Koog aan de Zaan

Plaats
Dorp
Zaanstad
Zaanstreek
Noord-Holland

koog_aan_de_zaan_plaatsnaambord_kopie.jpg

Koog aan de Zaan is een dorp in de provincie Noord-Holland, in de regio Zaanstreek, gemeente Zaanstad. Het was een zelfstandige gemeente t/m 1973.

Koog aan de Zaan is een dorp in de provincie Noord-Holland, in de regio Zaanstreek, gemeente Zaanstad. Het was een zelfstandige gemeente t/m 1973.

gemeente_koog_aan_de_zaan_anno_ca._1870_kaart_j._kuijper_kopie.jpg

Gemeente Koog aan de Zaan anno ca. 1870, kaart J. Kuijper (collectie www.atlasenkaart.nl)

Gemeente Koog aan de Zaan anno ca. 1870, kaart J. Kuijper (collectie www.atlasenkaart.nl)

Koog aan de Zaan

Terug naar boven

Status

- Koog aan de Zaan is een dorp in de provincie Noord-Holland, in de regio Zaanstreek, gemeente Zaanstad. Het was een zelfstandige gemeente t/m 1973.

- Wapen van de voormalige gemeente Koog aan de Zaan.

- Wordt samen met het N gelegen buurdorp Zaandijk ook wel als tweelingdorp Koog-Zaandijk beschouwd. Beide dorpen hebben echter nog wel een eigen postcode (Koog aan de Zaan = 1541) / postale plaatsnaam en plaatsnaamborden.

Terug naar boven

Naam

Oudere vermeldingen
1561 Koech, 1599 Koogh, 1680 herdruk 1745 De Coogh, 1698 Kooch, 1845 Koog aan de Zaan.

Naamsverklaring
Betekent koog 'land aan water, buitendijks land' langs de rivier de Zaan, waarvoor zie Zaandam.(1)

Terug naar boven

Ligging

Het dorp Koog aan de Zaan ligt aan de W oever van de rivier de Zaan en ligt NW van de stad Zaandam, O van de dorpen Westzaan en Assendelft, Z van de dorpen Zaandijk, Wormerveer en Wormer en ZO van het dorp Krommenie.

Terug naar boven

Statistische gegevens

In 1840 heeft de gemeente Koog aan de Zaan, die alleen het gelijknamige dorp omvat, 287 huizen met 2.096 inwoners. Tegenwoordig heeft het dorp ca. 4.500 huizen met ruim 11.000 inwoners.

Terug naar boven

Geschiedenis

Als je je nader wilt verdiepen in de geschiedenis van Koog aan de Zaan, kun je terecht bij Historische Vereniging Koog-Zaandijk. Voor slechts 12,50 euro per jaar kun je lid worden van de vereniging. Ze organiseren regelmatig lezingen, excursies, tentoonstellingen etc. Met het lidmaatschap krijg je ook korting op hun boeken. Op hun site vind je onder meer een artikel over de ontwikkeling van Koog aan de Zaan 1900-1939.

Terug naar boven

Recente ontwikkelingen

- In 2017 is het NS-station Koog Bloemwijk hernoemd in Koog aan de Zaan en het NS-station Koog Zaandijk hernoemd in Zaandijk Zaanse Schans. Eerstgenoemd station ligt centraal in het dorp en het tweede station ligt in het N op de grens met Zaandijk, en is vooral voor dat dorp bestemd. Tevens ligt het dichtbij de toeristisch wereldberoemde Zaanse Schans. Dus de nieuwe namen geven inderdaad beter weer voor welke gebieden de stations primair bedoeld zijn.

- Het Molenmuseum, dat vele decennia in Koog aan de Zaan gevestigd was, is medio 2019 verhuisd naar de Zaanse Schans.

Terug naar boven

Bezienswaardigheden

- Koog aan de Zaan heeft 24 rijksmonumenten.

- Koog aan de Zaan heeft 15 gemeentelijke monumenten.

- De Hervormde (PKN) Kogerkerk (Kerkstraat 14) is een belangrijke kerk, in de vorm een Grieks kruis, met grote kruisingstoren. De kerk is in 1920 door brand verwoest en daarna herbouwd. De kerk dateert uit 1685 en is in 1824 tot kruiskerk vergroot. De toren op de kruising dateert uit 1922 en heeft een weerhaan uit de 17e eeuw. Gevels in de trant van Vingboons. Preekstoel uit 1686. Doophek uit 1826. Drie herenbanken uit de 19e eeuw, kerkbanken uit de 17e eeuw, twee koperen lezenaars (17e en 19e eeuw), koperen doopbekkenhouder (17e eeuw), vier koperen lichtkronen (17e eeuw), glazen lichtkroon (19e eeuw), model van een driemaster (17e eeuw). Het orgel is in 1922 gebouwd door de firma H.W. Flentrop (Zaandam), met gebruikmaking van de orgelkas van Van den Brink uit 1853.

- Oliemolen Het Pink in Koog aan de Zaan (Pinkstraat 12), gebouwd in 1620, is de oudste van de overgebleven Zaanse molens. Oorspronkelijk is de molen kleiner, met een bovenbouw van het type wipmolen, en heeft hij slechts één oliepers, een zogeheten enkelwerks oliemolen. In 1751 krijgt de molen zijn huidige vorm en wordt het een dubbele oliemolen. Van 1779 tot 1935 is de molen eigendom van de familie Honig, die ca. 20 oliemolens in bedrijf heeft gehad. Omstreeks 1929 komt de molen tot stilstand. In 1935 wordt hij geschonken aan de Zaanse VVV, die pogingen doet de molen over te plaatsen. Vervolgens gaat de molen in 1939 over naar Vereniging De Zaansche Molen, die hem geheel laat restaureren. Sindsdien is de molen regelmatig, op vrijwillige basis, in werking gesteld. De oorspronkelijk in een weidegebied gelegen molen is sinds eind jaren dertig geleidelijk ingebouwd geraakt. Hierdoor is zijn landschappelijke functie thans beperkt. - Site Oliemolen Het Pink.

- Stadsherstel Amsterdam is in maart 2018 eigenaar geworden van de Honig-panden in Koog aan de Zaan (Lagendijk 1-3). De familie Honig, tegenwoordig vooral bekend van de soep in oranje verpakking, heeft vanaf het begin van de industriële ontwikkeling van de Zaanstreek een zeer actieve rol gespeeld in het regionale bedrijfsleven. Oorspronkelijk in de papierfabricage en tenslotte als bekende fabrikanten van levensmiddelen. Voor de voormalige eigenaar, de BedrijvigeBij, passen de panden niet in de filosofie van hun concept voor bedrijfsverzamelgebouwen. Zij blijven wel het achtergelegen kantorencomplex als bedrijfsverzamelgebouw exploiteren.

Voor Stadsherstel is dit een mooie aanwinst van Zaanse monumenten. Stadsherstel Amsterdam redt monumenten en beeldbepalende panden door ze zorgvuldig te restaureren, een passende herbestemming te geven en vervolgens te verhuren. De panden worden bewust in bezit gehouden, waarmee een goede staat van onderhoud blijft gegarandeerd. Zo levert de organisatie een belangrijke bijdrage aan: het bewaren van gebouwd erfgoed voor volgende generaties; de leefbaarheid van steden en dorpen; de toegankelijkheid van monumenten en; het behoud van het restauratieambacht. (bron en voor nadere infomatie zie: De Orkaan, 29-3-2018)

- Gevelstenen in Koog aan de Zaan.

Terug naar boven

Literatuur

- Nieuwe en/of tweedehands boeken over Koog aan de Zaan (online te bestellen).

Terug naar boven

Links

- Nieuws: - Nieuws uit Koog aan de Zaan van nieuwssite De Orkaan.

- Onderwijs en kinderopvang: - "Freekids is in maart 2018 van start gegaan met een kinderdagverblijf in de wijk Westerkoog. Wij bieden naast peuterspelen en buitenschoolse opvang nu ook hele dag opvang aan de Molenwerf 1E te Koog aan de Zaan (tegenover Basisschool De Watermolen). Freekids biedt met Kinderdagverblijf De Watermolen de mogelijkheid om op een flexibele manier gezin en werk te combineren door de juiste opvang te bieden die past bij de wensen van ouder en kind."

- Overige verenigingen en instellingen: - Theatermijn in Koog aan de Zaan is de plek in Zaanstad waar ‘gegraven’ wordt naar theatertalent door theatertalent. Jongeren en theatermakers komen hier samen; ook voor het onderwijs en amateurspelers en -groepen is er een plek. Hier is de ruimte voor jongeren om te leren toneelspelen en theatermaken. In het lab maken jonge, afgestudeerde theatermakers hun voorstellingen en proberen ze ideeën uit. Scholen kunnen, bijvoorbeeld voor het vak CKV, leerlingen laten kennismaken met het theatervak. Jongeren, theatermakers, amateurspelers en het onderwijs profiteren van elkaars kwaliteiten. Op deze manier helpen ze elkaar theater mogelijk te maken en blijft de drempel naar het theater voor iedereen laag.

Reacties

(2)

De juiste postcode van Koog aan de Zaan moet zijn 1541.

Dank voor de tip! Kennelijk een tikfout. Ik heb het hersteld.

Reactie toevoegen