Doorn

Plaats
Dorp
Utrechtse Heuvelrug
Utrechtse Heuvelrug
Utrecht

doorn_huis_doorn.jpg

Doorn, collage van het imposante Huis Doorn e.o.

Doorn, collage van het imposante Huis Doorn e.o.

Doorn (2).JPG

Huis Doorn te Doorn, aan de achterkant gezien

Huis Doorn te Doorn, aan de achterkant gezien

doorn_slanke_markante_duiventil_in_kasteeltuin.jpg

Doorn, slanke markante duiventil in de kasteeltuin van Huis Doorn

Doorn, slanke markante duiventil in de kasteeltuin van Huis Doorn

leersum_leersumse_veld_4.jpg

Doorn, dit lijkt gezien de klokkentoren een kerkje, maar het is de garage van ex-keizer Wilhelm II op het landgoed van Huis Doorn. De inzet heeft betrekking op zijn favoriete auto, de Mercedes-Benz 770 K Pullman cabriolet F uit 1930.

Doorn, dit lijkt gezien de klokkentoren een kerkje, maar het is de garage van ex-keizer Wilhelm II op het landgoed van Huis Doorn. De inzet heeft betrekking op zijn favoriete auto, de Mercedes-Benz 770 K Pullman cabriolet F uit 1930.

Doorn.JPG

Doorn, de Maartenskerk, gezien vanuit de tuin van Huis Doorn

Doorn, de Maartenskerk, gezien vanuit de tuin van Huis Doorn

Doorn (3).JPG

Doorn, Cultuurhuis Doorn (onder het kopje Landschap etc. vind je wat daar allemaal in gevestigd is), met op de achtergrond het Gemeentehuis.

Doorn, Cultuurhuis Doorn (onder het kopje Landschap etc. vind je wat daar allemaal in gevestigd is), met op de achtergrond het Gemeentehuis.

Doorn (5).JPG

De gezellige Kampdwarsweg in Doorn

De gezellige Kampdwarsweg in Doorn

Doorn (4).JPG

De statige Kosterburglaan in Doorn

De statige Kosterburglaan in Doorn

doorn_insectenhotel_kopie.jpg

Doorn, insectenhotel

Doorn, insectenhotel

doorn_sint_helenaheuvel_kopie.jpg

Doorn, de bekende uitspanning Sint Helenaheuvel, waar je na een boswandeling goed kunt bijkomen met wat lekkers

Doorn, de bekende uitspanning Sint Helenaheuvel, waar je na een boswandeling goed kunt bijkomen met wat lekkers

UT gemeente Doorn in ca. 1870 kaart J. Kuijper [1024x768].gif

Gemeente Doorn in ca. 1870, kaart J. Kuijper

Gemeente Doorn in ca. 1870, kaart J. Kuijper

Doorn

Terug naar boven

Status

- Doorn is een dorp in de provincie Utrecht, in de streek en gemeente Utrechtse Heuvelrug. Het was een zelfstandige gemeente t/m 2005.

- Onder het dorp Doorn vallen ook de buurtschappen Palmstad, Nieuw-Sterkenburg* en Boswijk. Ze liggen in die volgorde aan de weg naar Driebergen, met ieder een eigen bebouwde kom (met bijbehorende blauwe plaatsnaamborden / komborden).
* Niet te verwarren met de Driebergse buurtschap en voormalige gemeente Sterkenburg Z daarvan.

- Wapen van de voormalige gemeente Doorn.

Terug naar boven

Naam

Oudere vermeldingen
918-948 kopie 11e eeuw Thorhem, 12e eeuw Thornen, 1573 Dorn. De identificatie van de oudste vorm is onzeker.

Naamsverklaring
De plaatsnaam stamt waarschijnlijk van het Germaanse þurnum*, datief meervoud (met locatieve functie) van þurnu-* 'doorn', en dan: 'plaats bij de doornstruiken'.(1) - Toponymische aspecten van het element 'doorn' in plaatsnamen.
* Gereconstrueerde vorm.

Terug naar boven

Ligging

Doorn ligt ZO van Zeist en Driebergen, rond de kruising van de provincialeweg N225 (Driebergen-Arnhem) met idem N227 (Amersfoort-Cothen).

Terug naar boven

Statistische gegevens

In 1840 heeft de gemeente Doorn, die alleen het gelijknamige dorp omvat, 162 huizen met 1.075 inwoners. Tegenwoordig heeft het dorp ca. 4.500 huizen met ca. 10.000 inwoners.

Terug naar boven

Geschiedenis

Als je je nader wilt verdiepen in de geschiedenis van dit dorp, kun je terecht bij de Oudheidkamer Doorn, die wordt beheerd door Historische Vereniging Thorheim. In de Oudheidkamer bevindt zich een fotocollectie waaronder foto's van wegen en panden in Doorn, verenigingen, inwoners, schoolfoto's, kastelen en buitenplaatsen. In het documentatie-archief bevinden zich allerlei gegevens over het dorp zoals de gemeentegidsen, gidsen van de VVV, wetenswaardigheden over de verenigingen, kerkepaden, wandelkaarten, plattegronden en nog meer. Ook de bibliotheek is ruim voorzien van historisch materiaal over de geschiedenis van Doorn en de Utrechtse Heuvelrug en veel van wat hierover is geschreven en uitgebracht. Verder de Provinciale bladen vanaf 1817, waaruit veel is te putten over het aantal inwoners per dorp, handel, gezondheidszorg, en de Doornse Krant 'De Kaap' vanaf 1905 tot heden, die ook digitaal is in te zien. De Oudheidkamer is geopend dinsdag t/m vrijdag van 13:30-16:00 uur. Groepen op afspraak.

Doornse Historische Vereniging Thorheim stelt zich ten doel het bevorderen van de belangstelling voor, het onderzoek naar en het behoud van zaken betreffende de geschiedenis van het dorp Doorn en zijn bewoners, waaronder het in stand houden en beheren van de Doornse Oudheidkamer en diens historische collectie, het beleggen van bijeenkomsten en het verstrekken van voorlichting. De vereniging geeft invulling aan dit doel door o.a.: het behouden, verwerven, beheren en digitaliseren van beeldmateriaal, geschreven en gedrukte teksten, gebruiksvoorwerpen en andere zaken, die op enige wijze deel uitmaken van of verwijzen naar de geschiedenis en het heden van het dorp Doorn en zijn bewoners, tezamen de historische collectie van de Doornse Oudheidkamer vormend; het jaarlijks organiseren van verenigingsactiviteiten, die ook voor niet-leden toegankelijk zijn. Dit betreft: lezingen of filmvoorstellingen over Oud Doorn na de voorjaar- en najaarsvergadering; een Zomerwandeling rond een historisch thema; de middag voor oud-Doornaars.

Terug naar boven

Bezienswaardigheden

- Doorn heeft 86 rijksmonumenten.

- Doorn heeft 137 gemeentelijke monumenten.

- Reeds sinds de 8e eeuw worden op de plaats van de huidige Hervormde (PKN) Maartenskerk (Kerkplein 2) reeds kerkdiensten gehouden. De bouw van de huidige kerk is begonnen in 1180, met het rechthoekig schip en een klein romaans koor. Van dit koor zijn nog restanten in tufsteen aan de NO zijde, boven de hagioscoop. Het is in 1425 vervangen door het gotisch koor met sacristie / consistoriekamer. De toren dateert uit 1250, met o.a. cachot, carillon en de grote, in 1720 ter plaatse gegoten klok. In 1924 is aan de zuidzijde een vleugel toegevoegd, geheel conform het romaans schip. Huis Doorn en deze kerk fungeerden van de 12e tot de 17e eeuw als zomerresidentie van de Domproosten van Utrecht, kapittel St. Maarten.

- In een riant parkbos ligt kasteel Huis Doorn. Deze buitenplaats op de Utrechtse Heuvelrug dankt zijn bekendheid aan de Duitse ex-keizer Wilhelm II, die hier na zijn verbanning uit Duitsland in ballingschap woonde van 1920 tot aan zijn overlijden in 1941. Victoriaanse interieurs vormen het decor waartegen het dagelijkse hofprotocol zich afspeelde en de bezoeker krijgt een beeld van de vorstelijke wooncultuur die de overgang markeert van de 19e naar de 20e eeuw. Schitterende meubels en kunst, keizerlijk porselein en zilver, meegenomen uit zijn Duitse paleizen, maakten het de ex-keizer mogelijk om hier overeenkomstig zijn stand te leven. Ze getuigen van het rijke verleden van de Hohenzollerns, een eens machtig geslacht van de keurvorsten en keizers. - Tegenwoordig is het museum ook virtueel via internet te bezoeken als e-museum. - Reportage over verleden en heden van Huis Doorn door het Rijksvastgoedbedrijf. Het landgoed omvat een 14-tal rijksmonumenten, waaronder naast het hoofdgebouw een duiventil en de garage van de keizer, die alle drie elders op deze pagina worden afgebeeld. De favoriete auto van Wilhelm II was de Mercedes-Benz 770 K Pullman cabriolet F uit 1930, waar er maar 117 van zijn gemaakt. Na het overlijden van de keizer is de auto in 1950 door de Nederlandse regering verkocht aan het Mercedes-Benz Museum in Stuttgart.

In 2015 is het Rijksvastgoedbedrijf gestart met een grondige renovatie van het park rond Huis Doorn. Dat is noodzakelijk om dit groene rijksmonument in stand te houden. Het is de bedoeling dat het weer een fraai geheel wordt van lanen, bospercelen, zichtlijnen, open ruimtes en gebouwen. Met deze renovatie krijgt het park ook weer de allure van vroeger terug. Bos en park zijn jarenlang niet (goed) onderhouden, waardoor sommige bosgedeelten 'op instorten stonden'. Andere bomen zijn al 200 jaar oud en aan het eind van hun levensduur. Ook zijn halverwege vorige eeuw bomen geplant op plekken waar ze niet horen; ze zetten andere bomen in de schaduw of doorbreken de oorspronkelijke zichtlijnen. Het kappen van oude en planten van nieuwe bomen is daarom een belangrijk onderdeel van de vernieuwing van het park. Verder komen er nieuwe wandelpaden en worden bestaande paden en zichtlijnen teruggebracht. In de grachten en vijvers moet de waterstand omhoog en de waterkwaliteit beter. Het project moet in 2020 gereed zijn.

In 2016 heeft het Rijk besloten dat Huis Doorn zodanige subsidies krijgt dat het voortbestaan, dat de afgelopen jaren 'aan een zijden draadje hing', voor de komende jaren in ieder geval is verzekerd. Dit betekent dat het museum zijn deuren open kan houden en zijn ambitieuze plannen kan realiseren, zoals de vestiging van een studie- en documentatiecentrum in het poortgebouw, nieuwe educatieve programma’s en een uitgebreide herdenking van het einde van de Eerste Wereldoorlog in 2018. Tevens investeert het Rijksvastgoedbedrijf de komende jaren in herstel en renovatie van de historische tuinen van het 38 hectare grote monumentale landgoed. Het landhuis is omgeven door een in Engelse landsschapsstijl aangelegd park waarin zich ook het tentoonstellingspaviljoen bevindt, waar de tentoonstelling ‘Tusschen twee vuren’ het verhaal vertelt van het neutrale Nederland tijdens de Eerste Wereldoorlog.

- Nieuwe Algemene Begraafplaats. - Oude Algemene Begraafplaats.

- Jachthuis Beukenrode (Beukenrodelaan 2) is in 2015 duurzaam gerestaureerd.

- Het Von Gimborn Arboretum is een unieke groene schatkamer met vele duizenden boom- en struiksoorten uit alle delen van de wereld. De tuin heeft een omvang van 27 hectare. De collectie is uniek in de wereld. Er komen soorten voor die niet of nauwelijks elders in Nederland voorkomen. De tuin, die zowel voor onderzoek, onderwijs als publiek is bedoeld, herbergt de grootste verscheidenheid aan bomen en struiken uit de hele wereld op één locatie in Nederland.

Terug naar boven

Evenementen en activiteiten

- De Kastelentocht (voor aanspanningen, op een zondag in augustus, in 2017 voor de 52e keer) wordt georganiseerd door de werkgroep Kastelentocht van Vereniging De Stichtse Aanspanning Doorn. Niet alleen de leden van deze vereniging, maar ook andere enthousiaste menners die antiek gerei bezitten, zijn van harte welkom om mee te rijden. Hoe meer zielen, hoe meer vreugd. Deelnemers dienen rijtuig en equipage wel op elkaar af te stemmen. Bovendien moet de kleding van zowel de deelnemers als hun gasten passen bij de leeftijd en de functie van het rijtuig. Spijkerbroeken en baseballpetten horen niet bij dit tijdsbeeld. Die waren er immers nog niet aan het einde van de 19e en het begin van de 20e eeuw. Het totale plaatje moet kloppen. Hierdoor herleeft het beeld van vroeger.

- Als het 's winters hard genoeg vriest, kun je schaatsen op de ijsbaan van de in 1908 opgerichte Koninklijke Doornsche IJsclub.

Terug naar boven

Landschap, natuur en recreatie

- Cultuurhuis Doorn omvat o.a. een theater, de Heuvelrug Muziekschool, Oudheidkamer Doorn en de Bibliotheek. Ook de burgemeester en de wethouders vinden er onderdak.

- Doorn ligt in het bosrijke gebied van de Utrechtse Heuvelrug. O.a. de Kaapse Bossen bij Doorn is een groot bos-, natuur- en recreatiegebied. De 25 meter hoge uitkijktoren De Kaap staat op een heuvel van 40 meter hoog, waardoor je al met al een royaal uitzicht hebt op de wijde omgeving.

- Wat begon in 1928 als rozentuin van Keizer Wilhelm II, is sinds 1967 Recreatiepark Het Rosarium. Vandaag de dag is het een park met diverse spelactiviteiten en mogelijkheden voor feesten en partijen. De intieme sfeer van toen is de afgelopen 50 jaar niet verdwenen, o.a. de toegangspoort, de sokkel in het park en de rhododendrons herinneren nog aan oude tijden. In deze keizerlijke natuur vind je de mooi aangelegde 18 holes midgetgolfbaan. Verder zijn er trampolines, een trapskelterbaan, een kleine speeltuin, een jeu de boulesbaan en andere spelvoorzieningen voor jong en ouder.

- Laco zwembad.

- Het Doornse Gat is een dagrecreatieterrein tussen Doorn en Leersum (aan de N225) en is 15 hectare groot. Het terrein ligt in een voormalige zandafgraving en bestaat uit verschillende recreatieveldjes. Naast een zandheuvel zijn er verschillende speelvoorzieningen, picknickbanken en toiletten aanwezig. Dat maakt het een leuke plek voor gezinnen met kinderen. Het Doornse Gat heeft tent- en caravanweiden waar je ook met de auto mag komen. Het gebied is vrij toegankelijk van zonsopkomst tot zonsondergang. Voor auto’s met caravans of vouwwagens is het terrein toegankelijk van 1 april tot 1 november. Ook honden zijn welkom, mits aangelijnd. In de omliggende bossen zijn gemarkeerde wandel- en ruiterroutes uitgezet. Het dagrecreatieterrein was eigendom van Recreatieschap Utrechtse Heuvelrug en Kromme Rijn, dat in 2018 is opgeheven. Staatsbosbeheer heeft het terrein overgenomen, en draagt in het vervolg zorg voor het beheer en de kwaliteit van de recreatieve voorzieningen. (bron: Staatsbosbeheer, 28-3-2018)

- Landgoed Heidepark in Doorn is in 1815 gesticht. In 1885 kreeg het nieuwe eigenaren. De succesvolle bankier Hendrik van Loon en zijn puissant rijke echtgenote Louise Borski kochten de 114 hectare grote buitenplaats en doopten het om tot Hydepark. Zij lieten er een nieuw landhuis en een groot aantal bijgebouwen bouwen. Aan tuinarchitect Hendrik Copijn gaven ze de opdracht om het ontwerp te maken voor het omvangrijke, inmiddels tot meer dan 250 hectare uitgedijde park. Helaas is het hoofdhuis in 1942 door brand verwoest, maar het merendeel van de andere gebouwen is er nog, waaronder een Oranjerie, een portierswoning, een koetshuis en een aantal houten tuinhuisjes.

In 1951 werd Hydepark voor het grootste deel aangekocht door de Hervormde Kerk in Nederland. In 1962 liet deze organisatie een modern seminarium bouwen op de plek van het oude landhuis. Hier kregen predikanten een deel van hun opleiding. Inmiddels is de Hervormde Kerk in Nederland opgegaan in de PKN, die daamee eigenaar is geworden van de rijksmonumenten van Hydepark. Hydepark is een van de laatste grote landschapsparken op de Utrechtse Heuvelrug, voor de provincie Utrecht daarom extra waardevol. Daarom kreeg de PKN uit het Parelfonds een bijdrage waarmee ze de oude padenstructuur op het landgoed konden herstellen. Tegelijkertijd restaureerden ze de Oranjerie en de bijbehorende tuin. Het ligt er nu allemaal weer prachtig bij.

Hydepark is voor de PKN nog altijd een belangrijk scholingscentrum. Maar het is veel meer dan dat. Sinds 2015 hebben ze een nieuwgebouwd congrescentrum op het landgoed. Dit gebouw is in de plaats gekomen van het oude diaconale hotel F.D. Roosevelthuis, dat ook op het landgoed stond, maar gesloopt is. Het nieuwe congrescentrum is nu scholingscentrum en hotel in één. Hier kunnen mensen, die niet zelfstandig op vakantie kunnen, logeren. Deze mensen worden onder andere door een diaconie van een plaatselijke PKN-gemeente aangemeld. De begeleiding en de animatie wordt voor een groot deel gedaan door vrijwilligers. In opdracht van de PKN verzorgt Het Vakantiebureau hier ook vakantieweken. Vakantiegangers worden hier goed verzorgd en ze kunnen genieten van het prachtige park en de bijzondere gebouwen. Ook daarom vindt de PKN behoud belangrijk. Er zijn in Nederland veel mensen die fijne herinneringen hebben aan Hydepark. (bron: Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed)

Terug naar boven

Literatuur

- Nieuwe en/of tweedehands boeken over Doorn (online te bestellen).

Terug naar boven

Links

- Belangenvereniging: - De gemeente gaat vraaggestuurd werken. Vragen en problemen die in een dorp spelen, moeten gesignaleerd, geïnventariseerd en opgelost worden. Vanuit de gedachte dat alle inwoners meedoen, is het belangrijk dat er een lokaal netwerk komt waar je als inwoner met je vraag of idee terecht kunt. Het in 2017 opgerichte onafhankelijke Dorpsnetwerk Doorn richt zich op het geven van concrete invulling aan het begrip participatiesamenleving, zodat leefbaarheid en sociale samenhang in Doorn verbeteren. Het wil de binding tussen de inwoners onderling versterken en collectieve wensen en initiatieven vanuit de lokale bevolking aanjagen en ondersteunen. Indien nodig is het Dorpsnetwerk daarvoor de verbindende schakel tussen inwoners en gemeente.

- Onderwijs en kinderopvang: - Revius Lyceum. - Mavo Doorn (voorheen Schoonoord). - Basisschool Kameleon. - Kinderopvang SKDD.

- Jeugd: - Scouting Thorheim.

- Muziek: - Piratenkoor ManOverBoord is in 2008 opgericht tijdens een barbequefeestje, waar iedereen zo enthousiast reageerde dat ter plekke werd besloten tot de oprichting van een piratenkoor. "ManOverBoord"geeft aan dat het repertoire en de optredens op een uitbundige manier, al zingend, over het toenmalige zeemansleven vertellen waarbij ze de traditie en geschiedenis levend willen houden. Ze treden regelmatig op tijdens Shantyfestivals, Braderieën, Jaarmarkten maar ook tijdens besloten optredens in bijvoorbeeld verzorgingshuizen. Zangers (ervaring niet nodig, enthousiasme wel) en muzikanten die mee willen doen, zijn altijd welkom.

- Sport: - Doornse Hockeyclub. - Badmintonclub.

- Zorg: - Woonzorgcentrum Beatrix. - Polikliniek van het Diaconessenhuis.

- Genealogie: - Overzicht van begravenen op de begraafplaats van Doorn nieuw en idem oud alg.

Reactie toevoegen