Haaldersbroek

Plaats
Buurtschap
Zaanstad
Zaanstreek
Noord-Holland

haaldersbroek_straatnaambord.jpg

Ook buurtschap Haaldersbroek bij Zaandam, gelegen direct ZO van de beroemde Zaanse Schans, moet plaatsnaambordjes ontberen, waardoor je slechts aan de gelijknamige straatnaambordjes kunt zien dat je er bent aangekomen.

Ook buurtschap Haaldersbroek bij Zaandam, gelegen direct ZO van de beroemde Zaanse Schans, moet plaatsnaambordjes ontberen, waardoor je slechts aan de gelijknamige straatnaambordjes kunt zien dat je er bent aangekomen.

Haaldersbroek

Terug naar boven

Status

- Haaldersbroek is een buurtschap in de provincie Noord-Holland, in de regio Zaanstreek, gemeente Zaanstad. T/m 1973 gemeente Zaandam.

- Haaldersbroek en de Kalverpolder vielen vanouds onder de Banne Oostzaan, en zijn in 1811 aan de in dat jaar ingestelde gemeente Zaandam toegevoegd.

- De buurtschap Haaldersbroek valt, ook voor de postadressen, onder de stad Zaandam.

Terug naar boven

Naam

Oudere vermeldingen
Haalersbroek, 1745 Hallaerts Broeck, 1851 de polder Halartsbroek, 1912 Haaldersbroek of Hollaardsbroek.

Naamsverklaring
Naar de ligging in het gelijknamige poldergebied, waarvan de naam een samenstelling is van broek 'broekland, drassig groenland' (zie ook bij Broek) en een eerste deel dat men in verband brengt met Haler, de geadjectiveerde vorm Haal 'halfdeel' (zie De Haal), naar de ligging in het zogeheten Haler vierendeel. Het lijkt er op dat dit gebied oudtijds de gepersonifieerde benaming Hallaard* droeg, waaraan men vervolgens broek heeft gekoppeld, naar de gesteldheid van het gebied.(1)
* Gereconstrueerde vorm.

Terug naar boven

Ligging

De buurtschap Haaldersbroek ligt rond de (grotendeels autovrije) gelijknamige weg en de Haaldersbroekerdwarsstraat, N van Zaandam, O van de Zaan, N van Het Kalf (= aanvankelijk buurtschap, later dorp, tegenwoordig wijk), in de 170 hectare grote Kalverpolder. Ook de Braakdijk wordt doorgaans tot de buurtschap gerekend.

Terug naar boven

Statistische gegevens

In 1555 zijn er in de buurtschappen Haaldersbroek en ’t Kalf gezamenlijk ca. 140 inwoners in 12 tot 14 'haardsteden'. Tegenwoordig omvat de buurtschap (exclusief 't Kalf maar inclusief de Braakdijk) ca. 150 huizen met ca. 400 inwoners.

Terug naar boven

Geschiedenis

- Het rapport 'Haaldersbroek. Sociogram van een Zaandamse buurtschapsbevolking' (A. van Braam, 11 pag.) is een serieus onderzoek en rapportage daarvan, maar vandaag de dag is het eerder hilarisch om te lezen. Er staat geen jaar bij, maar vermoedelijk dateert het, gezien een aantal gegevens uit het rapport, uit de jaren veertig van de 20e eeuw. De inwoners komen er niet heel best vanaf kunnen we je verklappen. Maar lees het zelf maar...

Terug naar boven

Recente ontwikkelingen

- "De ophaalbrug Haaldersbroek, tussen de gelijknamige buurtschap en de wijk 't Kalf, moet vervangen worden omdat de huidige staat erg slecht is. Om te zorgen dat de brug nog gebruikt kan worden totdat deze wordt vervangen, heeft de gemeente tijdelijke versterkingen aangebracht. Voor het vervangen van deze karakteristieke ophaalbrug zoekt de gemeente naar een goede balans in de functionaliteit en het behoud van het unieke karakter van de brug. De nieuwste bouwnormen en de verkeerssituatie zorgen voor een ingewikkelde, maar mooie uitdaging om deze balans te vinden. Zie hier het voorontwerp voor de vervanging van de brug. De start van de werkzaamheden is gepland voor september 2019, maar is afhankelijk van de werkzaamheden aan de Braakdijk, die door het Hoogheemraadschap worden uitgevoerd." (bron: gemeente Zaanstad)

Reeds in 2015 waren er plannen om een nieuwe, bredere en hogere brug te maken, als vervanging van de houten brug uit 1927. Breder omdat er busjes van koeriersdiensten overheen moeten kunnen en hoger om de doorvaart te vereenvoudigen. De gemeente had destijds plannen voor een stalen brug, maar Haaldersbroek is een beschermd dorpsgezicht en volgens de inwoners zou de houten brug daarom ook vervangen moeten worden door een nieuwe houten brug. Zaanstad wil ook een bredere brug vanwege de hulpdiensten, maar bewoners willen dat niet omdat ze daardoor meer zwaar verkeer verwachten en "omdat de buurtschap zelf niet breder wordt” (2.49 m op het breedste stuk volgens hen) is dat ook helemaal niet nodig. De gemeente verwijst naar Europese normen, maar daarvoor kan ontheffing aangevraagd worden aldus Kerngroep Haaldersbroek. Ze vinden het ontwerp zoals dat anno januari 2019 voorligt ook 'lomper' overkomen omdat de brug 75 cm zou opschuiven richting de buurtschap.

Terug naar boven

Bezienswaardigheden

- De kern van Haaldersbroek is in 1990 benoemd tot beschermd dorpsgezicht en is autovrij. Je vindt er een 3-tal stolpboerderijen, 2 karakteristieke houten ophaalbruggetjes en een aantal oude Zaanse huizen, waaronder het oudste nog bestaande pand van de buurtschap (Haaldersbroek 11 uit 1661) en huisnr. 23 uit 1682.

- Wie met de boot Haaldersbroek in wil moet zich melden bij Kees Dekker op Braakdijk nr. 15. Al 25 jaar lang opent en sluit hij de sluisdeuren van het rijksmonumentale Haaldersbroekersluisje, dat net zo oud is als de polder (ca. 300 jaar oud). Het sluisje, net groot genoeg voor een praam, werd vroeger vooral gebruikt om de pramen van de boeren door te laten. Dan moest de koeienmest en de melk eruit. Tegenwoordig is het vooral bedoeld om een enkele watertoerist toegang tot de buurtschap te verschaffen. Want het sluisje is de enige toegang tot de buitenwereld over water. Het hoogteverschil met de omringende sloot is 60 centimeter.

Terug naar boven

Landschap, natuur en recreatie

- De Kalverpolder heeft de afgelopen jaren een flinke opknapbeurt gekregen. De problematiek van de veenweiden in West-Nederland komt ook in de Kalverpolder voor. De bodem daalt door bemaling van het grondwater, waardoor het veen inklinkt. Hierdoor zijn weilanden ontstaan die de vorm van een badkuip hebben, het maaiveld in het midden ligt soms één meter lager dan het water in de sloten. Daarnaast gaat het niet goed met de waterkwaliteit. Door het inlaten van gebiedsvreemd water verzoet het licht brakke water in de polder. Zoet water is minder goed bestand tegen veen, waardoor het eerder vertroebelt en er sneller algen in het water voorkomen.

Doel van de opknapbeurt is het behouden van de natuurlijke waarden in dit gebied. De Kalverpolder is van onschatbare waarde voor de Zaanstreek. Het is niet alleen een prachtig natuurgebied met een grote variëteit aan flora en fauna, maar het is ook hét decor voor de Zaanse Schans. Het Laarzenpad is verbeterd, er zijn kijkschermen geplaatst om vogels ongestoord te kunnen bekijken, dichtgegroeide greppels zijn open gegraven, er zijn paaiplaatsen voor vissen gecreëerd en slechte oevers zijn hersteld. Het gebied is tevens aantrekkelijker gemaakt voor toeristen en recreanten middels een nieuw wandelpad, enkele bruggen en een bezoekerscentrum waar de natuurlijke waarden van de Kalverpolder worden toegelicht.

De in 2006 opgerichte Stichting Kalverpolder heeft als doelstelling de instandhouding van natuur- en landschappelijke waarden van de Kalverpolder en de Enge Wormer. Bij de stichting is een groep van ruim 40 vrijwilligers actief. Deze groep werkt minimaal één dag per week aan beheeractiviteiten in het veld, zoals gras en riet maaien, hooien en het verwijderen van bomen, braamstruiken, pitrus, etc.

Terug naar boven

Beeld

- Rondwandeling door Haaldersbroek d.m.v. een filmreportage, door Xandra Dekker.

- Nog een mooi filmpje over Haaldersbroek, door Nico Ruijter.

Terug naar boven

Literatuur

- Nieuwe en/of tweedehands boeken over Haaldersbroek (online te bestellen).

Terug naar boven

Links

- Bewoners: - Erwin en Natalie noemen zich De Herders van Haaldersbroek. Dit omdat zij in 2013 van 5 schapen naar een kudde van 21 schapen zijn gegaan. Zij wonen op een klein woonboerderijtje en proberen steeds meer zelfvoorzienend te worden. Langzaamaan wordt de realisatie werkelijkheid. Ze hebben allerlei uiteenlopende soorten dieren en gewassen, en vinden het leuk om hun ervaringen hiermee te delen, vandaar een blog. Ook organiseren zij door het jaar heen af en toe een leerzame workshop, voor een schappelijke bijdrage, over bijvoorbeeld het winterklaar maken van je moestuin of schapendrijven met je eigen hond.

- Zorg: - "Zorgboerderij Humanimal in buurtschap Haaldersbroek (Braakdijk 15) heeft verschillende doelgroepen. Doordeweeks is de boerderij geopend voor volwassenen met een licht verstandelijkebeperking, psychische problemen of een verslavingsverleden. De gemeente Zaanstad heeft sinds 2017 een project genaamd Gras in de Klas. Het doel hiervan is dat kinderen die tijdelijk uitvallen op school enkele maanden een of twee dagen in de week naar een zorgboerderij gaan. Doel is dat de kinderen daarna weer beter presteren in de klas. In dat kader zijn er sinds 2018 doordeweeks ook kinderen op de boerderij. Op zaterdag bestaat de groep uit kinderen en jongeren. De meeste van hen hebben een licht autistische aandoening, ADD of ADHD. Verder zijn er ook kinderen die langskomen omdat zij thuis geen rust hebben of omdat de ouders of broers/zussen problemen hebben. Zij zijn op de boerderij om even niet in de thuissituatie te zijn. Vaak helpen er een stel met koken/voorbereiden van de lunch en een ander deel gaat helpen klussen."

Reactie toevoegen