Bentveld

Plaats
Dorp
Zandvoort
Kennemerland
Noord-Holland

bentveld_grens_gem._zandvoort_met_gem._bloemendaal_kopie.jpg

De gemeente Bloemendaal heeft haar O deel van het dorp Bentveld in 1978 bij het dorp Aerdenhout getrokken. Vanuit Bentveld komend, staan er dan ook direct aangrenzend blauwe plaatsnaamborden - komborden - Aerdenhout. Zie verder het hoofdstuk Status.

De gemeente Bloemendaal heeft haar O deel van het dorp Bentveld in 1978 bij het dorp Aerdenhout getrokken. Vanuit Bentveld komend, staan er dan ook direct aangrenzend blauwe plaatsnaamborden - komborden - Aerdenhout. Zie verder het hoofdstuk Status.

bentveld_cbs_kadaster_buurt_aerdenhout_west_kopie.jpg

Het voorheen O deel van het dorp Bentveld is in 1978 bij het dorp Aerdenhout getrokken en heet sindsdien in de statistieken Aerdenhout-West.

Het voorheen O deel van het dorp Bentveld is in 1978 bij het dorp Aerdenhout getrokken en heet sindsdien in de statistieken Aerdenhout-West.

bentveld arbeiders gemeenschap der woodbrookers 1975 [640x480].jpg

Bentveld, Arbeiders Gemeenschap der Woodbrookers, 1975

Bentveld, Arbeiders Gemeenschap der Woodbrookers, 1975

bentveld_boedapester_tram_1953_mr._enschedeweg.jpg

Van 1899 tot 1957 had Bentveld een halte aan de tramlijn (Amsterdam)-Haarlem-Zandvoort. Dit was de eerste elektrische tramlijn in Nederland. Op deze afbeelding zie je tram de 'Boedapest' in 1953 in Bentveld.

Van 1899 tot 1957 had Bentveld een halte aan de tramlijn (Amsterdam)-Haarlem-Zandvoort. Dit was de eerste elektrische tramlijn in Nederland. Op deze afbeelding zie je tram de 'Boedapest' in 1953 in Bentveld.

bentveld_toegangshek_oprijlaan_landgoed_groot_bentveld_taxuslaan_kopie.jpg

In de jaren negentig verrijzen nieuwe villa’s achter het hek dat de voormalige oprijlaan van landgoed Groot Bentveld markeert (aan de Taxuslaan). Het landgoed krijgt hiermee weer een financiële injectie. Op de rechterpaal staat een 'drukfoutje':  2 d's...

In de jaren negentig verrijzen nieuwe villa’s achter het hek dat de voormalige oprijlaan van landgoed Groot Bentveld markeert (aan de Taxuslaan). Het landgoed krijgt hiermee weer een financiële injectie. Op de rechterpaal staat een 'drukfoutje': twee d's.

bentveld_op_kaart_osm_kopie.jpg

Pas in de loop van de 20e eeuw ontstaat het dorp Bentveld, tussen de dorpen Zandvoort in het W en Aerdenhout in het O. In 1978 wordt het O deel toegevoegd aan het dorp Aerdenhout. Het gebied binnen de oranje lijn is sindsdien het dorpsgebied van Bentveld.

Pas in de loop van de 20e eeuw ontstaat het dorp Bentveld, tussen de dorpen Zandvoort in het W en Aerdenhout in het O. In 1978 wordt het O deel toegevoegd aan het dorp Aerdenhout. Het gebied binnen de oranje lijn is sindsdien het dorpsgebied van Bentveld.

Bentveld

Terug naar boven

Status

- Bentveld is een dorp in de provincie Noord-Holland, in de streek Kennemerland, gemeente Zandvoort.

- Buurgemeente Bloemendaal heeft er bij het onstaan van het postcodesysteem, in 1978, voor gekozen om, in tegenstelling tot de gemeente Zandvoort, voor haar (O) deel van Bentveld geen eigen postcode en postale plaatsnaam aan te vragen, maar dat deel tot onderdeel van het O aangrenzende dorp Aerdenhout te maken. Vanuit Bentveld komend, staan er dan ook direct aangrenzend blauwe plaatsnaamborden - komborden - Aerdenhout. Voor de statistieken (van CBS e.d.) heet dit dorpsdeel van Aerdenhout Aerdenhout-West.

Terug naar boven

Naam

Oudere vermeldingen
1615 Bent Velt, 1639 Bentvelt.

Naamsverklaring
Het Nieuwnederlandse bentveld betekent 'veld waar veel bentgras groeit', een samenstelling van bent 'bentgras (Molinia)' en veld 'open vlakte, onontgonnen grond'. Het is twijfelachtig of 918-948 kopie 11e eeuw Benetfelda (ligging onbekend, wel in Noord-Holland) dezelfde plaats is. Oorspronkelijk evenals 1680 (herdruk 1745) Helm velt en 1839-1859 Zegveld een veldnaam, later de naam van een landgoed en vervolgens onderscheiden in Groot en Klein Bentveld.(1)

Terug naar boven

Ligging

Bentveld ligt OZO van Zandvoort, W van Aerdenhout, NNW van Vogelenzang, rond de provinciale weg N201, die ter plekke Zandvoortselaan heet.

Terug naar boven

Statistische gegevens

Bentveld heeft ca. 400 huizen met ca. 950 inwoners.

Terug naar boven

Geschiedenis

Bentveld is gelegen op de reliëf- en bosrijke binnenduinrand. Dit duinlandschap is pas ontstaan tussen 1200 en 1600. De oudere duinen zijn doorgaans door afslag verdwenen. De hogere, jonge duinen liggen door verstuiving voor een deel op deze oude strandwallen. Het dorp is gelegen op een dergelijke strandwal. De binnenduinrand bestond uit een bosrijke omgeving waar rijke regenten en kooplieden vele buitenplaatsen en landgoederen (waaronder Groot Bentveld, 17e eeuw) in bezit hadden. In de 19e en 20e eeuw zijn op en rond deze landgoederen fraaie villawijken ontstaan.

Halverwege de 19e eeuw ontstond voor die tijd de eerste grootschalige uitbreiding in Zandvoort. Tegelijkertijd is de weg tussen Heemstede en Zandvoort aangelegd, wat de eerste goede verbinding vormde met het achterland. Deze Zandvoortselaan doorsnijdt Bentveld. Vervolgens is in 1899 de tramlijn van Zandvoort naar Haarlem aangelegd, waarop Nederlands eerste elektrische tram ging rijden. Deze ontsluitingen gaven een grote impuls voor verdere ontwikkeling van Bentveld en Zandvoort. Vijf jaar later is de lijn naar Zandvoort gekoppeld aan het nieuwe tramtraject naar Amsterdam. De tramlijn Zandvoort - Amsterdam overleefde de crisis en vijf jaar bezetting, maar maakte in 1957 alsnog plaats voor een bus, die thans, als Connexxion-lijn 80, nog altijd de verbinding onderhoudt tussen het centrum van Amsterdam en Zandvoort. De oude trambaan, die zo'n 100 meter achter de Zandvoortselaan loopt, is nu in gebruik als vrijliggend fietspad.

In de 20e eeuw is de woningbouw in Bentveld op gang gekomen met de bouw van met name vrijstaande villa's. In de periode tot aan de Eerste Wereldoorlog zijn in en rond Zandvoort de typische verandawoningen gebouwd. Vooral langs de Kostverlorenstraat, Zandvoortselaan en Haarlemmerstraat wordt het beeld nog altijd bepaald door deze verandawoningen. De Zandvoortselaan is in de Provinciale Cultuurhistorische Waardenkaart Noord-Holland opgenomen met een historisch stedenbouwkundig hoge waarde.

In de jaren dertig zijn langs de Zandvoortselaan gronden in gebruik genomen voor het oppompen en zuiveren van drinkwater. Het actieve gebruik voor de drinkwatervoorziening is al geruime tijd gestaakt. De opstallen zijn recent geamoveerd en vervangen door villabouw. Alleen het beeldbepalende dieselgebouw is bewaard gebleven en herbestemd tot woning. In de jaren vijftig is verzorgingshuis Bodaan gebouwd, met uitbreidingen in de jaren.zestig en zeventig en een recente vervanging van de oude woontorens en uitbreiding. Naast het verzorgingshuis is een vrijstaand appartementencomplex gebouwd, waar indien nodig zorg aan huis kan worden geboden. Langs de Bentveldweg is op het voormalige terrein van Stichting Woodbrookers, dat in gebruik was als conferentieoord, een complex ontwikkeld met in totaal zes appartementencomplexen, zogeheten 'urban villa's' en vier vrijstaande villa's.

Bentveld wordt gekenmerkt als een villadorp met een hoogwaardige kwaliteit. Verspreid in het gebied bevinden zich echter ook enkele recent gebouwde appartementencomplexen en drie galerijflats van maximaal vijf woonlagen. Het dorp is aan drie zijden door duingebied omgeven en aan de vierde zijde loopt de verkaveling van de villawijken door in Aerdenhout. (bron: Bestemmingsplan)

Van 1899 tot 1957 had Bentveld een halte aan de tramlijn (Amsterdam) - Haarlem - Zandvoort van de Eerste Nederlandsche Electrische Tram-Maatschappij (ENET). Dit was inderdaad de eerste elektrische tramlijn in Nederland (voorheen waren stoomtrams nog gebruikelijk).

Van 1931 tot 1995 was er in het dorp de Arbeiders Gemeenschap der Woodbrookers.

- Beschrijving van het centrumloze grensgeval Bentveld door journalist Wim Wegman.

Terug naar boven

Recente ontwikkelingen

- De gemeente Zandvoort heeft zich tot taak gesteld om het aantal bestemmingsplannen op haar grondgebied te beperken, om op deze wijze te komen tot een overzichtelijk aantal juridische regelingen. In dit kader zijn de voorheen 13 vigerende bestemmingsplannen voor Bentveld geactualiseerd tot een nieuw Bestemmingsplan. Het grote aantal vigerende plannen met sterk verschillende regelingen en van uiteenlopende grootte maakten het voeren van een actueel, samenhangend en helder ruimtelijk beleid en vergunningverlening lastig. Dit bestemmingsplan vervangt de vele regelingen door een regeling voor de hele dorpskern. Tevens is in deze actualisatie recent beleid en nieuwe wet- en regelgeving verwerkt.

Het bestemmingsplan is als volgt begrensd: in het N door de Westerduinweg, in het W door het provinciale fietspad dat parallel aan de Zandvoortselaan loopt tot aan de Blinkertweg en aan de zuidzijde de Zandvoortselaan vanaf Blinkertweg richting Bentveld, in het Z door de achterzijde van de percelen aan de Zuidlaan, Duinrooslaan en Bramenlaan, en in het O door de grens met Aerdenhout, gemeente Bloemendaal.

Terug naar boven

Bezienswaardigheden

- Het dorp heeft 1 rijksmonument, zijnde landhuis Groot Bentveld aan de gelijknamige weg (huisnrs. 1/3//5/6), gelegen aan de zuidrand van dorp. Vanaf ca. 1600 verschijnt het landgoed in de archieven. Rond 1660 is het ca. 25 ha groot. Rond 1700 wordt het landgoed gesplitst in de delen Groot-  en Klein- (Klein-Bentveld valt onder buurdorp Aerdenhout). Bij een verkoop van de landgoederen in 1747 wordt gemeld dat ze dan samen een oppervlakte van 475 ha hebben. D landgoederen kennen in de loop der eeuwen een reeks van eigenaren (die onder de link worden beschreven).

Een van hen, mr. H. Enschedé, brengt rond 1900 diverse verbeteringen aan rond Groot Bentveld; de stallen worden hersteld, er komt een verharde inrijweg en de Zuidlaan wordt verbreed. Ten westen van de gracht aan de Zuidlaan legt hij de nu nog aanwezige Lindenlaan aan. Hij verkoopt de Zuidlaan met de ten oosten hiervan gelegen terreinen in 1911 aan bouwvereniging Zuidlaan, nadat hij de laan in 1896 als openbare weg had afgesloten. De verkaveling van grote delen van zowel Groot als Klein Bentveld is hiermee begonnen, wat geleid heeft tot het ontstaan van de huidige villawijk.

Begin jaren zeventig dreigt het landhuis in te storten door langdurige verwaarlozing en achterstallig onderhoud. Er wordt een Stichting tot Behoud en Instandhouding van het landgoed en landhuis opgericht, die o.a. het boekje 'Wie redt het duizendjarige Groot Bentveld?' uitgeeft. In de jaren negentig verrijst een nieuwe lichting villa’s achter het hek dat de voormalige oprijlaan markeert (aan de Taxuslaan, zie afbeelding). Het landgoed krijgt hiermee weer een financiële injectie. Na een grote en langdurige reddingsactie is het landhuis hersteld.

- Bentveld heeft 4 gemeentelijke monumenten, zijnde het Complex Gemeentelijk Waterleidingbedrijf Zandvoort uit 1915 met o.a. pompstation en woning (Zandvoortselaan 250-252), landhuis 't Heem uit 1920-1925 (huisnr. 269), woonhuis Duinveste uit 1919 (nr. 309) en het dubbele woonhuis uit 1910 op nr. 357-359.

- Gevelstenen in Bentveld.

Terug naar boven

Landschap, natuur en recreatie

- Bentveld is gebouwd op de reliëfrijke duingronden, waardoor met name in de noordelijke helft van het dorp de hoogteverschillen in het gebied te ervaren zijn.

- Het Naaldenveld* is een bosrijk binnenduingebied Z van het dorp, deels vallend onder de gemeente Zandvoort, deels onder de gemeente Bloemendaal. Het Naaldenveld maakte lang onderdeel uit van Landgoed Groot Bentveld. In het gebied bevindt zich ook Scoutingterrein het Naaldenveld (Zuidlaan 47), waar door Scouting-leden kan worden gekampeerd. Door het terrein kan een korte duinwandeling worden gemaakt.
* Dat volgens het artikel onder de link 14 ha groot is, en volgens het Bestemmingsplan 18 ha.

- De in 2013 gerealiseerde Natuurbrug Zandpoort (over de Zandvoortselaan, direct W van de bebouwde kom van Bentveld) tussen Nationaal Park Zuid-Kennemerland in het N en de Amsterdamse Waterleidingduinen in het Z, is een noodzakelijke schakel om de prachtige Noord-Hollandse duinen weer met elkaar te verbinden. Door de brug krijgen dieren en planten meer ruimte en een groter aaneengesloten leefgebied. Dit is belangrijk om uitsterven van diverse soorten te voorkomen. Ook fietsers, ruiters, rolstoelgangers en wandelaars kunnen de natuurbrug gebruiken. Er zijn ook plannen voor ecoducten over de Zeeweg en over het spoor tussen Zandvoort en Haarlem. Met de drie bruggen ontstaat een aaneengesloten duingebied van meer dan 7000 hectare.

- Vanaf 2009 zijn er plannen geweest voor een fietspad tussen de in de vorige alinea beschreven natuurbrug en het Z buurdorp Vogelenzang, door de Waterleidingduinen. Met deze fietsverbinding zou een mooie fietsroute ontstaan van Haarlemmermeer naar de kust, met een (thans ontbrekende) veilige oversteek over de Zandvoortselaan. Dit is een langgekoesterde wens van de regio. De Europese Unie en de provincie Noord-Holland hadden om die reden het fietspad ook opgenomen in hun subsidievoorwaarden voor de natuurbrug. De voorkeur van de gemeente Zandvoort ging uit naar de 'dienstwegvariant', maar door publieke weerstand heeft de eigenaar van de grond (de gemeente Amsterdam) besloten om hier geen medewerking aan te verlenen.

Op advies van een klankbordgroep, waarin allerlei belangengroeperingen zaten, is vervolgens gekozen voor de 'buitenrandvariant' als voorkeurstraject. Deze variant loopt deels aan de rand van de Amsterdamse Waterleidingduinen en deels buiten de Amsterdamse Waterleidingduinen over de openbare weg. Door Bentveld zou deze route over de Duinrooslaan en de Bramenlaan komen te lopen. Omwonenden hebben daar bezwaar tegen gemaakt. En uit een natuurtoets is gebleken dat het aanleggen van deze variant een significant negatief effect heeft op de natuurwaarden, waaronder het habitattype grijs duin en de populatie nauwe korfslakken. Daarom kon er geen vergunning in het kader van de Natuurbeschermingswet voor worden afgegeven en dus viel ook deze variant af. Blijkens dit artikel zijn er in totaal 3 varianten bedacht en om uiteenlopende redenen allemaal afgeblazen (variant 3 in december 2016), waardoor de fietsroute definitief is afgeblazen.

Terug naar boven

Beeld

- Oude foto's van Bentveld.

- Cartouche met gezicht op het buitengoed Bentveld, 17e eeuw.

Terug naar boven

Literatuur

- Nieuwe en/of tweedehands boeken over Bentveld (online te bestellen).

Terug naar boven

Links

- Sport: - Tennisvereniging T.U.L.P. (= Tennis Uit Louter Plezier).

- Zorg: - Woonzorgcentrum A.G. Bodaan ligt in Bentveld aan de rand van de Amsterdamse Waterleidingduinen. Het woonzorgcentrum biedt verschillende zorg in verschillende zwaarten, variërend van lichte ondersteuning tot intensievere zorg voor de bewoners met dementie. In 2018 is ook Revalidatiedeling de Zandhoeve verhuisd van Huis in de Duinen naar A.G. Bodaan. Hier biedt Kennemerhart onder andere revalidatiezorg, kort verblijf en palliatieve zorg. Om het woonzorgcentrum heen liggen 52 aanleunwoningen. Bewoners kunnen gebruik maken van de faciliteiten en diensten van het woonzorgcentrum.

Reactie toevoegen