Langelille

Plaats
Dorp
Weststellingwerf
Stellingwerven
Fryslân

langelille_fijne_feestdagen_kopie.jpg

In december kleden de inwoners van Langelille hun dorp altijd feestelijk aan.

In december kleden de inwoners van Langelille hun dorp altijd feestelijk aan.

Langelille

Terug naar boven

Status

- Langelille is een dorp in de provincie Fryslân, in de streek Stellingwerven, gemeente Weststellingwerf.

- Sinds 1964 is Langelille formeel een dorp (hoewel het o.i. geografisch gezien eigenlijk nog altijd een buurtschap is omdat het geen kerk heeft en de 'kern' slechts van geringe omvang is). Vóór die tijd viel de plaats als buurtschap voor het N deel onder het dorp Munnekeburen en voor het Z deel onder het dorp Scherpenzeel.

Terug naar boven

Naam

In het Fries en Stellingwerfs
De Langelille.

Oudere vermeldingen
Op de kaart van rond 1700 staat op verschillende plekken langs de zuidelijke dijk van de Tsjonger 'De Lange Lille'. Daarmee zal die (lange) dijk zijn bedoeld. In 1580 vinden we Langelijlle en in de 17e eeuw Langelille. 19e-eeuwse kaarten verwijzen met De Lange Lille zowel naar de dijk als naar de eraan ontstane nederzetting. 1840 en 1846 Langelille, 1861 de Lang Lille.

Naamsverklaring
Het element lille betekent 'slap, niet stevig' en houdt verband met de kwaliteit van de dijk langs de rivier waaraan de nederzetting is ontstaan. De ondergrond was ongetwijfeld slap en bestond misschien wel voor een deel uit trilveen. Het element lang 'niet kort' houdt hier verband met de lengte van de dijk. De dijk was een echte 'Lange Lille'.(1)

Terug naar boven

Ligging

Langelille ligt O van Lemmer, ZO van Echten en Echtenerbrug, ZW van Munnekeburen, NW van Scherpzenzeel. Het dorpsgebied omvat een langgerekte verticale streek van ca. 650 hectare, tussen de Tsjonger en Langelilleweg in het W en de weg en waterloop Gracht in het O. Spaarzame bebouwing bevindt zIch aan de W buitenrand langs de ca. 5 km lange Langelilleweg, die in het N over gaat in de Lemsterweg, met daarnaast een kern(tje) in het midden, rond de Kerkeweg waar deze uitkomt op de Langelilleweg en die daar vanuit richting O naar Scherpenzeel en Munnekeburen loopt.

Terug naar boven

Statistische gegevens

Volgens de Volkstelling van 1840 (2) had Langelille in dat jaar 33 huizen met 170 inwoners, althans het deel van de buurtschap dat onder het dorp Munnekeburen viel. Het deel dat onder Scherpenzeel viel (welk dorp in dat jaar 17 huizen met 92 inwoners omvatte), wordt wel als zodanig vermeld maar daar worden (als enige ´kern´ in de gemeente Weststellingwerf) geen aantallen bij gespecificeerd. Dat zou dan betekenen dat hetzij dat deel in dat jaar geen inwoners had, hetzij dat dat deel bij de telling van Scherpenzeel zat inbegrepen. Tegenwoordig heeft het dorp ca. 120 huizen met ca. 270 inwoners.

Terug naar boven

Geschiedenis

In het voorheen Munnekeburense deel van het dorp heeft een coöperatieve zuivelfabriek gestaan, genaamd De Volharding. De fabriek werd in 1896 opgericht en fuseerde in 1903 met de eveneens in 1896 opgerichte zuivelfabriek 'Scherpenzeel en Omstreken' te Spanga. De coöperaties waren bedoeld als alternatief voor de speculatieve particuliere fabrieken van het grootkapitaal, waarbij de boeren vaak werden belazerd en minder voor hun melk kregen uitbetaald. Teneinde sterker te staan in de concurrentie met de speculatieve fabrieken in Weststellingwerf, besloten de coöperaties te Langelille-Munnekeburen en Spanga tot fusie (aldus J.P. Wiersma in 'Erf en wereld', pag. 183). De fabriek te Spanga werd gedeeltelijk afgebroken en met de materialen werd de fabriek te Langelille vernieuwd en aanzienlijk uitgebreid. De fabriek is rond 1970 gesloten. De schoorsteenpijp is gesloopt. Tegenwoordig is er een transportonderneming in gevestigd. Het complex bevindt zich op de hoek van de Kerkeweg en de Langelilleweg.

Ook in de voormalige lagere school van het dorp is tegenwoordig een bedrijf gevestigd.

Terug naar boven

Recente ontwikkelingen

- Bestemmingsplan Langelille.

Terug naar boven

Bezienswaardigheden

- Langelille heeft 2 gemeentelijke monumenten.

- Het Jan Nijland gemaal (Langelilleweg 51) dateert uit 1929.

Terug naar boven

Links

- Algemeen: - Site van en over Langelille.

- Nieuws: - Actualiteiten uit Langelille op Facebook.

Reactie toevoegen