Espelo

Plaats
Buurtschap
Rijssen-Holten
Salland
Overijssel

espelo_paasvuur.jpg

Een van dé jaarlijkse evenementen in Espelo is het paasvuur. In 2016 is deze traditie op de Nationale Inventaris Immaterieel Cultureel Erfgoed geplaatst. Een kroon op het jarenlange harde werken van de Sploders. Van harte gefeliciteerd!

Een van dé jaarlijkse evenementen in Espelo is het paasvuur. In 2016 is deze traditie op de Nationale Inventaris Immaterieel Cultureel Erfgoed geplaatst. Een kroon op het jarenlange harde werken van de Sploders. Van harte gefeliciteerd!

espelo_de_beer_is_los.jpg

Popfestival De Beer is Los in buurtschap Espelo bij Holten was er in 2016 voor het eerst. Het was een groot succes, dus sindsdien heeft de buurtschap er weer een jaarlijks evenement bij.

Popfestival De Beer is Los in buurtschap Espelo bij Holten was er in 2016 voor het eerst. Het was een groot succes, dus sindsdien heeft de buurtschap er weer een jaarlijks evenement bij.

espelo_plaatsnaambord.jpg

Espelo is een van de buurtschappen van Holten, sinds de herindelingen van 2001 gemeente Rijssen-Holten

Espelo is een van de buurtschappen van Holten, sinds de herindelingen van 2001 gemeente Rijssen-Holten

Espelo keetkerk [640x480].jpg

Espelo (buurtschap van Holten) heeft sinds 2009 een keetkerk, de eerste keetkerk in Nederland. Zie verder bij 'Recente ontwikkelingen'.

Espelo (buurtschap van Holten) heeft sinds 2009 een keetkerk, de eerste keetkerk in Nederland. Zie verder bij 'Recente ontwikkelingen'.

espelo_fokveedag_kampioenen_2015_kopie.jpg

Een van de vele evenementen in de Holtense buurtschap Espelo is de jaarlijkse Fokveedag. Op de foto staan de kampioenen van 2015 trots hun mooie uiers en benen te showen. (© Henk Lomulder/www.facebook.com/Henk-Lomulder-Fotografie-855546874492811)

Een van de vele evenementen in de Holtense buurtschap Espelo is de jaarlijkse Fokveedag. Op de foto staan de kampioenen van 2015 trots hun mooie uiers en benen te showen. (© Henk Lomulder/www.facebook.com/Henk-Lomulder-Fotografie-855546874492811)

espelo_splosefeest.jpg

Onder het motto "Doar mu'j bie wea" staat in juni tijdens het Splosefeest de Holtense buurtschap Espelo een heel weekend op zijn kop. Met o.a. revue, optocht met praalwagens, sport en spel, w.o. zeskamp, en lekker uit je plaat gaan met veel livemuziek.

Onder het motto "Doar mu'j bie wea" staat in juni tijdens het Splosefeest de Holtense buurtschap Espelo een heel weekend op zijn kop. Met o.a. revue, optocht met praalwagens, sport en spel, w.o. zeskamp, en lekker uit je plaat gaan met veel livemuziek.

Espelo

Terug naar boven

Status

- Espelo is een buurtschap in de provincie Overijssel, in de streek Salland, gemeente Rijssen-Holten. T/m 2000 gemeente Holten.

- De buurtschap Espelo valt, ook voor de postadressen, onder het dorp Holten.

- Het Espelosebroek wordt in sommige media als een aparte buurtschap vermeld. In de praktijk is het onderdeel van de buurtschap Espelo.

- De buurtschap Espelo ligt buiten de bebouwde kom en heeft daarom witte plaatsnaamborden.

Terug naar boven

Naam

Lokale uitspraak
Splo. De inwoners worden Sploders genoemd.

Oudere vermeldingen
1188 ingevoegd eind 13e eeuw, en 1665 Espelo, 1455 Espenlo.

Naamsverklaring
Deze plaatsnaam is samengesteld uit de elementen lo 'licht, open bos' en de boomnaam esp 'ratelpopulier (Populus tremula)', in de betekenis 'espenbos'. Voormalig hoofdhof van het kapittel van Sint Pieter. Zie ook Espel.(1)

Terug naar boven

Ligging

De buurtschap Espelo ligt NW van Holten, Z van Nieuw-Heeten.

Terug naar boven

Statistische gegevens

In 1840 omvat de buurtschap Espelo 35 huizen met 220 inwoners. Tegenwoordig heeft de buurtschap ca. 150 huizen met ca. 400 inwoners.

Terug naar boven

Geschiedenis

- In 1936 is de weg tussen Espelo en Okkenbroek verhard (voorheen was dat een zandweg). Dat was met name bedoeld om de inwoners van Okkenbroek uit hun isolement te helpen. Een citaat uit het Deventer Dagblad d.d. 22-6-1936: "Okkenbroek, de mooie buurtschap op de grens van Diepenveen en Raalte, waar thans de geuren der dennen zich vermengen met die van het gemaaide gras, heeft een nieuwen weg gekregen, welke het isolement in de richting Holten en Heeten opheft. Eigenlijk is het geen nieuwe weg, die Zaterdag officieel werd geopend en overgedragen aan de gemeente Raalte, doch een bestaande zandweg, welke echter is herschapen in een prachtigen straatweg met aan beide zijden een voetpad. Over een lengte van ruim 1100 meter is de laatste schakel gelegd van Okkenbroek naar Espelo, in de groote verbinding naar Holten. De schakel, waarop zoo lang was gewacht en waaraan steeds grooter behoefte werd gevoeld.

Diverse moeilijkheden moesten door de bewoners dezer streek overwonnen worden om het beoogde doel te bereiken. De weg ligt namelijk onder de gemeente Raalte en daar was men om financieele redenen niet bereid tot verharding over te gaan. Tenslotte wendde men zich tot den commissaris der Koningin, die adviseerde tot het laten maken eener begrooting en tenslotte kwam het zoo ver, dat belanghebbenden gedurende vijf jaren een bijdrage schonken, waarmede zij een groot bewijs leverden van hun gemeenschapszin, maar tevens van de noodzakelijkheid om aan hun verlangens tegemoet te komen. En zoo gebeurde het, dat ir. Verhey zijn steun gaf voor medewerking van het Rijkswerkfonds, dat de gemeente Raalte de aarden baan verzorgde en dat Diepenveen zelfs financieelen bijstand verleende, waarna het werk onder toezicht van de Nederlandsche Heide Maatschappij uitgevoerd kon worden. Thans heerschte er vreugde te Okkenbroek, welke tot uiting kwam in een eenigszins feestelijke bijeenkomst aan de grens van de gemeenten Diepenveen en Raalte, bij het begin van den nieuwen weg, waar vroolijk wapperende vlaggen stonden en bloemversieringen waren aangebracht." De rest van het verslag én mooie foto's van de officiële opening van de weg Okkenbroek - Espelo vind je onder de link. (bron: Okkenbroek.net)

Terug naar boven

Recente ontwikkelingen

- De begin 20e eeuw opgerichte Bosschool (Raalterweg 44) ligt prachtig in het bos langs de provinciale weg van Holten naar Heeten. Aanvankelijk was de school alleen voor de kinderen uit Espelo. Later trok de Bosschool ook leerlingen uit Holten, Haarle, Rijssen en Nieuw-Heeten. De ouders kozen voor de Bosschool vanwege de kleinschaligheid en de fraaie ligging van de school in het bos. De school, die 3 combigroepen had, heeft helaas na afloop van schooljaar 2014-2015 na 113 jaar onderwijs de deuren moeten sluiten, omdat er kennelijk te weinig leerlingen meer waren om nog verantwoord te kunnen doorgaan.

- Sinds 2009 heeft Espelo de eerste keetkerk van Nederland. De keetkerk is er voor jongeren uit de eigen buurtschap en buur-buurtschappen Dijkerhoek en Holterbroek. De keetkerk is gevestigd in het bos aan de Espelodijk. De keetkerk is ontstaan uit het inloopuur van jongeren in deze buurtschappen, dat rond 2000 op verzoek van Splose ouders werd ingesteld ten behoeve van de geestelijke vorming van hun kinderen. Het inloopuur was een huiscatechisatie vanuit de hervormde gemeente te Holten. De Splose keetkerk is een vorm van jeugdwerk van de gezamenlijke kerken van Holten, verenigd in het Jeugdplatform. De keetdiensten zijn in een reguliere keet. Als er diensten zijn, wordt op de keet een opvallende en afbeembare torenspits geplaatst (zie foto).

Terug naar boven

Bezienswaardigheden

- De familie Eshuis uit Markelo koopt in 2009 het pand met grond aan de Vijfhuizenweg 20 te Espelo als 'bouwkavel' van 1,1 hectare. Omdat het huis bouwvallig is, wil men het afbreken en er een nieuw pand bouwen. Nader onderzoek wijst echter uit dat het een heel bijzonder boerderijtje is. "In het verleden is het waarschijnlijk een schaapskooi geweest, die later tot woonhuis is verbouwd. Notariële aktes geven aan dat de boerderij al in 1860 bestond, maar inscripties op de handgetrokken eiken gebinten duiden eerder op een pand uit de 16e of 17e eeuw. We hebben hier wellicht te maken met het oudste overgebleven boerderijtje van Salland in zijn soort", aldus Elleke Brinkman van Stichting Sallands Erfgoed. Nu de familie Eshuis dit weet, wil ze het pand afbreken en elders op het kavel opnieuw opbouwen, het in authentieke staat laten herstellen en het als museum inrichten.

Terug naar boven

Jaarlijkse evenementen

- Carnaval. - CV De Poessies & Tijgers.

- Een van de tradities in Espelo is het Paasvuur. In de streek heet zo'n Paasvuur een Poasboake, en de mannen die de bult in elkaar zetten heten boakebouwers. De Holtense buurtschappen strijden jaarlijks fanatiek om de grootste en de mooiste boake. Lees er alles over op de site van de Espelose boakebouwers. In 1987 heeft de buurtschap met een hoogte van 27 meter het wereldrecord van het grootste met de hand gebouwde Paasvuur ter wereld verbroken. Het oude record was met 16 meter sinds 1985 in handen van Lochuizen. In 2005 is het record van Espelo verpulverd door kampvuurbouwers in Slovenië; zij bouwden een stapel van 43 meter hoogte. Reden voor de jonge generatie Espeloërs 25 jaar na het record paasvuur van hun ouders het wereldrecord terug te brengen in Espelose handen. Met een gemeten hoogte van 45,98 meter hebben zij op 8 april 2012 wederom het grootste Paasvuur ter wereld gebouwd, en in brand gestoken natuurlijk :-) Een gebeurtenis waar in de lokale maar ook in de landelijke media veel aandacht aan is besteed.

Bij zo'n boake komt heel wat kijken voor wat betreft het aspect veiligheid. Zie daarvoor het rapport evaluatie Paasvuur Espelo (2012). Andere bijzondere records die de buurtschap al eens heeft gevestigd zijn de grootste sneeuwpop van de Benelux en het wereldrecord Hooivorkgooien.

Paasvuur Espelo heeft een samenwerking met Natuurmonumenten en Staatsbosbeheer. Deze organisaties hebben een ontheffing gegeven om met wagens de heide te betreden en alle jonge aangroei van naaldhout van de heide weg te halen. Vroeger werd dat gedaan door boeren, die de heide afgroeven voor plaggen voor hun schapen, maar dat wordt sinds de jaren vijftig niet meer gedaan. Om te voorkomen dat de heide dichtgroeit met bomen, halen de Espelose paasvuurbouwers de jonge aanwas nu weg. Zo blijft de heide in stand en daarmee de bedreigde populatie korhoenders die daar nog voorkomt. Het paasvuur heeft naast een sociaal-culturele dus ook nog een ecologische functie.

Om voor Pasen nog zo veel mogelijk hout te verzamelen roept de buurtschap ook de hulp in van haar vrouwelijke inwoners, middels de Paasvuur Espelo Vrouwendag. Om 12.30 uur verzamelen ca. 50 dames zich bij het Paasvuur. Vanaf hier vertrekken ze richting de Holterberg om daar flink wat hout te verzamelen. Rond 17.30 uur keren ze terug, waarna alle vrijwilligers op een heerlijk buffet worden getrakteerd.

Natuurlijk zijn er nog veel meer Paasvuren in ons land, maar dat van deze buurtschap is de bekendste, vooral omdat ze er hier al meer dan 50 jaar altijd letterlijk én figuurlijk zoveel werk van maken. Het Paasvuur van Espelo is daarom in 2016 op de Nationale Inventaris Immaterieel Cultureel Erfgoed geplaatst. Dit is een van de maatregelen die Nederland treft om het immaterieel erfgoed te borgen en ervoor te zorgen dat tradities behouden blijven. De procedure is gebaseerd op de UNESCO Conventie ter Bescherming van het Immaterieel Cultureel Erfgoed, waarbij de beoefenaars van tradities een centrale rol spelen. De Nederlandse regering ondertekende dit verdrag in 2012 en wees het Kenniscentrum Immaterieel Erfgoed Nederland aan om de uitvoering van dit verdrag te coördineren. Daarbij hoort ook de samenstelling van de Nationale Inventaris Immaterieel Cultureel Erfgoed in Nederland.

- Het School- en Volksfeest oftewel het Splosefeest is tijdens een weekend in juni. De buurtschappen Dijkerhoek, Okkenbroek, Espelo en Loo organiseren allemaal een week na elkaar een feest en werken daarom samen; desgewenst kun je een passe-partout kopen waardoor je toegang hebt tot alle achtereenvolgende feesten in deze 4 buurtschappen. - Splosefeest op Facebook.

- Ieder jaar wordt in principe op de 2e zaterdag van juni het Schaapscheerderfeest gehouden in Espelo. Alle schapen worden daarbij van hun wollen jas ontdaan en voor zover nodig worden hun klauwen verzorgd. Nauw verbonden met het schapen scheren is het spinnen van wol. Tijdens het Schaapscheerderfeest is dan ook vaak iemand aanwezig die laat zien hoe je van schapenharen garen kunt spinnen om bijvoorbeeld een trui van te breien.

- Popfestival De Beer is Los (op een zaterdag in juli ) was er in 2016 voor het eerst, maar niet voor het laatst, want het was een groot succes dus sindsdien heeft buurtschap Espelo er weer een jaarlijkse traditie bij.

- Fokveedag Espelo (op een zaterdag eind augustus).

- De Oldtimer Hakseldag (1e zondag van september) is in 2011 ontstaan dankzij een vriendengroep die bedacht dat het misschien wel leuk zou zijn om eens met oude machines uit het verleden mais te hakselen. Het bleken trendsetters, want het evenement heeft inmiddels veel navolging gekregen. Vele bezoekers komen herinneringen ophalen en kijken hoe oude machines langzaam over het land bewegen. Jonge kinderen kijken hun ogen uit en verbazen zich over de ontwikkeling van de techniek. Naast de oudjes razen namelijk ook nieuwe machines in hoog tempo over de vlakte. Daarnaast worden op de authentieke manier aardappelen gerooid en wordt er geploegd met oldtimer trekkers. Voor een indruk van hoe het eraan toe gaat, zie de videorportage Oldtimer Hakseldag Espelo 2017 deel 1. Wie er dan nog steeds geen genoeg van heeft (deel 1 duurt 39 minuten), kan via het rechtermenu ook nog de delen 2 en 3 bekijken. ;-)

- Herfstfair (op een vrijdag in oktober).

Terug naar boven

Landschap, natuur en recreatie

- Landschapsvisie Espelo, Dijkermaten en Dijkerhoek (zie met name pag. 22 e.v.).

- Kinderboerderij Dondertman (Meester Bosweg 5) in Espelo is het hele jaar geopend. De dagen en tijden hangen van het seizoen af (zie daarvoor hun site onder de link). Doel van de kinderboerderij is het beheren en exploiteren van een volwaardige, goed verzorgde en veilige recreatieve en educatieve kinderboerderij waar mens, dier en natuur met respect worden benaderd en behandeld. Een unieke mogelijkheid om kinderen – veelal spelenderwijs – in contact te brengen met een verscheidenheid aan dieren. Kinderboerderij Dondertman beschikt over een speeltuin, een springkussen, airtrampoline, draaimolen en een grote zandbult (zandbak). Verder is er een speeltuin, worden huifkar- en ponyritten verzorgd en wordt naar gelang de weersomstandigheden tweemaal per week in de directe omgeving gereden met de Dondertman Express (kindertrein).

Even tot rust komen is eveneens goed mogelijk bij Kinderboerderij Dondertman. Het ruime en eigentijds ingerichte Boshuus beschikt over een ruim terras waar het goed toeven is. Het is tevens bedoeld voor fietsers of wandelaars die de kinderboerderij niet bezoeken. Voor groepen is er aan de voorzijde een apart terras. Wie de kinderboerderij bezoekt kan vrij gebruik maken van de zitjes op de weide. Daar mag ook zelf meegenomen eten/drinken worden gebruikt (alcohol verboden). In het Boshuus is van alles verkrijgbaar: van koffie en thee tot allerlei soorten frisdranken, warme snacks, ijs en diverse andere versnaperingen. Zwak alcohol is eveneens verkrijgbaar, maar mag uitsluitend in de horecaruimte of op het terras worden gebruikt.

- Het volksverhaal De Heks van de Zandkuil is als basis gebruikt voor een spooktocht door het Espelose Bos.

Terug naar boven

Literatuur

- Nieuwe en/of tweedehands boeken over Espelo (online te bestellen).

Terug naar boven

Links

- Algemeen: - Espelo Online is dé site voor wie alles over deze buurtschap wil weten.

- Buurthuis: - Buurthuis Het Trefpunt is er voor de inwoners van de buurtschap Espelo en wordt ook door hen beheerd. Door de inzet van alle Sploders is het mogelijk om het buurthuis met een centrale rol in de buurtschap te behouden. Mede door het sluiten van de school in 2015 is er behoefte aan een nieuw dan wel groter buurthuis. Dat lijkt te gaan lukken, nu het college van B&W in maart 2016 akkoord is gegaan met het bestemmingsplan (en budget) dat dit mogelijk maakt.

- Jeugd: - De Espelose Jongeren Vereniging (EJV) is er voor alle jeugd van 4 t/m 16 jaar uit Espelo en omgeving. Een groep enthousiaste leiding zorgt iedere keer weer voor een leuk en afwisselend programma voor 3 verschillende leeftijdsgroepen: 4 t/m 8 jaar, 8 t/m 12 jaar, en 12 t/m 16 jaar. Met de jongste groepen doen ze veel activiteiten: knutselen, zwemmen, (bal)spelletjes zowel binnen, maar met mooi weer ook zeker buiten in het bos. Ze vieren sinterklaas en carnaval samen en ze organiseren jaarlijks een playbackshow. Ze proberen ook om af en toe een kijkje te nemen in een bedrijf. Zo zijn ze bij de brandweer, de Mc Donalds en ijsboerderij Oans geweest en hebben daar geleerd hoe het er in de bedrijven aan toe gaat. De oudste groep jongeren heeft natuurlijk hele andere interesses. Met hen gaan ze veel op pad. Bioscoop, karten, zwemmen maar ook een dropping, smokkeltocht of een puzzeltocht staat bij hen op het programma. En zo af en toe kiezen ze voor een leerzame activiteit. "Met de EJV hopen we jongeren uit de omgeving met elkaar te kunnen blijven verbinden. We vinden het belangrijk dat ze elkaar kennen en we denken dat dit belangrijk is voor Espelo." Aldus de EJV op haar site.

- Muziek: - Op de hierboven vermelde lokale site vind je o.a. het Splose Volkslied, in tekst én muziek, zodat je desgewenst naar hartelust kunt meezingen. Op dezelfde pagina zie je ook de fraaie vlag van Espelo.

- Overige verenigingen: - Vrouwen van Nu afd. Espelo is onderdeel van de landelijke vereniging Vrouwen van Nu, Nederlands grootste vrouwenorganisatie. De vereniging is een ontmoetingsplaats voor vrouwen die hart hebben voor hun leefomgeving, hun creativiteit willen ontplooien, aan hun persoonlijke ontwikkeling willen werken en hun stem willen laten horen in de maatschappij. Ze houden 8x per jaar een afdelingsavond in Het Trefpunt met uiteenlopende thema’s: van lezingen en modeshow tot creatieve avonden en workshops. Verder zijn er fietstochten, excursies, bij voldoende animo cursussen en eenmaal per jaar gaan ze een dagje met elkaar op stap. Een uitstekende mogelijkheid om contacten te leggen en nieuwe mensen te ontmoeten. Om nieuwe dingen te leren of een hobby (verder) te ontwikkelen. Dat geldt niet alleen voor Sploders, maar ook vrouwen uit Nieuw-Heeten zijn van harte welkom.

Terug naar boven

Trivia

- De bekende cineast Bert Haanstra is in Espelo geboren. Zijn vader was er hoofd van de lagere school.

Reactie toevoegen