Groot-Ammers

Plaats
Dorp
Molenwaard
Alblasserwaard
Zuid-Holland

groot-ammers_collage.jpg

Groot-Ammers, collage van dorpsgezichten (© Jan Dijkstra, Houten)

Groot-Ammers, collage van dorpsgezichten (© Jan Dijkstra, Houten)

groot-ammers_collage_molens.jpg

Collage van molens die voor de postadressen 'in' Groot-Ammers liggen, maar in de praktijk deels in diverse buurtschappen liggen, met name Achterland, Gelkenes, Graafland. (© Jan Dijkstra, Houten)

Collage van molens die voor de postadressen 'in' Groot-Ammers liggen, maar in de praktijk deels in diverse buurtschappen liggen, met name Achterland, Gelkenes, Graafland. (© Jan Dijkstra, Houten)

Groot-Ammers (2).JPG

 Groot-Ammers in de verte in het landschap van de Alblasserwaard.

Groot-Ammers in de verte in het landschap van de Alblasserwaard.

Groot-Ammers..JPG

Groot-Ammers in de Alblasserwaard.

Groot-Ammers in de Alblasserwaard.

ZH gemeente Groot-Ammers in ca. 1870 kaart J. Kuijper [1024x768].gif

gemeente Groot-Ammers in ca. 1870 kaart J. Kuijper

gemeente Groot-Ammers in ca. 1870 kaart J. Kuijper

Groot-Ammers

Terug naar boven

Status

- Groot-Ammers is een dorp in de provincie Zuid-Holland, in de streek Alblasserwaard, gemeente Molenwaard. Het was een zelfstandige gemeente t/m 1985. T/m dat jaar viel de buurtschap Liesveld onder de gemeente Groot-Ammers. Na dat jaar zijn de rollen omgedraaid, althans in naam: in 1986 ontstond namelijk de nieuwe fusiegemeente Liesveld, die op haar beurt in 2013 is opgegaan in de nieuwe gemeente Molenwaard.

- Wapen van de voormalige gemeente Groot-Ammers.

- Onder het dorp Groot-Ammers vallen ook de buurtschappen Achterland, Gelkenes, Graafland en Liesveld.

Terug naar boven

Naam

Oudere vermeldingen
1221 kopie 1324 Ambers, 1233 Ammers, 1280-1287 Ammers.

Naamsverklaring
Mogelijk een oude waternaam verband houdend met namen als Eem en Amer (vergelijk Ammerstol).(1) Groot ter onderscheiding van Ammerstol aan de overzijde van de Lek, dat vroeger ook wel Klein-Ammers heette.

Terug naar boven

Ligging

Groot-Ammers ligt W van Nieuwpoort en Langerak, O van Streefkerk en grenst in het N aan de Lek, tegenover Schoonhoven.

Groot-Ammers, zo op het eerste oog een lintdorp aan de Lek, kijkt hoog vanaf de dijk op het water van deze druk bevaren rivier. Ogenschijnlijk kleine dijkhuisjes rusten bij nadere beschouwing op enorme onderhuizen. Andere dijkhuisjes lijken de beschutting van de dijk te koesteren.

Terug naar boven

Statistische gegevens

In 1840 heeft de gemeente Groot-Ammers 146 huizen met 936 inwoners, verdeeld in het gelijknamige dorp met polder Gelkenes samen 102/586 (= huizen/inwoners) en de buurtschappen Ammers-Graafland 28/240, Achterland 15/89 en Peulwijk 1/21. Liesveld werd destijds kennelijk niet als buurtschap gezien en zat in dat jaar bij het dorp en Gelkenes inbegrepen. Tegenwoordig staat dat wel als buurtschap in de atlas. Tegenwoordig heeft het dorp ca. 1.700 huizen met bijna 4.200 inwoners.

Terug naar boven

Geschiedenis

Het dorp Groot-Ammers is ontstaan in de polder Gelkenes, op de rechteroever van de Ammers, een klein moerasriviertje. Het gebied van de t/m 1985 zelfstandige gemeente viel samen met het grondgebied van de middeleeuwse heerlijkheid Liesveld. De oostgrens van de heerlijkheid Liesveld vormde in de middeleeuwen ook de grens tussen het graafschap Holland en het Sticht (Utrecht). De heerlijkheid Liesveld strekte zich uit over de ambachten Gelkenes en Ammers-Graafland. In een handvest van Langerak uit 1253 komen we deze namen al tegen. Gelkenes werd waarschijnlijk al voor 1200 ontgonnen. In oude documenten komen we Groot-Ammers nogal eens tegen: Allereerst stond hier een van de beste kastelen van ons land: het slot van de heren van Liesveld. En in de tweede plaats speelde Groot-Ammers een grote rol in de waterlozingsgeschiedenis.

Terug naar boven

Bezienswaardigheden

- Groot-Ammers heeft 1 gemeentelijk monument, zijnde het tuinhuisje op Tiendweg 1.

- Hervormde (PKN) kerk (Kerkstraat 8) uit 1857 met toren uit ca. 1500. De kerk valt onder de Hervormde Gemeente Groot-Ammers.

- Molens: - Achtkante Molen. - Molen De Jonge Sophia valt onder de buurtschap Liesveld en wordt daarom aldaar beschreven. - De Gelkenes Molen valt onder de buurtschap Gelkenes en wordt daarom aldaar beschreven. - De Graaflandse Molen valt onder de buurtschap Graafland en wordt daarom aldaar beschreven. - De Achterlandse Molen valt onder de buurtschap Achterland en wordt daarom aldaar beschreven.

- Gevelstenen in Groot-Ammers.

Terug naar boven

Jaarlijkse evenementen

- Autocross (2e paasdag).

- Stichting De Oranjevriend organiseert jaarlijks rond Koningsdag een reeks evenementen in Groot-Ammers, gedurende een 'Feestweek' van half april t/m 5 mei.

- Piratenfeest (weekend in oktober).

Terug naar boven

Natuur en recreatie

- Streekcentrum Ooievaarsdorp Het Liesvelt valt onder de buurtschap Liesveld en wordt daarom aldaar beschreven.

- Openluchtzwembad De Dompelaar.

Terug naar boven

Literatuur

- Nieuwe en/of tweedehands boeken over Groot-Ammers (online te bestellen).

Terug naar boven

Links

- Belangenvereniging: - Klankbordgroep Ons Ammers.

- Onderwijs en kinderopvang: - Basisschool De Ammers. - Basisschool Rehoboth. - Basisschool Eben-Haëzer. - Peuterspeelzaal 't Ooievaarsnest / TSO De Ammers / De Groene BSO.

- Muziek: - Muziekvereniging Kunst Na Arbeid (KNA) is er voor de dorpskernen Nieuwpoort, Langerak en Groot-Ammers. Ze spelen regelmatig op straat en geven jaarlijks diverse grote en kleine concerten in de regio. De vereniging bestaat uit een mallet percussie band, een leerlingen opstaporkest en een fanfare. KNA verzorgt zelf de opleidingen van de leerlingen. Ze hebben gediplomeerde docenten die hen zowel praktisch als theoretisch opleiden. Voor de allerkleinsten zijn er blokfluitlessen.

- Sport: - v.v. Groot-Ammers (voetbal).

- Zorg: - Zorgboerderij De Bernerboefjes biedt dagbesteding aan jongeren en ouderen met een zorgvraag. Het is een melkveehouderij met verder ook honden (Berner Sennen), kippen en konijnen, waar mee gekroeld kan worden en die verzorgd kunnen worden. Verder is er een moestuin waar deelnemers zelf hun groente en fruit kunnen kweken. - In Groot-Ammers is sinds 2010 de Hof van Ammers gevestigd, een locatie van zorginstelling Present. Het complex beschikt over moderne en ruime appartementen en daarnaast over een afdeling Kleinschalige Zorg met twee huiskamers voor cliënten met dementie. Het complex heeft een gezellig restaurant/dorpshuis, maar ook een bibliotheek en een ruimte voor dagbesteding. In en om Hof van Ammers worden door het team Welzijn veel activiteiten georganiseerd voor cliënten en buurtbewoners.

- Genealogie: - Doop-, Trouw- en Begraafregisters Groot-Ammers 1643-1812. - Overzicht van de begravenen op de begraafplaats van Groot-Ammers, met foto's van de grafzerken.

Reactie toevoegen