Faan

Plaats
Buurtschap
Westerkwartier
Westerkwartier
Groningen

faan_vlaamse_gaai.jpg

Klinkt bijna hetzelfde: deze Vlaamse gaai vloog op 6 mei 2017 rond in buurtschap Faan en was daarmee hele even een Faanse gaai. Nog meer mooie foto's ervan vind je op de site van de fotograaf: https://groninganus.wordpress.com/2017/05/06/faanse-gaai/

Klinkt bijna hetzelfde: deze Vlaamse gaai vloog op 6 mei 2017 rond in buurtschap Faan en was daarmee hele even een Faanse gaai. Nog meer mooie foto's ervan vind je op de site van de fotograaf: https://groninganus.wordpress.com/2017/05/06/faanse-gaai/

faan_eendekorf.jpg

Eendenkorf in het Niekerkerdiep tussen Faan en Briltil, geplaatst op uitlopende wilgentakken, mei 2018. Benieuwd of de eenden de korf over een jaar nog kunnen vinden tussen de wilgen... (© Harry Perton/https://groninganus.wordpress.com)

Eendenkorf in het Niekerkerdiep tussen Faan en Briltil, geplaatst op uitlopende wilgentakken, mei 2018. Benieuwd of de eenden de korf over een jaar nog kunnen vinden tussen de wilgen... (© Harry Perton/https://groninganus.wordpress.com)

Faan

Terug naar boven

Status

- Faan is een buurtschap in de provincie Groningen en in de streek en gemeente Westerkwartier. T/m 1989 gemeente Oldekerk, in 1990 over naar gemeente Grootegast, in 2019 over naar gemeente Westerkwartier.

- De buurtschap Faan valt, ook voor de postadressen, onder het dorp Niekerk.

- De dorpen Oldekerk en Niekerk en de daaronder vallende buurtschap Faan werken intensief samen en delen veel voorzieningen. Men beschouwt deze kernen lokaal dan ook gezamenlijk als een 'drielingdorp'. In de volksmond worden ze vaak gezamenlijk aangeduid als 'NOF', naar de eerste letters van deze drie kernen.

Terug naar boven

Naam

In het Gronings
't Foan.

Oudere vermeldingen
1227 Fene, 1385 Phane, 1392 Fanum, 1446 Faen, 1781 Faan.

Naamsverklaring
De naam verwijst naar het Oudfriese fane, faan 'veen', een naam die past bij de bodemgesteldheid. W van de buurtschap liggen de buurtschappen Oosterzand en Westerzand.(1)

Terug naar boven

Ligging

De buurtschap Faan ligt ZW van het dorp Zuidhorn en NO van het dorp Niekerk, rond de kruising Fanerweg - Millinghaweg.

Terug naar boven

Statistische gegevens

In 1840 omvat de buurtschap Faan 17 huizen met 120 inwoners. Tegenwoordig heeft de buurtschap ca. 40 huizen met ca. 100 inwoners.

Terug naar boven

Geschiedenis

Vroeger was Faan een dorp. De kerk is in 1613 vernieuwd, maar werd in de 2e helft van de 18e eeuw al niet meer als zodanig gebruikt en is in 1827 afgebroken.

Op de grens van de gemeenten Grootegast en Zuidhorn heeft in buurtschap Faan aan de Fanerweg de borg Bijma gestaan. In 1392 wordt voor het eerst melding gemaakt van een huis, mogelijk een steenhuis, dat op deze plek zou hebben gestaan. Vanaf 1525 wordt de naam Bijma (Bywema) genoemd. Het huis vererft in de 17e eeuw aan Peter de Mepsche, de vader van Rudolf de Mepsche. De laatste laat de borg in 1725 grondig restaureren. Er komt niet alleen een groot bos bij, er worden ook visvijvers, volières en een waterval aangelegd. Het hele terrein omvatte 37 hectare.

Rudolf de Mepsche gaat in 1731 onder meer in het kader van versterking van zijn positie over tot veroordeling en terechtstelling in Zuidhorn van 21 personen, die worden beschuldigd van 'sodomie' (homoseksualiteit). De veroordeling wordt uitgesproken in het kerkje dat op het borgterrein in Faan heeft gestaan. In de koestal van de borg laat De Mepsche een groot aantal mensen martelen. Vanwege de hoge kosten van het monsterproces en de nodige reparaties aan de borg gaat De Mepsche in 1747 failliet. In de 19e eeuw wordt de borg Bijma bewoond door de toenmalige burgemeester van de gemeente Oldekerk. In 1860 wordt de borg gesloopt en blijft alleen de boerderij met de naam Bijma over.

Vrijwel niets herinnert meer aan de borg, het borgterrein en de verschrikkingen die zich in Faan hebben afgespeeld. In 1957 is door de toenmalige Rijksdienst voor Oudheidkundig Bodemonderzoek onderzoek gedaan op het borgterrein. Een groot deel van de funderingen en enkele keldervloeren van de borg bleken nog aanwezig te zijn. Ook de resten van de grachten en visvijvers konden worden blootgelegd. Na onderzoek is alles weer toegedekt. Documentatie inclusief foto’s worden bewaard door Aeldekerka. De uitstulping in de berm aan de oostkant van de weg met een groepje bomen is een van de restanten die is overgebleven. Die uitstulping diende om de rijtuigen de draai te laten maken om de ingang naar het borgterrein te nemen. (bron: Historische Kring Zuidhorn)

Als je je nader wilt verdiepen in de geschiedenis van deze buurtschap, kun je terecht bij Aeldakerka, de Streekhistorische Vereniging voor Niekerk, Oldekerk, Faan en omstreken (voor nadere informatie over deze vereniging zie onder Oldekerk > Geschiedenis).

Terug naar boven

Bezienswaardigheden

- Het schathuis van de voormalige borg Bijma of Huis te Faan is verbouwd tot boerderij.

- Gemaaltje van de Fanerpolder uit 1926 aan het Hoendiep.

- Bezienswaardigheid in wording: een commissie uit de heemkundekringen van Zuidhorn en Oldekerk zet zich in om een gedenkbord voor plaatsing in Faan te ontwerpen, dat herinnert aan de borg Bijma en de verschrikkingen die daar in 1731 hebben plaatsgevonden.

Terug naar boven

Jaarlijkse evenementen

- De Avondvierdaagse (eind mei / begin juni) voor inwoners van Niekerk, Oldekerk en Faan start bij De Smidse in Niekerk.

Terug naar boven

Literatuur

- Nieuwe en/of tweedehands boeken over Faan (online te bestellen). Het gaat hier met name om een boek over de verschrikkingen die hier in 1731 hebben plaatsgevonden, zoals beschreven onder Geschiedenis.

Terug naar boven

Links

- Nieuws: - Nieuws uit Niekerk, Oldekerk en Faan van Dorpsbelangen op Facebook.

- Belangenvereniging: - De in 1964 opgerichte Stichting Dorpsbelangen Niekerk, Oldekerk en Faan heeft als doel de samenwerking van de inwoners in het werkgebied met hun verschillende levensovertuigingen en maatschappelijke groeperingen te bevorderen en daarmee de leefbaarheid in het werkgebied op een hoger peil te brengen, waarbij ieders standpunten en principes gerespecteerd worden. Het stichtingsbestuur beoogt dit te realiseren door: het beleggen van bijeenkomsten en vergaderingen; het organiseren van activiteiten op sociaal en cultureel gebied; het uitgeven van informatieblad De Dörpsproat. Naast de maandelijkse bestuursvergaderingen is er jaarlijks een dorpenoverleg met alle dorpsverenigingen in de gemeente Grootegast, en een groot overleg met het College van de gemeente Grootegast. Verder hebben ze nog het nodige overleg en samenwerking met de Zakenkring, ANBO 50+, PCOB en jeugdvereniging De Smidse.

- Genealogie: - Lidmaten Niekerk - Oldekerk - Faan 1653-1816.

Reactie toevoegen