Maarn

Plaats
Dorp
Utrechtse Heuvelrug
Utrechtse Heuvelrug
Utrecht

maarn_collage.jpg

Maarn, collage van dorpsgezichten (© Jan Dijkstra, Houten)

Maarn, collage van dorpsgezichten (© Jan Dijkstra, Houten)

_MG_5132.JPG

Plaatsnaam Maarn, nog aan het oude station

Plaatsnaam Maarn, nog aan het oude station

_MG_5154.JPG

Het oude station, gezien vanaf de A12

Het oude station, gezien vanaf de A12

_MG_5089.JPG

Ontzanding van de NS bij Maarn

Ontzanding van de NS bij Maarn

_MG_5128.JPG

De PKN kerk in Maarn

De PKN kerk in Maarn

_MG_5127.JPG

Dorpsgezicht Maarn

Dorpsgezicht Maarn

_MG_5148.JPG

De RK kerk in Maarn

De RK kerk in Maarn

maarn_kunstzinnig_bankje_kopie.jpg

Kunstzinnig bankje in de bossen bij Maarn

Kunstzinnig bankje in de bossen bij Maarn

maarn_voormalig_gemeentehuis_kopie.jpg

Maarn, voormalig gemeentehuis

Maarn, voormalig gemeentehuis

UT gemeente Maarn in ca. 1870 kaart J. Kuijper [1024x768].gif

Gemeente Maarn in ca. 1870, kaart J. Kuijper

Gemeente Maarn in ca. 1870, kaart J. Kuijper

Maarn

Terug naar boven

Status

- Maarn is een dorp in de provincie Utrecht, in de streek en gemeente Utrechtse Heuvelrug. Het was een zelfstandige gemeente t/m 2005.

- Onder de gemeente Maarn viel naast het gelijknamige dorp ook het dorp Maarsbergen.

- Wapen van de voormalige gemeente Maarn.

Terug naar boven

Naam

Oudere vermeldingen
1028 kopie ca. 1530 Mandron, 1050 vervalst kopie 14e eeuw Mandron, 1227 Mandern, 1388 Manderen, 1543 Maren, 1636 "Manderen, anders genaempt Maren".

Naamsverklaring
Datief meervoud met plaatsaanduidende functie van een oude waternaam Mandra*, vergelijkbaar met 791 kopie 941 Mandra, oude benaming van de rivier de Mandel die bij Vijve (België) in de Leije valt.(1)
* Gereconstrueerde vorm.

Terug naar boven

Ligging

Maarn ligt ZW van Woudenberg en wordt doorsneden door de A12 en de daaraan parallel lopende spoorlijn Utrecht-Arnhem. In het W grenst de dorpskern aan de provincialeweg N227 (Amersfoort-Doorn).

Terug naar boven

Statistische gegevens

In 1840 omvat de gemeente Maarn 60 huizen met 456 inwoners, verdeeld in de gelijknamige - toen kennelijk nog - buurtschap 27/194 (= huizen/inwoners) en buurtschap Maarsbergen 33/262. Tegenwoordig heeft het dorp ca. 1.800 huizen met ca. 4.600 inwoners.

Terug naar boven

Geschiedenis

Als je je nader wilt verdiepen in de geschiedenis van dit dorp, kun je terecht bij de Cultuurhistorische Commissie (CHC) Maarn-Maarsbergen. "De CHC organiseert al vele jaren met succes de Open Monumentendagen. Naar aanleiding daarvan zijn boekjes uitgegeven waarin buitenplaatsen, kerken, landgoederen, volkscultuur, bosbouw en archeologie van de dorpen worden behandeld. De CHC vervult een voortrekkersrol bij het streven naar erkenning van diverse objecten als rijks- of gemeentelijk monument. Onder verantwoordelijkheid van de CHC kwam de Cultuurhistorische Waardenkaart van de toenmalige gemeente tot stand, die nu in de bibliotheek hangt, in dorpshuis De Twee Marken. Heb je oude foto's, documenten of verhalen over onze dorpen die interessant zouden kunnen zijn voor het nageslacht? Neem dan contact op met de secretaris van de Cultuurhistorische Commissie."

Terug naar boven

Recente ontwikkelingen

- De gemeente Utrechtse Heuvelrug heeft in mei 2018 ingestemd met de 'pilot kluswoningen' in Tuindorp Maarn van de lokale woningbouwvereniging voor de komende twee jaar. De woningbouwvereniging kan en wil vanwege de hoge kosten niet meer investeren in een volledige renovatie van de Tuindorpwoningen. Zij wil de woningen wel behouden voor de doelgroep die in aanmerking komt voor een sociale huurwoning. Daarom is het concept 'kluswoningen' ontwikkeld om samen met een huurder te investeren in een vrijkomende sociale huurwoning in Tuindorp. De woningbouwverenging blijft investeren in de meest noodzakelijke voorzieningen en veiligheid van de deze woningen. En de huurder gaat in eigen beheer en op eigen kosten aan de slag met de verbetering van de woningen naar eigen wensen en smaak. De woningen worden daardoor als 'kluswoningen' verhuurd. De investeringen van de huurder worden 'vertaald' in een korting op de huur van de woning.

Door de pilot worden de vrijgekomen Tuindorpwoningen weer betaalbaar en bereikbaar voor de doelgroep. Ook wordt er een bijdrage geleverd aan de doorstroming in de sociale huurwoningen in Maarn. De gemeente staat achter het project, mede omdat het gemeentelijke monumenten zijn, en de kwaliteit van de woningen zo duurzaam worden verbeterd. De woningbouwvereniging blijft als eigenaar en verhuurder primair verantwoordelijk en gaat daarom de nieuwe huurders begeleiden bij de uitvoering van de pilot kluswoningen.

- Ter hoogte van het dorp is alleen een op- en afrit aan de A12 naar en vanuit Utrecht. Om de zoveel tijd lanceert iemand het idee om ook een op- en afrit naar en vanuit de richting Arnhem te realiseren. De gemeente Utrechtse Heuvelrug heeft in mei 2019 in een brief aan de Provincie Utrecht laten weten dat zij daar geen behoefte aan heeft. Uit recente verkeersonderzoeken blijkt namelijk dat in dat geval de route van Wijk bij Duurstede naar Doorn veel drukker zou worden. Vooral in het centrum van Doorn wordt het dan druk. Het geeft ook extra druk op de snelwegvakken tussen Maarn en Maarsbergen. Daar komt nog een oprit bij, terwijl die daar al dicht op elkaar zitten. De A12 is daar al een drukbereden snelweg. De verkeersdruk van Leersum naar de A12 zou er wel door afnemen.

Buurgemeente Woudenberg zou wél graag een extra op- en afrit willen, om de drukke N224 en N226 te ontlasten, die elkaar in het dorp kruisen. "Op het gebied van doorstroming en leefbaarheid binnen de gemeente Woudenberg heeft een dergelijke vermindering van verkeersdruk een positief effect", schreef burgemeester Titia Cnossen in 2017 in een brief aan de Provincie Utrecht, waarin zij ervoor pleitten om de extra op- en afrit wél aan te leggen. De aanleiding van die brief was het in de verkoop komen van het pand van Meubin, welke locatie nodig is om een volledige op- en afrit te kunnen aanleggen. De provincie heeft destijds laten weten geen voornemens te hebben om dat pand aan te kopen. Mocht de extra op- en afrit er toch ooit komen, dan zou de gemeente Utrechtse Heuvelrug wel maatregelen willen rond Doorn. Hetzij zorgen dat verkeer vanuit Wijk bij Duurstede niet door Doorn de snelweg op gaat, hetzij een tunnel onder Doorn of een rondweg om Doorn. Maar dat laatste is ook niet eenvoudig te verwezenlijken, hebben eerdere onderzoeken al eens uitgewezen.

Terug naar boven

Bezienswaardigheden

- Maarn heeft 24 rijksmonumenten.

- Maarn heeft 36 gemeentelijke monumenten.

- Het oude NS-station is sinds 1972 buiten gebruik. De NS heeft plannen om het gebouw te slopen. Momenteel is er een kunstenaar in gevestigd.

- Voormalig gemeentehuis.

Terug naar boven

Evenementen en activiteiten

- Zomaarn in de zomer organiseert door het jaar heen diverse evenementen en activiteiten.

Terug naar boven

Landschap, natuur en recreatie

- "Zanderij Maarn, ook bekend als Zandgat Maarn, is een voormalige zandafgraving en zandgat aan de Bergweg, ten zuiden van de A12, waar vanaf het gebied goed te (over)zien is. In een deel van dit natuurgebied woekert de Japanse duizendknoop naar hartenlust. Theo Portegijs van Natuur & Ruimte heeft daar in 2019 namens de provincie Utrecht korte metten mee gemaakt. Portegijs: “Bestrijding is hard nodig omdat deze exoot hier de biodiversiteit bedreigt. We raken door de duizendknoop veel inheemse natuur kwijt. Planten die hier horen krijgen door de Japanse duizendknoop geen kans om te groeien, hij laat andere planten niet toe, gunt ze geen daglicht.” De plant is heel sterk, weet Portegijs: “Het begint met 1 plantje, 50 jaar later staat er een veld mee vol.”

Portegijs voert namens de provincie en Het Utrechts Landschap een demonstratieproject uit in Maarn om de Duizendknoop te bestrijden. “Dit doen we met verschillende soorten werkzaamheden. We graven, met een graafmachine en handmatig. Ook gebruiken we heet water om de plant uit te roeien. We halen de wortelstokken weg.” Portegijs houdt het gebied voor vijf jaar in de gaten. “Dat is nodig omdat de duizendknoop snel weer terugkomt en wij de plant dan gelijk weghalen. De methoden van verwijdering zijn op zich niet nieuw. De innovatie zit in de combinatie van methoden inclusief de nazorg, waardoor we willen laten zien dat je deze planten na een aantal jaar echt weg kunt krijgen.Wij geven 10 jaar garantie op het resultaat.” De provincie kan onmogelijk overal tegelijk Japanse duizendknopen gaan verwijderen; daarvoor staan er al te veel. Maar richt zich vanuit haar natuurtaken op de locaties waar deze exoot de biodiversiteit bedreigt.

“Het is een hele klus om de duizendknoop te verwijderen”, vindt Portegijs. “Maar als een veld Japanse duizendknopen is weggehaald en daarvoor in de plaats ineens een rijk bloemenveld met bijen ontstaat, ben ik trots. Ook al staat er dan misschien nog een enkele duizendknoop tussen.” De provincie Utrecht stelt subsidie beschikbaar voor terrein beherende organisaties, waterschappen en gemeenten voor de bestrijding van bepaalde invasieve exoten. De provincie Utrecht werkt in dit demonstratieproject samen met Het Utrechts Landschap, de terreinbeheerder van Zanderij Maarn.

Heb je een Japanse Duizendknoop in de tuin staan of zie je er een op de stoep? Trek deze dan uit de grond of graaf hem uit en gooi de plant in de container voor restafval. Dan wordt deze vernietigd. Dit geldt ook voor de stengels van de Japanse duizendknoop die in bloemboeketten kunnen zitten, zogeheten ‘polygonumstokken’. Gooi je de plant in de groene kliko of op de composthoop dan kan de plant zich verder verspreiden, omdat losse stengel- en worteldelen gemakkelijk weer uitlopen en wortelen." (bron: Provincie Utrecht, november 2019)

- In 2016 is een ecopassage aangelegd over de provincialeweg N227 bij Maarn. Omdat deze weg in de Ecologische Hoofdstructuur ligt, hecht de provincie Utrecht veel belang aan de verbetering van de verbinding voor flora en fauna tussen de twee natuurgebieden aan weerszijden van de weg. Zoogdieren zoals boommarters, dassen en reeën, diverse reptielen en amfibieën hebben profijt van de nieuwe verbinding.

- In 2015 is 6 ha bos gekapt in natuurgebied Stameren om zo ruimte te maken voor heide. De 2 bestaande heideterreintjes zijn daardoor vergroot en met elkaar verbonden. Voorheen lagen ze geïsoleerd in het bos. Ondanks hun geringe grootte komen er zeldzame planten voor en ook een aantal zeldzame dieren bewoont de terreintjes. Maar de populaties zijn klein en kwetsbaar. Door beide veldjes met elkaar te verbinden ontstaat er meer ruimte voor deze soorten. Te meer omdat dit grotere heideveld nu door ecoducten verbonden is met de rest van de Utrechtse Heuvelrug.

- Verder zijn in 2015 3.500 bomen gekapt op Stameren en Hoog Moersbergen. Daar zijn 26.000 nieuwe bomen voor teruggeplant. De bomen die gekapt zijn, zijn voornamelijk uit Amerika geïmporteerde soorten als tamme kastanjes en Amerikaanse eiken. Die snelgroeiende soorten bedreigden de inheemse bomen. De nieuwe aanplant bestaat vooral uit beuken, eiken en kersen, die eigen zijn aan de Utrechtse Heuvelrug.

- Vereniging Maarn - Maarsbergen Natuurlijk (MMN) is een natuur- en cultuurhistorische vereniging met ruim 500 leden en vele vrijwilligers. Zij zetten zich in voor behoud en herstel van de natuurlijke omgeving en de cultuurhistorie, en ook om inwoners te leren en te enthousiasmeren over de mooie cultuur en natuur in en rondom de dorpen.

Terug naar boven

Literatuur

- Nieuwe en/of tweedehands boeken over Maarn (online te bestellen).

Terug naar boven

Links

- Nieuws: - Nieuws uit Maarn op Facebook.

- Lokale links: - Maarn linkspagina en activiteitenagenda.

- Dorpshuis: - Bij Dorpshuis De Twee Marken kun je o.a. terecht voor darten, biljarten en een overheerlijke cappuccino. Verder zijn er zalen te huur voor allerlei gelegenheden.

- Onderwijs: - Basisschool De Ladder. - Basisschool WereldKidz Meent.

- Muziek: - Manderen is het harmonieorkest van Maarn en Maarsbergen waar muziek maken en gezelligheid hand in hand gaan. Ze repeteren wekelijks met de ensembleklas en het harmonieorkest. Tweemaal per jaar geven ze een groot concert, daar tussendoor verzorgen ze de muzikale omlijsting van de dorpsgebeurens, zoals Koningsdag, de Herdenking der gevallenen en de Kerstsamenzang.

- Drumband Klein Maar Dapper (KMD).

- Sport: - Voetbalvereniging SVMM (Sportvereniging Maarn Maarsbergen).

- Bedrijfsleven: - Nieuws van Middenstand Maarn Maarsbergen (MMM) op Facebook.

- Genealogie: - Overzicht van begravenen op de begraafplaats van Maarn alg. en - idem Ted Visserweg.

Reactie toevoegen