Andelst

Plaats
Dorp
Overbetuwe
Betuwe
Gelderland

andelst gemeentehuis [640x480].jpg

Andelst, gemeentehuis

Andelst, gemeentehuis

Andelst

Terug naar boven

Status

- Andelst is een dorp in de provincie Gelderland, in de streek Betuwe, gemeente Overbetuwe. T/m 2000 gemeente Valburg.

- Onder het dorp Andelst valt ook de buurtschap Wolferen.

- Het dorp werkt op veel gebieden samen met het grotere buurdorp Herveld. De kernen zijn ook aan elkaar gegroeid en ze delen ook veel voorieningen en verenigingen. Er wordt dan ook vaak gesproken van Herveld-Andelst als de facto tweelingdorp. Formeel, d.w.z. bijv. voor de postadressen en de plaatsnaamborden, zijn het nog wel aparte dorpen.

Terug naar boven

Naam

In het dialect
Aalst.

Oudere vermeldingen
855 kopie ca. 900 Andassale, 1294-1295 Anders, 1327 Andels, 1380 Andelst, 1665 Aendelst, 1741 Andelst of Aalst.

Naamsverklaring
Samenstelling van het Oudnederlandse sale = zaal 'uit één ruimte bestaande woning' en de persoonsnaam Ando. De -t is later toegevoegd.(1)

Terug naar boven

Ligging

Andelst ligt W van Elst en Valburg en grenst in het N aan de A15 en in het Z aan de Waal.

Terug naar boven

Statistische gegevens

In 1840 heeft Andelst 77 huizen met 508 inwoners. Tegenwoordig heeft het dorp ca. 700 huizen met ca. 1.700 inwoners.

Terug naar boven

Geschiedenis

Vanaf de 8e eeuw waren missionarissen uit het bisdom Utrecht actief in de Betuwe. Dit met het doel zo veel mogelijk bewoners te kerstenen. In 855 wordt Andelst voor het eerst in een kerkelijke oorkonde vermeld onder de naam Andassale. In die tijd stond er waarschijnlijk al een kapel.

- Geschiedenis van Andelst.

Als je je nader wilt verdiepen in de geschiedenis van Andelst, kun je terecht bij Historische Kring Midden-Betuwe, die in 2012 is ontstaan uit de voormalige werkgroep Zetten van de Historische Kring Kesteren en omstreken.

Terug naar boven

Bezienswaardigheden

- Andelst heeft 11 rijksmonumenten.

- Andelst heeft 18 gemeentelijke monumenten.

- De Vituskerk stamt uit de 10e of 11e eeuw en is daarmee de oudste kerk van de Betuwe. De kerk bestaat uit drie delen. Het lage middenschip is, getuige zijn gedrongen Romaanse uiterlijk, het oudst. De zuidmuur is opgetrokken uit veldkeien en een allegaartje van basalt, lava, tufsteen, ijzersteen, grauwacke en zandsteen. De keien zijn waarschijnlijk uit de Duitse Eifel met houten vlotten over de Rijn aangevoerd. De mortel tussen de stenen zit vol met scherven van Romeinse dakpannen. De toren is uit de 14e eeuw en gebouwd van baksteen uit de plaatselijke klei. Het koor, aan de andere kant van de kerk, met zijn hoge spitse boogramen is gotisch van bouw.

Bij de restauratie, aan het begin van de 20e eeuw, deed men nog een onverwachte ontdekking. De werkster wees de restauratoren op een hol klinkende ruimte in het koor. Hier vond men een gedenksteen met het bouwjaar van het koor, 1440. Ook trof men hierop de naam van Sint Vitus. Voor de rest zijn alle sporen van de katholieke middeleeuwen uitgewist. (bron: Spannende Geschiedenis) De kerk is tegenwoordig in gebruik bij en wordt van de PKN gepacht door de Hersteld Hervormde Gemeente Andelst-Zetten e.o.. - De kerkdiensten kun je hier terugluisteren.

- Tot ca. 1840 stond aan de Tielsestraat Kasteel Andelst, waarvan slechts twee bakstenen hekpijlers bewaard zijn gebleven.

- Het Indië-monument in Andelst (bij het voormalige gemeentehuis op het Europaplein) is in 1985 opgericht ter nagedachtenis aan 6 inwoners van de voormalige gemeente Valburg die tijdens de politionele acties in het toenmalige Nederlands-Indië zijn gesneuveld.

- Voor het voormalige gemeentehuis zie het kopje Links.

Terug naar boven

Landschap, natuur en recreatie

- De hoogstamboomgaard van dhr. Ramon van Reine aan de Kerkstraat in Andelst was anno 2018 aan een opknapbeurt toe. Een 10-tal vrijwilligers heeft de handen uit de mouwen gestoken om de dorpsboomgaard in oude glorie te herstellen. Het verouderde raster op de perceelgrens is verwijderd en een nieuw hekwerk met poort is geplaatst. Vrijwilligers van Hoogstambrigade Overbetuwe hebben geholpen met het snoeien van de oude fruitbomen. Ook zijn er nieuwe hoogstamfruitbomen geplant: peren (Conference, Gieze Wildeman, Brederode, Doyenne du Comice, Bonne Louise d'Avranches), appels (Sterappel, Schone van Boskoop, Dubbele Bellefleur), pruimen (Gelderse Blauwe, Opal, Ontario) en spekkersen. De vrijwilligers gaan de boomgaard ook onderhouden, samen met Hoogstambrigade Overbetuwe. In het voorjaar is het een prachtig gezicht om de bomen in bloei te zien staan, met daaronder zoals vroeger de grazende schapen met hun lammetjes. (bron: huis-aan-huiskrant De Betuwe)

Terug naar boven

Beeld

- Oude foto's, ansichtkaarten e.d. van Herveld en Andelst op Facebook.

Terug naar boven

Links

- Sport: - "Tennisvereniging Herveld-Andelst (TVHA) is een bruisende vereniging met leden uit de wijde omgeving. Met 5 kunstgrasbanen en circa 400 leden zijn we in staat om vele activiteiten te ontplooien. Hierdoor is er voor iedere doelgroep voldoende gelegenheid om actief deel te nemen. We staan te springen om jou aan te sluiten bij onze levendige vereniging. Bij onze vereniging gaat het om de passie voor sport - en om de mensen die deze passie delen. Van jong tot ouder, bij onze vereniging is er een plek en uitdaging voor iedereen. Daarom nodigen wij jou graag uit om een kijkje te nemen bij onze vereniging."

- Zorg: - De Kroon Zorg, instelling voor begeleid wonen, heeft enkele locaties in Andelst, die variëren in zelfstandigheid en samenstelling. Deze richten zich op het creëren van een veilige en stabiele woonplek waar aandacht is voor groei en ontwikkeling van elk individu. Cliënten kunnen hier ontdekken wat hun vaardigheden zijn, waar hun mogelijkheden liggen en krijgen de kans om volwaardig mee te doen in de samenleving. Er wordt waarde gehecht aan gezamenlijke activiteiten en het creëren van een gezellige en vertrouwde sfeer.

- Het voormalige gemeentehuis van de voormalige gemeente Valburg staat naast de kerk. Het pand is gebouwd in 1965 en in 1990 met de westelijke vleugel uitgebreid. Sinds het ontstaan van de gemeente Overbetuwe in 2001 was het nog een dependance. Door de uitbreiding van het gemeentehuis in Elst is het pand in Andelst overbodig geworden. Het pand is in 2017 gekocht door Nico van Hunnik uit Zetten. In 2018 wordt het complex geheel gerestaureerd en herbestemd tot Residence Andelst, met 26 kamers - en alle andere bijbehorende voorzieningen - voor zelfstandig wonende ouderen met Alzheimer.

- Welzijn: - Sociaal Kernteam Herveld-Andelst.

- Genealogie: - Overzicht van begravenen op de begraafplaats van Andelst, met foto's van de grafzerken.

Reactie toevoegen