Bosschenhoofd

Plaats
Dorp
Halderberge
West-Brabant Baronie en Markiezaat
Noord-Brabant

Bosschenhoofd vliegveld Seppe [640x480].jpg

Bosschenhoofd heeft lange tijd (ook) Seppe geheten en sommige instanties in het dorp heten nog steeds zo, zoals op de foto het vliegveld Seppe. Zie verder het hoofdstuk Naam.

Bosschenhoofd heeft lange tijd (ook) Seppe geheten en sommige instanties in het dorp heten nog steeds zo, zoals op de foto het vliegveld Seppe. Zie verder het hoofdstuk Naam.

bosschenhoofd margrietstraat [640x480.jpg

Bosschenhoofd Margrietstraat

Bosschenhoofd Margrietstraat

Bosschenhoofd plaatsnaambord Seppe (Kopie).jpg

Bosschenhoofd, plaatsnaambord Seppe (monument)

Bosschenhoofd, plaatsnaambord Seppe (monument)

Bosschenhoofd

Terug naar boven

Status

- Bosschenhoofd is een dorp in de provincie Noord-Brabant, in de regio West-Brabant, en daarbinnen in de streek Baronie en Markiezaat, gemeente Halderberge. T/m 1996 viel het grotendeels onder de gemeente Hoeven, deels (een handvol woningen aan de noordkant) onder de gemeente Oudenbosch.

Terug naar boven

Naam

Oudere vermeldingen
Bosschenhoofd werd en wordt in de volksmond ook Seppe genoemd. De naam wordt ook nog steeds gebruikt door een 16-tal instellingen. De bekendste hiervan zijn het vliegveld, het voormalige klooster/retraitehuis en het waterleidingbedrijf. In de 19e eeuw en de eerste helft van de 20e eeuw werd met deze naam alleen het gebied tussen de spoorweg en de huidige rijksweg bedoeld.

De naamsverwarring is als volgt ontstaan. Ten tijde van de aanleg van de spoorlijn Roosendaal-Breda in de jaren 1854/1855 woonde er de graanbouwer Jacobus Sep, die er ook een herberg Huis ten Halve dreef. Toen de Belgische ingenieur, die belast was met de aanleg van de spoorbaan, naar de naam van de omgeving vroeg om er het te bouwen stationnetje naar te vernoemen, kreeg hij in onvervalst West-Brabants dialect als antwoord: ‘ier ist bij Seppe'. Door dit misverstand kwam ‘Seppe' aan zijn naam.

In de loop der tijd breidde Seppe zich langzaam uit ten noorden van de spoorbaan. Op een gegeven moment wist zelfs het gemeentebestuur van Hoeven, de gemeente waaronder het dorp t/m 1996 viel, niet meer waar Bosschenhoofd ophield en Seppe begon. De ene keer werd alles met de officiële naam aangeduid, dan werd weer de tweede naam gebruikt en een volgende keer was het zelfs ‘Bosschenhoofd bij Seppe'.

De verwarring werd alleen nog maar groter toen de gemeente op de borden aan de rand van de bebouwde kom van het dorp de plaatsnaam Seppe liet plaatsen. In 1975 zijn die verwarrende borden vervangen door andere, met de juiste benaming Bosschenhoofd. Dit zal allicht zijn voortgekomen uit het feit dat gemeenten in die tijd formeel moesten vaststellen wat hun woonplaatsen waren (en de benaming en spelling daarvan) t.b.v. het in 1978 in te voeren postcodeboek (zodat de PTT die plaatsen een postcode en postale plaatsnaam kon toekennen). Op oude ansichtkaarten komt soms ook de naam Seppen voor, maar dat mogen we redelijkerwijs als drukfout beschouwen, want die 'n' heeft er nooit achter gehoord. In 2006 is het enige bewaard gebleven plaatsnaambord Seppe als monument in het dorp geplaatst (zie afbeelding).

Naamsverklaring
"Ten zuiden van Oudenbosch was in 1301 een gebied van ongeveer 300 hectare moer uitgegeven, bekend als het Bossche Laag. Aan de rand van het Bossche Laag werd een nieuw turfhoofd aangelegd, dat het Bossche Hoofd werd genoemd, dus het hoofd (turfopslagplaats) van Oudenbosch. Het huidige dorp ligt niet bij het vroegere turfhoofd, doch zuidelijk daarvan, maar ontleent er wel de naam aan. Overigens maakte men in de 19e eeuw, bij de invoering van het kadaster (1832, red.), nog onderscheid tussen Bosschenhoofd met daarnaast nog een Kleine en een Groote Bosschenhoofd. Dit zou erop kunnen wijzen dat er verschillende turfopslagplaatsen hebben gelegen" (104, 1986).

Terug naar boven

Ligging

Bosschenhoofd ligt 4 km NO van Roosendaal, 2 km Z van Oudenbosch, 4 km ZW van Hoeven.

Terug naar boven

Statistische gegevens

In 1840 heeft Bosschenhoofd 40 huizen met 269 inwoners onder de gemeente Hoeven en samen met Galgstraat 75 huizen met 389 inwoners onder de gemeente Oudenbosch. Tegenwoordig heeft het dorp ca. 900 huizen met ca. 2.300 inwoners.

Terug naar boven

Geschiedenis

In 1301 gaf de Sint Bernardsabdij het Bossche Laag, een gebied van circa 300 hectare ZO van Oudenbosch, uit aan een aantal personen om er turf te winnen. Aan de westrand ervan werd een opslagplaats, een hoofd, aangelegd voor de gestoken turf; het Bossche Hoofd. Vandaar ging de turf via een gegraven vaart naar de Oudenbossche haven. Na het Twaalfjarig Bestand (1609-1621) tijdens de Tachtigjarige Oorlog verloor Oudenbosch zijn functie voor turfoverslag, omdat de autoriteiten die niet rendabel genoeg vonden.

Van onder het veen was een schrale zandlaag tevoorschijn gekomen, waarop boerderijtjes werden gesticht. Om de opbrengst van de landerijen te verhogen, werd de mest van schapen, die overdag op de heide zwierven maar 's nachts op stal stonden, vermengd met heideplaggen en strooisel om het land te verbeteren. De zuidelijker hooggelegen zand- en heidegronden rondom Pagnevaart bleven eeuwenlang ongebruikt. In tijden van langdurige droogte veranderden grote delen bijna in zandwoestijnen, waar de wind vrij spel had. Daarom worden de Bosschenhoofdenaren tijdens carnaval ‘smoorfrêters' genoemd.

Het dorp Bosschenhoofd is pas in de 19e eeuw opgericht, door pioniers uit Hoeven die zochten naar nieuwe ontginningsmogelijkheden in de omgeving. In 1882 krijgt de plaats een school, in 1886 een kerk.

"De grondstof voor Brabants drinkwater is grondwater. Het wordt opgepompt van een diepte die varieert van 40 tot 200 meter. Door de lange verblijfstijd in de bodem zit er geen zuurstof meer in het water. Het zuiveringsproces begint daarom met het beluchten van het water. Grondwater bevat veel ijzer, in opgeloste vorm. Door het toevoegen van zuurstof wordt het ijzer omgezet in roestdeeltjes die later uit het water kunnen worden gefilterd. De geur en de smaak verbeteren doordat verschillende gassen door de zuurstof uit het water worden verdreven. Daarna wordt het gefilterd. In een grote bak met een speciaal soort zand zakt het water langzaam naar beneden. De roestdeeltjes en andere stoffen die niet in het drinkwater thuishoren, blijven in dit zand achter. Het water is dan schoon, glashelder en lekker van smaak. In sommige waterwingebieden wordt water opgepompt dat veel kalk bevat. Daar is het zuiveringsproces uitgebreid om de hardheid te verlagen. Dit is het geval in Bosschenhoofd bij drinkwaterproductiebedrijf Seppe" (332).

De Heimolen aan de Molenlaan, Z van het dorp en Z van de A58, is in het kader van een logischer verdeling van de gemeentegrenzen ten opzichte van de A58 in 1997 ‘verhuisd' van de gemeente Hoeven naar de gemeente Rucphen. Zie verder aldaar.

Vliegveld
Voor Vliegveld Seppe werd de grondslag gelegd in 1949, toen A. van Campenhout toestemming kreeg een zweefvliegveld in gebruik te nemen. In de loop van 1953 mocht hij ook met zijn eigen vliegtuig landen en opstijgen vanaf dit vliegveld. In 1961 werd Vliegveld Seppe opengesteld voor nationaal en in 1965 voor internationaal luchtverkeer. In dat jaar werd ook een naamloze vennootschap opgericht, die vanaf 1966 de eigendom en de exploitatie van het vliegveld overnam. Het vliegveld was eigendom van en werd bestuurd door 13 West-Brabantse gemeenten en de Kamer van Koophandel. In 2008 is het vliegveld geprivatiseerd. Het heette de afgelopen jaren Seppe Airport, tegenwoordig heet het Breda International Airport.

Als je je nader wilt verdiepen in de geschiedenis van Bosschenhoofd, kun je terecht bij de volgende instantie en literatuur:

- Heemkundekring Seppe.

- "Bosschenhoofd in vroeger tijden" (deel I 1997, deel II 1998, auteur Nol Krijnen) en "Bosschenhoofd, Gedenkboek 100 jaar parochie en kerkdorp 1886-1986" (uitg. Heemkundekring De Honderd Hoeven te Hoeven). In dit boek, het tweede Jaarboek van Heemkundekring De Honderd Hoeven, worden ontstaan en ontwikkeling van het dorp uitvoerig behandeld.

Terug naar boven

Recente ontwikkelingen

- Teler Jan Veerhuis is in 2016 gestart met het telen van rijst op zijn 'sawa' in Bosschenhoofd.

- De afgelopen jaren heeft het centrum van Bosschenhoofd een ware metamorfose ondergaan. Het nieuwe schoolgebouw met sportzaal is inmiddels in gebruik genomen als multifunctionele accomodatie waar ook verenigingen gebruik van maken. Ook de bewoners van de huurappartementen hebben hun woningen betrokken. Ook de meeste bedrijfsruimten zijn inmiddels verhuurd. Binnenkort start de bouw van 27 sociale huurwoningen door woningcorporatie Woonkwartier.

Terug naar boven

Bezienswaardigheden

- Bosschenhoofd heeft 2 rijksmonumenten.

- Bosschenhoofd heeft 5 gemeentelijke monumenten.

- De Heimolen.

- Bosschenhoofd heeft pas sinds 1886 een eigen kerk, de Heilig Hartkerk. De Sprundelse kapelaan Johannes van Breugel deed daartoe in maart 1886 de Hoevense pastoor een voorstel. Met als argument dat de katholieke opvoeding en het godsdienstonderricht van de plaatselijke jeugd dan beter tot hun recht zouden komen. In het najaar van 1886 kwam het kerkje, een ontwerp van J. van Langelaar en één van de leerlingen van P. Cuypers, gereed. De parochie begon met 450 mensen uit de parochie Hoeven, 65 uit Oudenbosch en 85 uit de Hoevense Achterhoek, die voorheen in Rucphen kerkten. In 1928 werd een nieuwe kerk in gebruik genomen (gebouwd in opdracht van de rijke pastoor A. Smits). In verband met verwoestingen rond de bevrijding in 1944 kreeg de Heilig Hartkerk zijn huidige uiterlijk.

- Naast de Heilig Hartkerk staat een kapel, waarin een beeld van de heilige Clemens Maria Hofbauer, de ‘patroon van hopeloze zaken'. Het is de enige plek in Nederland waar deze heilige nog is te consulteren.

- Het retraitehuis Seppe is in 1911 gebouwd door de paters redemptoristen. Tijdens de driedaagse retraites sloot men zich af van de buitenwereld en konden de katholieke deelnemers zich in absoluut stilzwijgen sterken in hun geestelijk leven. Ook was het een geliefkoosd oord voor samenkomsten van de verschillende katholieke verenigingen. In 2001/2002 is het pand verbouwd tot appartementencomplex.

- Bij Park Seppe, zoals het appartementencomplex op het terrein van het voormalige retraitehuis Seppe is gedoopt, is in 2006 een bijzonder monument geplaatst, ter herinnering aan het feit dat het dorp Bosschenhoofd gedurende lange tijd (ook) Seppe heeft geheten en dat tientallen instituten - waaronder het bekende vliegveld - zich vandaag de dag nog steeds met die naam tooien. De Bosschenhoofdse heemkundige Nol Krijnen bleek nog in het bezit van het originele plaatsnaambord Seppe, dat tot 1975 bij het dorp heeft gestaan. Bijna was het bord roemloos ten onder gegaan op de sloop van Jan Vervaart. Politieagent Beurskens heeft het echter gered en aan Nol Krijnen ter beschikking gesteld. Het tweede bord is waarschijnlijk wél - definitief - op de schroothoop terechtgekomen. Het plaatsnaambord Seppe is met een toelichting erbij in het monument verwerkt.

- Bosschenhoofd had een station aan de spoorlijn Roosendaal-Breda sinds 1855. In 1938 werd ‘station Seppe' voor het personenvervoer gesloten, later ook voor het goederenvervoer. Het karakteristieke stationnetje uit 1859 is behouden gebleven en huisvest sinds 1992 bloemenboetiek De Goudsbloem.

- Vliegend Museum Seppe is gevestigd op Seppe Airport en omvat een collectie historische vliegtuigen, die alle nog in staat zijn te vliegen. Tevens opengewerkte vliegtuigmotoren, oude instrumenten en een collectie van circa 300 modellen van toestellen die in de Tweede Wereldoorlog operationeel zijn geweest.

- Mientje Antonissen (1934) is onlangs kleiner gaan wonen en heeft daarom veel moeten wegdoen, maar heeft in haar nieuwe appartement toch nog steeds een collectie devotionalia van vele duizenden objecten, die zij gedurende haar hele leven heeft verzameld. Haar museum is alleen op afspraak te bezoeken. Tel. 06-20763584. Voor nadere informatie zie het interview in BN/De Stem d.d. 6-7-2011.

Terug naar boven

Evenementen

- Stichting Kinderfeesten Bosschenhoofd organiseert door het jaar heen diverse evenementen en activiteiten voor de kinderen uit het dorp.

- Midzomerfeesten (laatste volle weekend van augustus). Tijdens deze drukbezochte feesten die vrijdagavond van start gaan, kun je onder meer genieten van braderie, kermis en live muziek. Ook van de mogelijkheid om de toren van de Heilig Hartkerk te beklimmen, wordt door honderden mensen gebruik gemaakt.

- Midsummerrun (op een zondag in oktober). Hardloopwedstrijden over 5 en 10 km.

Terug naar boven

Natuur en recreatie

- Ommetje Bosschenhoofd (4,5 km).

Terug naar boven

Beeld

- Fotoreportage van Bosschenhoofd, door Kees Wittenbols uit Breda.

Terug naar boven

Literatuur

- Nieuwe en/of tweedehands boeken over Bosschenhoofd (online te bestellen).

Terug naar boven

Links

- Onderwijs: - Basisschool 't Bossche Hart.

- Sport: - Tennisclub Bosschenhoofd.

- Genealogie: - Overzicht van begravenen op de begraafplaats van Bosschenhoofd, met foto's van de grafzerken.

Reactie toevoegen