Benthuizen

Plaats
Dorp
Alphen aan den Rijn
Groene Hart
Zuid-Holland

benthuizen_collage.jpg

 Benthuizen, collage van dorpsgezichten (© Jan Dijkstra, Houten)

Benthuizen, collage van dorpsgezichten (© Jan Dijkstra, Houten)

Benthuizen dorpsgezicht [800x600].jpg

Benthuizen, dorpsgezicht, met o.a. molen De Haas

Benthuizen, dorpsgezicht, met o.a. molen De Haas

benthuizen oosteinde 1907 [640x480.jpg

Benthuizen, Oosteinde, 1907

Benthuizen, Oosteinde, 1907

1-benthuizen_2.jpg

Benthuizen, molen De Haas in de Dorpsstraat. De molenaar is bezig de molen onder zeil te brengen.

Benthuizen, molen De Haas in de Dorpsstraat. De molenaar is bezig de molen onder zeil te brengen.

1-benthuizen.jpg

Dorpsgezicht van Benthuizen vanaf de Herenweg

Dorpsgezicht van Benthuizen vanaf de Herenweg

1-benthuizen3-001.jpg

Hervormde kerk van Benthuizen, met een toren uit 1797

Hervormde kerk van Benthuizen, met een toren uit 1797

ZH gemeente Benthuizen in ca. 1870 kaart J. Kuijper [1024x768].gif

Gemeente Benthuizen in ca. 1870, kaart J. Kuijper

Gemeente Benthuizen in ca. 1870, kaart J. Kuijper

Benthuizen

Terug naar boven

Status

- Benthuizen is een dorp in de provincie Zuid-Holland, in de streek Holland Rijnland, gemeente Alphen aan den Rijn. Het was een zelfstandige gemeente t/m 1990. In 1991 over naar gemeente Rijnwoude, in 2014 over naar gemeente Alphen aan den Rijn.

- Wapen van de voormalige gemeente Benthuizen.

- Onder het dorp Benthuizen vallen ook de buurtschappen Benthorn en Hogeveen.

Terug naar boven

Naam

Oudere vermeldingen
1280-1287 en 1317 Benthusen, 1306 Benthuzen, 1575 Benthuysen.

Naamsverklaring
Samenstelling van bent 'bentgras (Molinia)' en huizen 'nederzetting'.(1)

Terug naar boven

Ligging

Benthuizen ligt direct NO van Zoetermeer.

Terug naar boven

Stastistische gegevens

In 1840 heeft de gemeente Benthuizen 96 huizen met 462 inwoners, verdeeld in het gelijknamige dorp 94/445 (= huizen/inwoners) en buurtschap Benthorn 2/17. Tegenwoordig heeft het dorp ca. 1.400 huizen met ca. 3.400 inwoners.

Terug naar boven

Geschiedenis

Als je je nader wilt verdiepen in de geschiedenis van dit dorp, kun je terecht bij Historische Kring Benthuizen, die op haar site o.a. een pagina over de geschiedenis van Benthuizen heeft en bijeenkomt in Oudheidkamer De Negen Turven, die op zaterdag ook voor bezoekers geopend is. De Oudheidkamer geeft een beeld van hoe de inwoners van dir dorp en omgeving hun huizen hadden ingericht in de periode van omstreeks 1900 tot 1950. Er is een huiskamer, een keuken met boenhok en een ‘bedsteekamer’. Verder o.a. kanten mutsen en daarbij behorende kleding en snuisterijen, Maastrichts aardewerk, een collectie agrarisch en ambachtelijk gereedschap, fotoarchief en Winkel van Sinkel, met een authentieke oude winkelinventaris en verkoop van ouderwets snoepgoed en andere kleinigheden.

Terug naar boven

Bezienswaardigheden

- Benthuizen heeft 4 rijksmonumenten, zijnde de Hervormde kerk met toren (dat zijn er 2), molen De Haas, en de boerderij op Heerewegh 34, met langgerekt bouwlichaam onder een rieten wolfdak. In de voorgevel vensters met 9- en 6-ruitsschuiframen. Washok met gepotdekselde houten delen onder een pannen tentdak.

- De huidige Hervormde (PKN) kerk (Dorpsstraat 48) dateert uit 1797, als vervanging van een voorganger. De toren dateert uit 1672. De kerk is in 1938 vergroot door de aanbouw van een vleugel aan de noordzijde.

- De huidige kerk van de Gereformeerde Gemeente (Dorpsstraat 63) dateert uit 1995, en is de vervanger van een vorige kerk uit 1921. - Site Gereformeerde Gemeente.

- De Protestantse (PKN) kerk De Hoeksteen (Dr. Albert Schweitzerlaan 2a) is gevestigd in een voormalige kleuterschool en is in 1988 als kerk in gebruik genomen.

- Kerk van de Oud Gereformeerde Gemeenten in Nederland (Koningin Julianastraat 16a) uit 1991.

- De stellingkorenmolen in Benthuizen is gebouwd in 1772. Het was in die tijd niet ongebruikelijk om een molen een dierennaam te geven. Waarschijnlijk werd dit ook gedaan om een bepaald kenmerk van de betreffende molen te benadrukken. Deze molen kreeg de naam korenmolen De Haas, een kenmerk van snelheid. Sinds 1924 was Coöperatieve Maal- en Dorschvereeniging De Tijdgeest eigenaar van de molen. Zij ging al snel over op het elektrisch malen van haar maalgoed (dit echter wel op een maalstoel in de molen), dit hield in dat het pleit beslecht was voor de windkorenmolen. Ondanks het feit dat het toenmalige gemeentebestuur een actie voor het behoud van de molen heeft gevoerd, kon de molen niet in zijn oorspronkelijke staat behouden blijven. In 1932 zijn de beide roeden verwijderd en is de stelling gesloopt. De roeden zijn nog gebruikt in de molens van Scherpenisse en Sint Maartensdijk (beide in Zeeland). Wat overbleef was een molenromp.

Kort na 1956 is het maalbedrijf opgeheven. Het was niet meer rendabel om de grote veranderingen in het maal- en mengvoederbedrijf te volgen. Na 1956 is het meermalen tot een sloopplan van de romp gekomen. In 1974 kwam deze gedachte ook weer op toen een actie onder de Benthuizer bevolking om de molen te restaureren mistukte. Deze actie had echter wel tot gevolg dat het gemeentebestuur van Benthuizen de haveloze molenromp op de monumentenlijst plaatste. Van sloop kon daardoor geen sprake meer zijn. In 1982 werd de actie van 1974 om tot restauratie van de molen te komen opnieuw aangezwengeld, en nu met enorm succes. In 1983 werd de restauratie gegund aan de plaatselijke aannemer Van Noort. De restauratie is eind 1985 gereed gekomen.

De prachtig gerestaureerde windkorenmolen De Haas was in eerste instantie eigendom van de gemeente Benthuizen, terwijl Stichting Molen De Haas vanaf haar oprichting in 1984 het beheer voerde. In 1987 kreeg de stichting de molen in eigendom. Sinds 2008 heet zij Stichting Korenmolen De Haas. Al tijdens de restauratie van de molen was een 10-tal Benthuizenaren in opleiding voor vrijwillig molenaar. Dit resulteerde in 1984 in de oprichting van de Vereniging Benthuizer Molenaars, die de draairechten op de molen kreeg. Bij toerbeurt vervullen de molenaars hun dienst op de molen. Op deze wijze is het mogelijk om de molen iedere zaterdag van 10.00-16.00 uur open te stellen voor het publiek. Door de molenaars wordt op ambachtelijke wijze graan gemalen, vroeger ook voor veevoer (met name gerst en mais), tegenwoordig uitsluitend voor consumptie (tarwe). De hele productie wordt in de molen gebuild (gezeefd) en gemixt en alle eindproducten worden in de molenwinkel verkocht.

- Gevelstenen in Benthuizen.

Terug naar boven

Jaarlijkse evenementen

- Koningsdag met Vrijmarkt.

- Op een zaterdag eind mei is er jaarlijks een grote Rommelmarkt in het dorp (in 2019 voor de 26e keer). De opbrengst komt ten goede aan diverse goede doelen (Stichting Zobero, de gaarkeuken in Zauan in Roemenie, Stichting proVISion, de Tentdagen van Benthuizen, de evangelisatiecommissie van de hervormde kerk, de zendingscommissie van de hervormde kerk, en Youth with a Mission).

Terug naar boven

Landschap, natuur en recreatie

- De afgelopen jaren is ZO van Benthuizen het Bentwoud gerealiseerd. Een bosgebied van ruim 800 hectare, deels op grondgebied van de gemeente Alphen aan den Rijn (t/m 2013 gemeente Rijnwoude), deels in de gemeente Waddinxveen, deels in de gemeente Zoetermeer. Het Bentwoud wordt beheerd door Staatsbosbeheer. - De Vereniging Vrienden van het Bentwoud zet zich samen met de Gebruikersgroep Bentwoud in voor de ontwikkeling en de welzijnsaspecten van het plan Bentwoud. - Pagina over het Bentwoud op de site van beheerder Staatsbosbeheer. - Pagina over het Bentwoud op de site van de provincie Zuid-Holland.

Terug naar boven

Beeld

- Verzameling van ca. 90 oude ansichtkaarten van Benthuizen van Wim van den Bosch.

Terug naar boven

Literatuur

- Nieuwe en/of tweedehands boeken over Benthuizen (online te bestellen).

Terug naar boven

Links

- Nieuws: - Nieuws uit Benthuizen van het Dorpsoverleg op Facebook.

- Belangenvereniging: - De uitgangspunten van Dorpsoverleg Benthuizen zijn: Adviesorgaan: het Dorpsoverleg wil een orgaan zijn vanuit de Benthuizer gemeenschap dat gevraagd en ongevraagd aandacht kan vragen aangaande de algemene belangen van het dorp in de richting van de gemeenteraad, het College van Burgemeester en Wethouders en hun ambtenaren. Politieke neutraliteit: het Dorpsoverleg is geen politieke partij en is ook niet verbonden aan een politieke partij. Maatschappelijk middenveld: het Dorpsoverleg tracht het maatschappelijk middenveld te vertegenwoordigen. Hiermee worden met name de verenigingen en stichtingen bedoeld. Geen ‘single issue’: het Dorpsoverleg houdt zich bezig met het behartigen van het algemene belang van het dorp.

- Onderwijs: - Basisschool Arnoldus van Os. - School met de Bijbel.

- Sport: - Voetbalvereniging BSC '68 is opgericht in 1968. De geschiedenis van de vereniging kun je hier lezen (en op de andere pagina's die je via het linkermenu op die pagina kunt bereiken).

Reactie toevoegen