Helvoirt

Plaats
Dorp
Haaren
Noordoost-Brabant
Noord-Brabant

NB gemeente Helvoirt in ca. 1870 kaart J. Kuijper [1024x768].gif

Gemeente Helvoirt in ca. 1870, kaart J. Kuijper

Gemeente Helvoirt in ca. 1870, kaart J. Kuijper

Helvoirt

Terug naar boven

Status

- Helvoirt is een dorp in de provincie Noord-Brabant, in de regio Noordoost-Brabant, gemeente Haaren. Het was een zelfstandige gemeente t/m 1995.

- Wapen van de voormalige gemeente Helvoirt.

- Onder het dorp Helvoirt vallen ook de buurtschappen Distelberg (grotendeels), Gijzel, Laar (deels), Molenstraat (grotendeels), Raam (deels) en Zandkant (deels). Dat zijn 6 buurtschappen in totaal.

Terug naar boven

Ligging

Helvoirt ligt NO van Tilburg, ZW van 's-Hertogenbosch en Vught.

Terug naar boven

Statistische gegevens

In 1840 omvat de gemeente Helvoirt 215 huizen met 1.424 inwoners, verdeeld in het gelijknamige dorp 131/878 (= huizen/inwoners) en de buurtschappen Distelberg 39/254, Hoevetenhalve 5/31, Heikant 4/26, Zandkant 2/13, Groot en Klein Laar 12/78, Gijzel 18/118 en Raam 4/26. Tegenwoordig heeft het dorp ca. 1.800 huizen met ca. 4.500 inwoners.

Terug naar boven

Geschiedenis

Als je je nader wilt verdiepen in de geschiedenis van dit dorp, kun je terecht bij de volgende instanties en sites:

- Heemkundekring De Kleine Meijerij (die o.a. Helvoirt als werkgebied heeft). De vereniging beschikt over een eigen gebouw, het Heemcentrum (Spoorlaan 70 te Oisterwijk), waar vergaderingen plaatsvinden en waarin de bibliotheek- en documentatiecollectie is ondergebracht. Daarnaast is er ook een kleine tentoonstellingsruimte met wisselende exposities. Openingstijden: iedere vrijdagmiddag van 13.30-16.00 uur, of op afspraak met de bibliotheekcoördinator dhr. J. Franken (tel. 013-5333366).

- Verhalen over de geschiedenis van Helvoirt op de site van het Brabants Historisch Informatie Centrum (BHIC).

Terug naar boven

Bezienswaardigheden

- Helvoirt heeft 27 rijksmonumenten.

- Hervormde (PKN) Nicolaaskerk (Van Grevenbroeckstraat 2). Vanaf 1192 is er in Helvoirt al een geloofsgemeenschap van Christenen die samenkomen in een kapel, vallend onder de kerk van Oisterwijk. Deze kapel wordt meermalen verbouwd. Rond 1300 wordt de kerk verheven tot parochiekerk en gewijd aan Sint Nikolaas. Na verbouwingen ontstaat er rond 1375 een romaans kerkje. Rond 1510 krijgt de kerk na ingrijpende verbouwingen haar gotische vorm. In de 17e eeuw komt de kerk in handen van de hervomden. In de jaren 1967-1969 zijn kerk en toren gerestaureerd onder leiding van architectenbureau J. de Wilde uit Breda. De uitvoering was in handen van aannemingsbedrijf Nico de Bont en Zonen uit Nieuwkuijk. Het orgel is begin 19e eeuw gebouwd door een onbekende bouwer. Lange tijd werd gedacht dat het door Paulus van Nistelrooy was gemaakt, maar op grond van stijlkenmerken van de orgelkas wordt het tegenwoordig aan Abraham Meere toegeschreven.

- Omdat, zoals hiervoor beschreven, de RK kerk van Helvoirt in de 17e eeuw aan de hervormden was toegewezen, bouwde de RK gemeenschap rond 1675 een nieuwe kerk, ditmaal aan de Dreef. Dit was een schuurkerk met lemen wanden en een dak van stro. In 1724 is deze vervangen door een nieuwe schuurkerk, nu met stenen muren. In 1840 kwam de Waterstaatskerk in gebruik voor de parochie. In 1903 komt de huidige neogotische RK Nicolaaskerk (Kastanjelaan 16) gereed, naar ontwerp van architect J.H.H. van Groenendael. De kerk is van algemeen belang want: behoort tot de beste werken van architect J.H.H. van Groenendael; heeft een zeer zeldzame en rijke inrichting en inventaris, alles uit of van kort na de bouwtijd, op grond waarvan sprake is van zowel kerkhistorisch als kunsthistorisch belang; beschikt over een uitzonderlijke uitwendige en inwendige gaafheid, wat als zeldzaam wordt bestempeld; heeft architectuurhistorische betekenis als rijke vertegenwoordiger van de neogotiek; voorziet op basis van uiterlijke verschijningsvorm, ouderdom en inwendige gesteldheid over aanzienlijke historische belevingswaarden.

- Gevelstenen in Helvoirt.

Terug naar boven

Landschap, natuur en recreatie

- Duinoord is een all-inclusive speelparadijs voor kinderen van alle leeftijden. Zowel binnen als buiten valt er een hoop te beleven: van GPS-tocht tot spectaculair klimbos, van tokkelbaan tot springkussens en van voetbalveldjes tot quadbaan. Natuurlijk is er ook gedacht aan de allerkleinsten. Een regenbui is geen probleem: in de binnen klimkooi is genoeg te doen tot de bui voorbij is. Als je even wilt bijkomen van alle avonturen, kun je binnen onbeperkt genieten van heerlijke hapjes en drankjes, die allemaal bij de entreeprijs zijn inbegrepen (behalve alcoholische dranken). Ook hier is de keuze enorm, met eetkraampjes voor iedere smaak. In de horecastraat vind je o.a. soepen, broodjes, pizza's, pannenkoeken, friet, snackmuur, bar en desserts. Zowel binnen als buiten kun je heerlijk zitten en gebruik maken van gratis wifi.

- Brabants Landschap (Helvoirts Broek-Noord) en Stichting Duinboeren (Brokkenbroek) hebben anno 2018 plannen voor de ontwikkeling van nieuwe natuur in en rond Helvoirt. Percelen van zowel Groen Ontwikkelfonds Brabant, Duinboeren als Brabants Landschap worden hierbij ingezet als ruilgrond. Agrarische ondernemers en particulieren die interesse hebben voor particulier natuurbeheer of grondruil in een van deze gebieden, worden uitgenodigd om dat kenbaar te maken.

- Het Hengstven ligt in Nationaal Park De Loonse en Drunense Duinen, N van Biezenmortel en de Oude Bossche Baan, NW van en in het dorpsgebied van Helvoirt. Het is een belangrijke verbinding tussen het droge zandlandschap en het natte moerasgebied De Brand. In de jaren dertig van de 20e eeuw veranderde het natuurgebied met heide, vennen en kruidenrijke graslanden in landbouwgrond. Door het droogleggen en bemesten van gronden verdwenen de planten en dieren die typerend zijn voor natte gebieden.

Daarom heeft Natuurmonumenten hier de afgelopen jaren samen met Stichting Duinboeren 122 hectare nieuwe natuur aangelegd, als onderdeel van het Natuurnetwerk Brabant. Natuurmonumenten heeft een van de drie oorspronkelijke vennen in ere hersteld - het Hengstven dus - en heeft bijzondere planten als grote pimpernel die hier vanouds voorkwamen, teruggeplaatst. Door de waterhuishouding aan te passen is het gebied weer natter geworden. Dat is gunstig voor de dieren en planten die van oudsher in het oorspronkelijk natte gebied voorkwamen. De Duinboeren gaan de nieuw ontwikkelde graslanden hooien en begrazen met hun koeien.

Het heeft in 2017, het jaar dat het heringerichte gebied officieel is opgeleverd, al tot zichtbare resultaten geleid: voor het eerst sinds jaren hebben er weer wulpen gebroed, kwartels zijn weer goed aanwezig en de verplante pimpernel doet het goed. Als je de resultaten van dichtbij wilt bekijken, kun je dat wandelend doen tussen de knooppunten 9 en 10 van het wandelknooppuntennetwerk.

Terug naar boven

Beeld

- Fotoreportage van Helvoirt door Kees Wittenbols uit Breda. Zie onderaan de pagina ook deel 2 en 3.

Terug naar boven

Literatuur

- Nieuwe en/of tweedehands boeken over Helvoirt (online te bestellen).

Terug naar boven

Links

- Algemeen: - Site van en over Helvoirt.

- Nieuws: - Nieuws uit Helvoirt op Facebook.

- Onderwijs: - Basisschool Dr. Landman.

- Muziek: - Harmonie Kunst Adelt.

- Sport: - Voetbalvereniging v.v. Helvoirt.

- Duurzaamheid: - Energiecoöperatie Duurzame Energie Haaren (DEH) wil een vernieuwend natuur- en landbouwproject starten in het gebied De Margriet langs het Drongelskanaal bij Helvoirt, waar de gemeente eigenaar is van 35 ha grond. De komende jaren en zeker decennia worden grote klimaatveranderingen verwacht, tenzij we daar met velen op inspelen en ons gedrag erop aanpassen. Toch is er nog niet bij iedereen een gevoel van urgentie. Dat hoopt DEH te veranderen. Misschien door meer te doen en minder te praten. Daarom willen de gemeente en DEH een inspiratieproject beginnen met De Margriet. Omdat zien en ervaren mensen meer inspireert dan een abstract verhaal.

Project De Margriet wil mogelijkheden verkennen tot: Waterberging; CO2- berging in de bodem; Verhogen van vruchtbaarheid van de bodem; Zoeken naar nieuwe vormen van en mogelijkheden tot boeren; Samenwerking van alle belanghebbenden; Wandelen en fietsen door een mogelijke toekomst (living lab).

Reactie toevoegen