Maarsbergen

Plaats
Dorp
Utrechtse Heuvelrug
Utrechtse Heuvelrug
Utrecht

Maarsbergen.JPG

In Maarsbergen bij de Hervormde kerk

In Maarsbergen bij de Hervormde kerk

Maarsbergen (2).JPG

In Maarsbergen op de Andersteinweg

In Maarsbergen op de Andersteinweg

Maarsbergen

Terug naar boven

Status

- Maarsbergen is een dorp in de provincie Utrecht, in de streek en gemeente Utrechtse Heuvelrug. T/m 2005 gemeente Maarn.

- Onder het dorp Maarsbergen valt ook de buurtschap Valkenheide.

Terug naar boven

Naam

Oudere vermeldingen
1134 Merseberch, 1189 Mersberge, 1e kwart 13e eeuw Merseberch, 1274 Marsberge, 1315 en 1395 Meersberch, 1348 en 1379 Mersberch, 1397 Meersberghen, 1599 Meersbergen, 1665 Meersberge, 1773 Meersbergen.

Naamsverklaring
Wel verklaard als een samenstelling van het Oudnederlandse berch = berg 'terreinverheffing, heuvel', en de persoonsnaam Meriso*. Anderen denken aan een waternaam Marisa*. Het eerste deel is zeker niet maars = meers 'land aan water, moerasland, weiland', dat immers teruggaat op het Oudnederlandse mersce.(1)

Terug naar boven

Ligging

Maarsbergen ligt O van Maarn, Z van Woudenberg, N van Leersum en wordt horizontaal doorsneden door de A12 en de spoorlijn Utrecht-Arnhem en verticaal door de provincialeweg N226 (Amersfoort-Leersum).

Terug naar boven

Statistische gegevens

In 1840 heeft Maarsbergen 33 huizen met 262 inwoners. Tegenwoordig heeft het dorp ca. 500 huizen met ca. 1.300 inwoners.

Terug naar boven

Geschiedenis

- Het boekje Boerenbouw op Herengoed. Monumenten van het agrarische bedrijf in Maarsbergen, verschenen ter gelegenheid van Open Monumentendag 2003, bevat naast veel beschrijvingen van monumentale panden, ook een aantal hoofdstukken over de geschiedenis van het dorp. De gids is via de link ook online te lezen.

Als je je nader wilt verdiepen in de geschiedenis van dit dorp, kun je terecht bij de Cultuurhistorische Commissie (CHC) Maarn-Maarsbergen. "De CHC organiseert al vele jaren met succes de Open Monumentendagen. Naar aanleiding daarvan zijn boekjes uitgegeven waarin buitenplaatsen, kerken, landgoederen, volkscultuur, bosbouw en archeologie van de dorpen worden behandeld. De CHC vervult een voortrekkersrol bij het streven naar erkenning van diverse objecten als rijks- of gemeentelijk monument. Onder verantwoordelijkheid van de CHC kwam de Cultuurhistorische Waardenkaart van de gemeente Maarn tot stand, die nu in de bibliotheek hangt, in dorpshuis De Twee Marken te Maarn. Heb je oude foto's, documenten of verhalen over onze dorpen die interessant zouden kunnen zijn voor het nageslacht? Neem dan contact op met de secretaris van de Cultuurhistorische Commissie."

Terug naar boven

Bezienswaardigheden

- Maarsbergen heeft 33 rijksmonumenten.

- Maarsbergen heeft 31 gemeentelijke monumenten.

- Huis Maarsbergen (Maarnse Grindweg 30) is een kasteelachtig landhuis en landgoed. Het land rond het dorp was in de vroege middeleeuwen voor een groot deel eigendom van het riddergoed Berne bij Heusden. Ridder Fulco (Folcoldus) van Berne kreeg de goederen alhier in bezit toen hij trouwde met de dochter van de heer van Heusden. In 1134 schonk Fulco zijn bezittingen, waaronder dit dorp, aan de Norbertijner monniken en werd door bisschop Andries van Utrecht de stichting van een abdij bevestigd. Dit klooster is in 1218 en 1430 verwoest en weer opgebouwd, waarna het diende als woning voor proosten die het land van de abdij van Berne huurden. Het stond daarna bekend als het Proosdijhuis. In 1610 wordt het nog vermeld als een omgrachte, versterkte boerderij met een eendenkooi (het huidige natuurgebied De Kom). Tot 1621 bleef het goed een uithof van de abdij van Berne, waarna de laatste proost wegens wanbeheer werd ontslagen.

Na de vrede van Münster zijn de landerijen in 1648 door de Staten van Holland in beslag genomen. Deze verkopen het in 1656 aan de Amsterdamse koopman Samuel de Marez. Het Proosdijhuis bevindt zich dan al in een zeer verwaarloosde toestand en De Marez besluit op een andere plaats een nieuw huis te bouwen, het huidige kasteel Maarsbergen. De oude proosdij wordt in 1676 nog op de kaart aangegeven; zij bevond zich nabij de huidige boerderij "de Koedam". Tot 1764 blijft het kasteel in het bezit van de familie de Marez. In 1882 koopt Karel Antonie Godin de Beaufort het huis, dat sindsdien familiebezit is gebleven. De bekendste bewoner was autocoureur Carel Godin de Beaufort. Ten zuiden van de parkaanleg bevindt zich de Folcoldusheuvel, met het familiegraf van Godin de Beaufort.

- Gevelstenen in Maarsbergen.

- Kaas- en Botermuseum De Weistaar is gratis te bezoeken. Al wandelend door het museum zul je vele indrukken opdoen van vroeger. Het museum geeft een beeld van het maken van kaas en boter. Verder vind je er boerderijgevels, een dorpsplein en straatjes met authentieke winkeltjes, aangekleed met levensechte poppen in klederdracht.

Terug naar boven

Landschap, natuur en recreatie

- Vereniging Maarn - Maarsbergen Natuurlijk (MMN) is een natuur- en cultuurhistorische vereniging met ruim 500 leden en vele vrijwilligers. Zij zetten zich in voor behoud en herstel van de natuurlijke omgeving en de cultuurhistorie, en ook om inwoners te leren en te enthousiasmeren over de mooie cultuur en natuur in en rondom de dorpen.

Terug naar boven

Links

- Muziek: - Manderen is het harmonieorkest van Maarn en Maarsbergen waar muziek maken en gezelligheid hand in hand gaan. Ze repeteren wekelijks met de ensembleklas en het harmonieorkest. Tweemaal per jaar geven ze een groot concert, daar tussendoor verzorgen ze de muzikale omlijsting van de dorpsgebeurens, zoals Koningsdag, de Herdenking der gevallenen en de Kerstsamenzang.

- Sport: - Voetbalvereniging SVMM (Sportvereniging Maarn Maarsbergen).

- Bedrijfsleven: - Nieuws van Middenstand Maarn Maarsbergen (MMM) op Facebook.

Reactie toevoegen