Brouwershaven

Plaats
Stad
Schouwen-Duiveland
Schouwen-Duiveland
Zeeland

brouwerhaven.jpg

Brouwershaven

brouwershaven.jpg

De robuuste en mooi vrijstaande Grote of Sint-Nicolaaskerk in Brouwershaven.

brouwershaven.jpg

Statig en wel daar in Brouwershaven

ZL gemeente Brouwershaven in ca. 1870 kaart J. Kuijper [1024x768].gif

gemeente Brouwershaven in ca. 1870 kaart J. Kuijper

gemeente Brouwershaven in ca. 1870 kaart J. Kuijper

Brouwershaven

Terug naar boven

Status

- Brouwershaven is een stad in de provincie Zeeland, op het schiereiland en in de gemeente Schouwen-Duiveland. Het was een zelfstandige gemeente t/m 1996.

- De gemeente Brouwershaven is in 1961 vergroot met de gemeenten Dreischor, Noordgouwe en Zonnemaire.

- Wapen van de voormalige gemeente Brouwershaven.

- Onder de stad Brouwershaven valt ook de buurtschap Den Osse.

Terug naar boven

Naam

In de volksmond
Brouw.

In het Zeeuws
Brouwesaeven.

Oudere vermeldingen
1321 den Dorpe van Brouwershavene, 1331 Brouwershavene, 1396 Brouwershaven.

Naamsverklaring
Zo genoemd naar het Delftse bier dat van hieruit naar Zeeland werd verscheept. Deze verklaring is al te vinden in de Tegenwoordige Staat van 1753: "Eertyds, wanneer er geen of weinig Bier in Zeeland gebrouwen werdt, was deeze Stad de Haven, in welke, als naast by Holland gelegen, de Hollandsche Brouwers, en byzonder die van Delft, hunnen Bieren aanbragten, welke aldaar opgeslagen, en voorts door geheel Zeeland vervoerd werden." Het eerste deel is dan het meervoud van brouwer 'bierbrouwer'.(1)

Terug naar boven

Ligging

Brouwershaven ligt N van Zierikzee en grenst in het N aan het Grevelingenmeer.

Terug naar boven

Statistische gegevens

In 1840 heeft de gemeente Brouwershaven, die dan nog alleen de stad beslaat met een klein stuk buitengebied, 210 huizen met 1.266 inwoners. Tegenwoordig heeft de stad ca. 550 huizen met ca. 1.400 inwoners.

Terug naar boven

Geschiedenis

Brouwershaven is rond 1285 gesticht als nieuwe haven voor Brijdorpe, van welk dorp de haven verzand was. In 1403 krijgt Brouwershaven stadsrechten. Nadat de nauwelijks versterkte stad door Spaanse troepen in 1575 werd veroverd en in brand werd gestoken, kregen de ingezeten in 1589 toestemming van Prins Willem I om de plaats te bewallen met aarden wallen, waarin vijf poorten toegang gaven tot de stad. Bij de stormvloed van 1682 is een deel van de vestingwerken vernietigd. De vesting is opgeheven in 1820, waarna ze is ontmanteld. De wallen en grachten aan de oost- en noordzijde van de stad zijn bewaard gebleven.

De vangst van vis en schelpdieren was vanouds een belangrijke inkomstenbron, maar ook de handel in wijn en bier, hout en steen, wol en vlas, rapen en bieten deed de stad groeien. Lange tijd vormde ook darinkdelven een bron van inkomsten. Toen dit verboden werd, haalde men het zout uit warme streken waar de zon zeewater kon laten verdampen, Portugal bijvoorbeeld. Dat zout werd voor een flink deel doorgevoerd naar de havens aan de Oostzee, waar weer hout en andere producten werden ingekocht.

In de 19e eeuw heeft Brouwershaven de functie van overslaghaven voor Rotterdam vervuld. De Brielse Maas en het Goereese Gat verzandden namelijk waardoor grote schepen moeilijk meer in Rotterdam konden komen. Dit heeft extra bedrijvigheid in Brouwershaven tot gevolg voor bijvoorbeeld loodswezen, belastingdienst en een grote werkplaats voor tonnen om de vaarweg af te bakenen. Na het graven van de Nieuwe Waterweg (1872) t.b.v. de Rotterdamse havens, verdwijnt de Brouwershavense functie van overslaghaven voor Rotterdam. Pas na de watersnood van 1953 komt de smalstad opnieuw tot leven door de verbeterde verbindingen dankzij de Deltawerken, de aanleg van een jachthaven en stimulering van het toerisme, nu de economische drager van het stadje.

Het Brouws Museum toont alle aspecten van de relatie die Brouwershaven met de zeevaart onderhield. Zij doet dat aan de hand van authentieke scheepsmodellen, maritieme schilderijen, topografische kaarten, paskaarten, prenten en nautische instrumenten. De museumcollectie omvat ook tal van voorwerpen die eertijds het leven op zee en in de haven kenmerkten. Instrumenten voor plaatsbepaling op zee of voor de kust, een deel van de in 2000 in Brouwershaven gevonden gouden handelsmunten (15e - 17e eeuw), modellen van scheepsgeschut en tal van andere interessante en/of curieuze zaken. Bijzonder in de geschiedenis van de stad is ook de periode 1838 - 1870, als zij als gevolg van de verzanding van zeegaten de taak van zeehaven overneemt van het toen onbereikbaar geworden Rotterdam. Brouwershaven is ook de geboortestad van staatsman / dichter Jacob Cats (1577 - 1660). In het museum vind je ook informatie over deze beroemde Zeeuw.

Terug naar boven

Recente ontwikkelingen

- Anno 2017 zijn er plannen voor een aan te leggen Brouwerseiland. Dit plan voorziet in de integrale ontwikkeling van luxe recreatiewoningen en een reeks van voorzieningen (o.a. een jachthaven, winkels, restaurants, vergaderaccomodatie, theaterzaal, bedrijfsruimtes) in de gemeente Schouwen-Duiveland. De Coalitie Bescherm de Kust is in de veronderstelling dat de economische effecten en de effecten op de werkgelegenheid door de projectontwikkelaar te rooskleurig worden weergegeven. Daarom is in opdracht van de Coalitie Bescherm de Kust door Twynstra Gudde de 'Contra-expertise effecten Brouwerseiland'  uitgevoerd. De voorgestelde positieve economische effecten van Brouwerseiland blijken daarin minder rooskleurig uit te vallen dan de projectontwikkelaar eerder naar buiten bracht. Veel aannames zijn van een wel érg zonnige kant bezien.

Zo blijkt de structurele werkgelegenheid bij meer realistische aannames over de bezettingsgraad van de recreatiewoningen geen 515 banen op te leveren maar slechts 80. Ook zouden de jaarlijkse bestedingen door gebruikers van Brouwerseiland geen 38 miljoen maar 24 miljoen bedragen. Bovendien veroorzaakt het plan overaanbod bij commerciële jachthavens. Dit geeft risico’s op exploitatieverlies en op verdringing bij bestaande jachthavens. Ook de jaarlijkse omzet van boetieks en restaurants wordt door Brouwerseiland heel zonnig bezien: 6,4 miljoen in plaats van 4,2 miljoen zoals de onderzoekers verwachten. En dan ook alleen maar als iedereen alle uitgaven op Brouwerseiland doet, of uitgaven worden gecompenseerd door passanten. Als de bezettingsgraad van recreatiewoningen en hotelvilla’s meer realistisch wordt ingeschat treedt er overaanbod in de regio op en neemt het risico op omzetderving voor concurrerende voorzieningen toe.

De coalitie ‘Bescherm de kust’ (= Zeeuwse Milieufederatie, Zuid-Hollandse Milieufederatie, Natuurmonumenten en Stichting Duinbehoud) roept de gemeenteraad van Schouwen-Duiveland daarom op om geen goedkeuring te geven aan het bestemmingsplan dat Brouwerseiland mogelijk maakt. "Er is veel maatschappelijk protest tegen het plan. Nu blijkt dat er ook gerede twijfel is over de economische effecten die ten grondslag hebben gelegen aan de overheidsbesluitvorming over Brouwerseiland roepen wij de gemeente op de stekker uit het plan te trekken. Dit plan staat haaks op de intenties van de visie voor onze prachtige Zeeuwse kust zoals alle betrokken partijen en overheden die gezamenlijk ontwikkelen. In dit geval is het echt beter ten halve gekeerd, dan ten hele gedwaald", aldus Thom van Riet van de Zeeuwse Milieufederatie.

Terug naar boven

Bezienswaardigheden

- Brouwershaven heeft 59 rijksmonumenten.

- Brouwershaven heeft 2 gemeentelijke monumenten.

- Het gebied binnen de oude verdedigingswerken is sinds 1973 een beschermd stadsgezicht.

- De imposante Sint Nicolaaskerk dateert oorspronkelijk uit 1325 en is later in fasen (tot medio 16e eeuw) diverse malen uitgebreid.

- Sinds 1829 is er in Brouwershaven een standbeeld van politicus en dichter Jacob Cats, die hier in 1577 is geboren. Het in 2010 gerestaureerde originele zandstenen standbeeld staat tegenwoordig in de Sint Nicolaaskerk. Op de Markt staat nu een bronzen afgietsel, dat beter tegen de weersomstandigheden bestand is. Videoreportage over de restauratie van het standbeeld van Jacob Cats in Brouwershaven.

- Het voormalige stadhuis is in de jaren zeventig gerestaureerd.

- Korenmolen De Haan is een grondzeiler uit 1724.

- Molen Windlust is in 1935 gebouwd als promotiemolen voor zelfzwichting. Sinds enkele decennia is de molen weer in gebruik voor het malen van diverse ambachtelijke meelproducten.

- Gevelstenen in Brouwershaven.

Terug naar boven

Jaarlijkse evenementen

- In een weekend eind juni, alleen in de even jaren (in 2018 voor de 5e keer) organisweert WSV Brouwershaven de Brouwse Classic’s Regatta (BCR) voor klassieke zeiljachten, die plaatsvindt op de Grevelingen. De deelnemers komt uit alle windstreken. De organisatie zorgt ook voor een ontspannend en gezellig walprogramma.

- De Brouwse Dag (weekend in juli, in 2018 voor de 38e keer) is een jaarlijkse Muziek Play-In in Brouwershaven met daar omheen een Braderie. Bij de Brouwse Dag kunnen HaFaBra-muzikanten van alle leeftijden gratis meespelen. Tegenwoordig heeft de Brouwse Dag ook een vrijdagavond waarbij 2 live bandjes optreden.

- Onder de titel Brouwse Orgelzomer zijn er jaarlijks in de zomer orgelconcerten op het orgel van de Grote Kerk of Sint Nicolaaskerk.

- Sinterklaas.

Terug naar boven

Natuur en recreatie

- Watersportvereniging Brouwershaven heeft haar jachthaven aan de Grevelingen, het grootste zoutwatermeer van West-Europa. Het Grevelingenmeer biedt naast prachtige flora en fauna een uitdagend en gevarieerd vaargebied voor sportieve en recreatieve watersporters.

- Hertenkamp.

Terug naar boven

Eten en drinken

- Stokbeschuit is een lokale lekkernij, een speciaal soort soes.

Terug naar boven

Literatuur

- Nieuwe en/of tweedehands boeken over Brouwershaven (online te bestellen).

Terug naar boven

Links

- Nieuws: - Nieuws uit Brouwershaven op Facebook.

- Belangenverenigingen: - Stadsraad Brouwershaven is een inwonersklankbordgroep, ondergebracht in een stichting, die samen met de gemeente Schouwen-Duiveland en belanghebbenden, waaronder ondernemers, scholen, stichtingen, kerken, zorgaanbieders, verenigingen en overige (semi)overheid, door middel van directe overlegstructuren, de leefbaarheid en de sociaal-maatschappelijke en economische ontwikkeling van Brouwershaven naar de toekomst toe verder wil bevorderen en ontwikkelen.

- Dorpshuis: - Dorpshuis het Tonnenmagazijn is de thuishaven van het lokale verenigingsleven, op het gebied van o.a. handboogschieten, kaarten, muziek, brassband, toneel en yoga. Verder zijn de zalen te huur voor gelegenheden zoals verjaardagen, vergaderingen, bruiloften, partijen en optredens.

- Onderwijs en kinderopvang: - Basisschool De Schoener is een openbare school waar alle leerlingen welkom zijn. De werkwijze op De Schoener creëert, in nauwe samenwerking met de ouders, optimale kansen voor individuele kinderen om veel te leren op cognitief en sociaal-emotioneel gebied. Ze dagen kinderen uit om te groeien in samenwerken, probleemoplossend denken, creativiteit, kritisch denken, communicatie, ict vaardigheden, sociale en culturele vaardigheden en zelfregulering. Vertrouwen, verantwoordelijkheid, reflectie, zelfstandigheid, effectiviteit en eigenaarschap zijn daarbij belangrijke uitgangspunten. - Kibeo Kerkplein biedt opvang aan voor kinderen van 2 t/m 12 jaar. Ze zijn met de peutergroep en BSO gevestigd in Basisschool De Schouw.

- Jeugd en jongeren: - Gelegen aan de Spuiweg te Brouwershaven, op een schitterende locatie, onderaan de dijk van het Grevelingenmeer, is het clubgebouw van de in 1985 opgerichte Scouting Grevelingengroep gevestigd. De leden zijn verdeeld over 3 speltakken (Dolfijnen, Zeeverkenners en Wilde vaart), die elk hun activiteiten hebben, gericht op hun eigen belevingswereld. Vaste activiteiten van elke speltak zijn o.a. het Zomerkamp en enkele weekendkampen.

- Muziek: - Muziekvereniging Apollo is een enthousiaste en gezellige vereniging, die druk aan de weg timmert en altijd op zoek is naar nieuwe muzikale uitdagingen. De vereniging omvat een Brassband, een Drumband, een Dweilband en een Blokfluitgroep.

- Sport: - Voetbalvereniging ASV Brouwershaven is opgericht in 1928. - Majorettevereniging Apollonia is opgericht in 1981 en is voortgekomen uit Carnavalsvereniging De Benekluvers. Na 2 jaar als dansmariekes hieraan verbonden te zijn geweest, is in 1981 de vereniging zelfstandig verder gegaan. De majorettes treden door het jaar heen regelmatig op in Brouwershaven en elders op het eiland, zoals tijdens Koningsdag, Brouwse Dag en de Sinterklaasintocht, bij de Avondvierdaagse in Zierikzee en tijdens de eilandelijke Muziekdag, die jaarlijks op een andere locatie is. Ze nemen ook deel aan wedstrijden door het hele land. - Handboogvereniging Artemis schiet op maandagavond in het Tonnenmagazijn. De jeugd schiet van 19.00-20.30 uur. De volwassenen erna.

- Bedrijfsleven / ondernemen: - Ondernemersvereniging Brouwershaven.

Reactie toevoegen