Noordgouwe

Plaats
Dorp
Schouwen-Duiveland
Schouwen-Duiveland
Zeeland

noordgouwe_collage.jpg

Noordgouwe, collage van dorpsgezichten (© Jan Dijkstra, Houten)

Noordgouwe, collage van dorpsgezichten (© Jan Dijkstra, Houten)

DK_20110523_4844_Noordgouwe_boerenschuur_met_woonhuis.jpg

Noordgouwe, boerenschuur met vrijstaand woonhuis

Noordgouwe, boerenschuur met vrijstaand woonhuis

DK_20110523_5080_Noordgouwe_monumentale_huizenrij_huisjes_de_Pottere_..jpg

Noordgouwe, monumentale huizenrij 'huisjes de Pottere'

Noordgouwe, monumentale huizenrij 'huisjes de Pottere'

DK_20110523_5084_Noordgouwe_toegangs_laan_Huize_de_Petter.jpg

Noordgouwe, toegangslaan huize de Petter

Noordgouwe, toegangslaan huize de Petter

DK_20110523_5093_Noordgouwe_muziektent.jpg

Noordgouwe, muziektent aan de dorpsring

Noordgouwe, muziektent aan de dorpsring

DK_20110523_5095_Noordgouwe_woonhuis_met_timmerwerkplaats.jpg

Noordgouwe, timmerwerkplaats aan de dorpsring

Noordgouwe, timmerwerkplaats aan de dorpsring

ZL gemeente Noordgouwe in ca. 1870 kaart J. Kuijper [1024x768].gif

gemeente Noordgouwe in ca. 1870 kaart J. Kuijper

gemeente Noordgouwe in ca. 1870 kaart J. Kuijper

Noordgouwe

Terug naar boven

Status

- Noordgouwe is een dorp in de provincie Zeeland, op het schiereiland en in de gemeente Schouwen-Duiveland. Het was een zelfstandige gemeente t/m 1960. In 1961 over naar gemeente Brouwershaven, in 1997 over naar gemeente Schouwen-Duiveland.

- Onder het dorp Noordgouwe valt ook de buurtschap Schuddebeurs.

- Wapen van de voormalige gemeente Noordgouwe.

Terug naar boven

Naam

Oudere vermeldingen
1396 Noortgouda, 1637 Noortgow.

Naamsverklaring
Is evenals Gouda genoemd naar een water de Golda, dat reeds genoemd wordt in een in origineel bewaard gebleven schenkingsakte uit 976: super fluvium Golda. De naam betekent derhalve 'het goudkleurige water'.(1)

Terug naar boven

Ligging

Noordgouwe ligt N van Zierikzee, ZO van Brouwershaven.

Terug naar boven

Statistische gegevens

In 1840 heeft de gemeente Noordgouwe 114 huizen met 680 inwoners, verdeeld in het gelijknamige dorp 108/625 (= huizen/inwoners) en buurtschap Schuddebeurs 6/55. Tegenwoordig heeft het dorp ca. 300 huizen met ca. 750 inwoners.

Terug naar boven

Geschiedenis

Noordgouwe is een van de jongste dorpen van Schouwen-Duiveland. Tot de 14e eeuw lag er op deze plek een water, de Gouwe, dat de eilanden Schouwen, Duiveland en Dreischor van elkaar scheidde. Dit water verzandde en in 1374 werd de noordelijke tak van de Gouwe ingepolderd door tussen Schouwen en Dreischor twee dammen te leggen. Het dorp ontstond enige tijd later.

Voor de kerk stond tussen 1434 en 1572 het klooster Sion van de orde der Kartuizers. In 1577 werden de stenen van het inmiddels vervallen klooster gebruikt voor herstel van de kerk.

Ten westen van Noordgouwe lag Huize de Pottere, een 16e-eeuws kasteeltje van Hendrik de Pottere, dat in de loop der tijd werd verbouwd tot boerderij.

Van 1763 tot 1952 beschikte het dorp over een houten achtkante korenmolen.

In 1902 kreeg Noordgouwe een streekziekenhuis, welke functie in 1957 is overgenomen door een nieuw ziekenhuis in Zierikzee. Tegenwoordig is het een kuuroord.

Terug naar boven

Recente ontwikkelingen

- Basisschool De Springplank is na afloop van schooljaar 2005-2006 gesloten. De jaren daaraan voorafgaand was het leerlingenaantal al gezakt tot rond de opheffingsnorm (23). Eind 2015 heeft nog een aantal ouders kinderen van de school af gehaald waardoor er nog maar 14 over waren, en dat was echt te weinig om nog langer door te kunnen gaan. Formeel is de school gefuseerd met de Theo Thijssenschool in Zierikzee. De dichtsbijzijnde basisschool (5 km) is die in Dreischor.

Terug naar boven

Bezienswaardigheden

- Noordgouwe heeft 23 rijksmonumenten.

- Noordgouwe heeft 1 gemeentelijk monument.

- De dorpskern is een beschermd dorpsgezicht.

- De Driekoningenkerk uit 1462 ligt op een omgrachte kerkring (eilandje). De levendig versierde toren is in het schip ingebouwd. Gerestaureerd in 1959. - Protestantse Gemeente Dreischor-Noordgouwe.

- Pastorie uit 1870 (Ring 3).

- Begraafplaats aan de Heerweg tegenover nr. 10.

- Aan de Heereweg 19-27 ligt het Pottershofje, ook wel Pottere Hofje, Conyershuisjes of in het Zeeuws ‘Koenjers-ûusjes’. De psalmteksten boven de deuren zijn praktisch onleesbaar geworden, maar naast nr. 23 staat op een gevelsteen nog duidelijk ‘Jehova Providit’: God geeft. De eer wordt niet helemaal aan God gelaten, getuige een identieke steen waarop vermeld staat dat ridder Ioan Coniers en zijn vrouw Maria de Pottre in 1651 dit hofje stichtten tot troost en onderhoud van eerlijcke van goede afkomste (het was voor officiersweduwen bestemd) en van kloecke voorstanders ontbloote weduwen. Dit soort weduwen is blijkbaar zo schaars geworden dat de huisjes nu leegstaan. De nieuwe eigenaar, een aannemer, heeft ze voorbestemd tot vakantiehuisjes. (is dit inmiddels al gerealiseerd?, red.)

- Voormalige Meestoof Willem III uit 1623 (Zuid Bosweg 1).

- Aan de Ring staat een open travalje.

- Aan de Ring is in 2011 een beeld onthuld van hoofdonderwijzer, vogelkenner en vogelfotograaf Johannes Vijverberg (1880-1965). Het beeld, gemaakt door Miems van Cittters uit Burgh, is een geschenk van Stichting Renesse aan de gemeente. De stichting wil in elke woonkern van Schouwen-Duiveland een beeldje plaatsen van een bekende dorpsfiguur.

- Gevelstenen in Noordgouwe.

Terug naar boven

Natuur en recreatie

- Je kunt verschillende mooie wandelingen rond het dorp maken. Je vindt hier een combinatie van cultuur, natuur en rust in een harmonieuze sfeer. De routes lopen over dijken, wegen, akker en voormalige 'kerkepaden' en zijn bewegwijzerd volgens het knooppuntensysteem.

Terug naar boven

Literatuur

- Nieuwe en/of tweedehands boeken over Noordgouwe (online te bestellen).

Terug naar boven

Links

- Dorpshuis: - Dorpshuis Noordgouwe.

- Genealogie: - Overzicht van begravenen op de begraafplaats van Noordgouwe, met foto's van de grafzerken.

Reacties

(2)

In de winter van 1950/'51 heb ik een half jaar in het ziekenhuis van Noordgouwe gelegen, samen met mijn moeder - we hadden een niervergiftiging opgelopen en zijn er allebei met penicilline weer bovenop gekomen [maanden lang om de drie uur een spuit!]. Ik zou graag wat horen van mensen die in die tijd daar ook gelegen of gewerkt hebben. Wat ik me nog kan herinneren: dokter Ezendam [mijn dokter, internist, neem ik aan; dokter Motmans chirurg, zuster ten Haaf?, die op dezelfde datum jarig was als ik, 22 december, in 1950 werd zij 25, ik 12 jaar. De chauffeur van de ambulance, ook conciërge, heette Keizer? De Ramp van 1953 heeft aan alle contacten en eind gemaakt, maar misschien kan iemand me nog wat gegevens verschaffen! Heel graag!

We kunnen ons nu niet meer voorstellen dat zo'n klein dorpje destijds een ziekenhuis heeft gehad. U heeft er in ieder geval baat bij gehad! Als er iemand reageert, wat ik met u hoop natuurlijk, zal ik het u melden.

Reactie toevoegen