Loenen (Veluwe)

Plaats
Dorp
Apeldoorn
Veluwe
Gelderland

loenen_veluwe_stiefeltocht.jpg

Jaarlijks is er vanuit Loenen de Stiefeltocht (weekend eind augustus). Een zeer aantrekkelijke wandeltocht door het Veluwse landschap met uitgestrekte bossen en golvende heidevelden. Je kunt kiezen uit de afstanden 6, 12, 15, 20, 25 en 30 km.

Jaarlijks is er vanuit Loenen de Stiefeltocht (weekend eind augustus). Een zeer aantrekkelijke wandeltocht door het Veluwse landschap met uitgestrekte bossen en golvende heidevelden. Je kunt kiezen uit de afstanden 6, 12, 15, 20, 25 en 30 km.

loenen gl centrale begraafplaats der oorlogsgravenstichting de rouwkapel [640x480].jpg

Loenen (Veluwe), Rouwkapel op de Centrale begraafplaats van de Oorlogsgravenstichting.

Loenen (Veluwe), Rouwkapel op de Centrale begraafplaats van de Oorlogsgravenstichting.

loenen_veluwe_kasteel_ter_horst.jpg

Loenen (Veluwe), Kasteel Ter Horst. (© Hans van Embden)

Loenen (Veluwe), Kasteel Ter Horst. (© Hans van Embden)

loenen_veluwe_kasteel_ter_horst_spijker.jpg

Loenen (Veluwe), de 'Spijker' bij Kasteel Ter Horst. (© Hans van Embden)

Loenen (Veluwe), de 'Spijker' bij Kasteel Ter Horst. (© Hans van Embden)

loenen_veluwe_tolhuis_groenendaalseweg.jpg

Loenen (Veluwe), het midden 19e-eeuwse witgepleisterde voormalige Tolhuis op Groenendaalseweg 90 is een rijksmonument. (© Hans van Embden)

Loenen (Veluwe), het midden 19e-eeuwse witgepleisterde voormalige Tolhuis op Groenendaalseweg 90 is een rijksmonument. (© Hans van Embden)

loenen_veluwe_vrijenbergerspreng_de_kleine_waterval.jpg

Loenen op de Veluwe is o.a. beroemd vanwege de Vrijenbergerspreng met daarin de twee grootste watervallen van Nederland. Dit is de kleine waterval. (© Hans van Embden)

Loenen op de Veluwe is o.a. beroemd vanwege de Vrijenbergerspreng met daarin de twee grootste watervallen van Nederland. Dit is de kleine waterval. (© Hans van Embden)

Loenen (Veluwe)

Terug naar boven

Status

- Loenen is een dorp in de provincie Gelderland, in de streek Veluwe, gemeente Apeldoorn. Het was een zelfstandige gemeente tot 1818.

- Onder het dorp Loenen vallen ook de buurtschappen Groenendaal, Veldhuizen en Zilven. De buurtschap Zilven wordt in sommige pubicaties als wijk van de kern Loenen beschouwd, hoewel Zilven nog wel een afwijkend karakter heeft, met een ruimere opbouw en een meer agrarisch karakter dan de kern Loenen, en lokaal nog wel als buurtschap wordt beschouwd (dus conformeren wij ons daaraan), en de naam komt daarom onterecht niet meer als plaatsnaam voor in de atlassen. De provincie-atlas Gelderland (1) benoemt ook het NO van Loenen gelegen Veldhuizen ten onrechte niet meer als buurtschap. Ook in de Structuurvisie Loenen (zie bij Recente ontwikkelingen) wordt nog van de buurtschappen Zilven en Veldhuizen gesproken.

Terug naar boven

Naam

Naamgeving
Ter onderscheiding van Loenen 'aan de Vecht' in de provincie Utrecht, wordt Loenen gem. Apeldoorn ook wel 'Loenen op de Veluwe' genoemd. Overigens is er nog een 3e, minder bekend Loenen: een buurtschap in de Betuwe bij Slijk-Ewijk.

In het Nedersaksisch
Loen.

Oudere vermeldingen
838 kopie eind 11e eeuw Luona, 838 kopie 2e helft 12e eeuw Lona, 1247 Loene, 1335 Lo(e)nen, 1436 Luenen.

Naamsverklaring
De betekenis is onzeker. Wellicht geen Germaans taalgoed. De namen Loenen en Lunen zijn ten onrechte gelijkgesteld aan het Nederduitse Lohne/Lune. Terwijl deze namen korte u hebben, wijst de spelling met uo op lange ô. Men vermoedt daarom dat de Nieuwnederlandse namen tot het oudste namengoed behoren en dat Lona verwant is met het Indo-Europese leu/lu- 'modder'. De namen zouden dan waternamen of moerasaanduidingen zijn geweest. De uitgang op -en is later ontstaan.(2)

Terug naar boven

Ligging

Loenen ligt ZO van Apeldoorn, NW van Eerbeek. Loenen en Zilven hebben een fors buitengebied met o.a. de bos- en heidegebieden Loenense Bos, Loenermark en Zilvense Heide in het Z, en de Loenense Hooilanden en het Zilvense Broek in het NO, aan de overzijde van het Apeldoorns Kanaal.

Terug naar boven

Statistische gegevens

In 1840 heeft Loenen 62 huizen met 519 inwoners. Tegenwoordig heeft het dorp ca. 1.600 huizen met ca. 4.000 inwoners.

Terug naar boven

Geschiedenis

Als je je nader wilt verdiepen in de geschiedenis van Loenen, kun je terecht bij:

- Geschiedenis e.a. wetenswaardigheden over Loenen.

- Oudheidkundige Vereniging De Marke.

Terug naar boven

Recente ontwikkelingen

- Structuurvisie tot ca. 2020 'Loenen, een dorp om te zoenen!' (2009).

Terug naar boven

Bezienswaardigheden

- Loenen heeft 21 rijksmonumenten, waarvan er 12 betrekking hebben op Kasteel Ter Horst met toebehoren.

- Loenen heeft 13 gemeentelijke monumenten.

- De toenmalige burgemeester van Arnhem, Wijnand Hackfort, laat Kasteel Ter Horst rond 1557 bouwen als zomer- en jachtverblijf. Zeven generaties lang, ruim 300 jaar, blijft het landgoed en kasteel in bezit van de adellijke familie Hackfort. In 1933 wordt het eigendom van Hendrik Russelman. De huidige eigenaar, Alexander Russelman, woont er vanaf zijn geboorte en zet zich in voor behoud van het landgoed en kasteel. Het kasteel is te huur voor bijv. trouwerijen en andere gelegenheden. Verder heeft Russelman een houthandel.

Van begin juni tot eind oktober zijn er iedere maandag en donderdag rondleidingen op Landgoed en Kasteel Ter Horst.

- Ereveld Loenen is een grote begraafplaats met slachtoffers uit de Tweede Wereldoorlog. Er liggen bijna 4000 Nederlandse oorlogsslachtoffers begraven. Centraal op het ereveld bevindt zich een kapel. In deze kapel staat een eikenhouten schrijn met 42 gedenkboeken. In deze boeken staan de namen van circa 125.000 Nederlandse oorlogsslachtoffers waarvan de graflocatie niet bekend of niet aanwijsbaar is. Op deze manier worden deze personen toch herdacht.

- Gevelstenen in Loenen.

- Papierfabriek De Middelste Molen is de enige werkende papierfabriek in Nederland die nog door waterkracht wordt aangedreven. De productie van papier gebeurt er zowel machinaal als handmatig. Op deze plek produceert men al sinds 1622 papier met behulp van waterkracht. Het productieproces is in bijna 400 jaar nauwelijks veranderd. De papiermolen is gelegen aan de Loenense beek, en sinds 1868 ook aan het toen gegraven Apeldoorns kanaal. Eeuwenlang stonden er twee Middelste Molens, maar in 1886 brandden ze alle twee tot de grond toe af. Een jaar later werd de huidige fabriek gebouwd die tot 1927 eigendom was van de kasteelheer van het nabij gelegen kasteel Ter Horst. De Middelste Molen is te bezichtigen. Je waant je in de 19e eeuw wanneer je tussen de ratelende en bonkende machines het productieproces volgt van het oeroude Hollandse papier. - De Middelste Molen in de Molendatabase.

Terug naar boven

Jaarlijkse evenementen

- Wandelsportvereniging DES uit Ugchelen organiseert jaarlijks vanuit Loenen de Stiefeltocht (weekend eind augustus, in 2017 voor de 6e keer). Een zeer aantrekkelijke wandeltocht door het Veluwse landschap met uitgestrekte bossen en golvende heidevelden. Centraal gelegen ligt de schaapskooi van waaruit een schaapskudde de hei begraast. De kudde wordt gebruikt om de heide te verjongen. De schaapherder begraast met deze kudde van ongeveer 150 schapen 240 hectare heidevlakte.

Verder laten ze je tijdens deze route een gedeelte van het heuvelachtige landschap de Hoeve Delle zien dat is ontstaan in de ijstijd en een bijzondere flora en fauna herbergt. Natuurgebied Hoeve Delle is een prachtig stuk Veluwse natuur. Er groeien dikke Amerikaanse eiken en struiken met blauwe bosbessen en jeneverbessen. Bewoners van het natuurgebied zijn onder andere wilde zwijnen, vossen en boommarters. Ook edelherten en reeën, maar ook vogels als de zwarte specht voelen zich thuis in de natuur van Hoeve Delle. Je kunt kiezen uit de afstanden 6, 12, 15, 20, 25 en 30 km. Inschrijfgeld is €4,- p.p., leden van een erkende wandelbond genieten €1,- korting. Kinderen tot 12 jaar betalen de helft. Honden mogen mee mits aangelijnd.

Terug naar boven

Landschap, natuur en recreatie

- Loenen had vroeger een station aan de spoorlijn Apeldoorn-Dieren (1887-1950). Tegenwoordig is er een halte van de Veluwsche Stoomtrein Maatschappij (VSM).

- De twee beroemde watervallen in de Vrijenbergerspreng N van Loenen zijn de grootste van Nederland en zijn een publiekstrekker voor wandelaars op de Veluwe. De Vrijenbergerspreng is eind 19e eeuw gegraven zodat het waterpeil van het Apeldoorns Kanaal gereguleerd kon worden. Vanwege het grote hoogteverschil in de spreng, zijn de twee watervallen aangelegd om een te sterke stroming te voorkomen. De grote waterval heeft een verval van 15 meter. Het bosgebied rond de watervallen is uitgegroeid tot een geliefd wandelgebied en is één van de parels van de Veluwe.

- Bos- en heidegebied Loenermark, ZW van Loenen, met schaapskooi.

- Tijdens de boomplantdagen in november 2016 in natuurgebied Ramenberg (WZW van Loenen, Z van de Groenendaalseweg) hebben Vereniging Natuurmonumenten, Landal GreenParks en Greenchoice op een terrein van circa 13 hectare een bos aangelegd met ca. 25.000 bomen. De oganisaties hebben hiermee hun gezamenlijke inzet voor de natuur bekrachtigd.

- Op het erf van woon-, werk- en zorgboerderij De Groote Modderkolk vind je een boerderijwinkel met daarbij een theeschenkerij. De cliënten van de Groote Modderkolk verkopen hier zelfverbouwde biologische groenten, ansichtkaarten, zelfgemaakte jams en siropen. Ook worden hier de wandelroutes en informatiefolders van Natuurmonumenten aangeboden. In de theeschenkerij bedienen de cliënten de gasten met koffie, thee en zelfgebakken appeltaart. Een andere bijzonderheid is dat je op en rond de Groote Modderkolk het zeldzame brandrode rund kunt tegenkomen.

Terug naar boven

Literatuur

- Nieuwe en/of tweedehands boeken over Loenen (online te bestellen).

Terug naar boven

Links

- Algemeen: - Site van en over Loenen. - Site over Loenen met o.a. veel oude en recente ansichtkaarten en foto's, evenementenagenda en lokale links.

- Genealogie: - Overzicht van begravenen op de begraafplaats van Loenen NH en - idem RK.

Reactie toevoegen