worden gesteld. Dit ter bestudering van de plaatselijke/regionale historie en het wekken van belangstelling hiervoor."

Hoe komt het museum aan zijn naam? Baron van Brakell (1788-1865) was een eigenzinnige baron die boer werd. Hij was de bekendste landbouwpionier uit het begin van de 19e eeuw die van zijn bedrijf Den Eng in Ommeren een internationaal bekende modelboerderij maakte. Van zijn experimenten maakte hij gewag in tal van publicaties. In de Betuwe streed hij tegen wantrouwen en achterdocht. Met zijn neef, die burgemeester van Lienden werd, voerde hij een ware schoolstrijd. Uit het polderbestuur nam hij ontslag toen hij het niet eens was met het gevoerde beleid. Hij was eigenwijs maar ook sociaal. Hij nam het op voor zijn arbeiders en zorgde voor weduwen en wezen.

Na zijn dood ging zijn weduwe in dezelfde geest door op het pad van liefdadigheid. Omdat zij blind werd, omringde zij zich met een paar gezelschapsdames. Een vermeende poging van de ene gezelschapsdame om de andere te vergiftigen deed Den Eng lange tijd op zijn grondvesten schudden. Van Brakell leeft voort in het Fonds Hulpbetoon. Dat door hem zelf ingestelde fonds was decennialang een sociaal vangnet voor ‘zijn‘ mensen in de buurtschap Meerten. In Lienden en Ommeren leeft Van Brakell voort in het Fonds Hulpbetoon en het Streekmuseum dat zijn naam draagt.

Terug naar boven

Jaarlijkse evenementen

- Rommelmarkt (op een zaterdag eind mei).

Terug naar boven

Links

- Nieuws: - De Fruitbode is een magazine dat 1x in de 2 maanden verschijnt voor en door inwoners van Lienden, Ingen en Ommeren. Via de link zijn ze ook online te lezen (ook oudere nummers). Actualiteiten over deze dorpen vind je ook op de Facebookpagina van De Fruitbode.

- Onderwijs: - De basisschool van Ommeren staat in buurtschap Ommerenveld, en wordt daarom aldaar beschreven.

Reactie toevoegen