Berg (Cadier en Keer)

Status
- Berg is een buurtschap in de provincie Limburg, in de streek Heuvelland, gemeente Eijsden-Margraten. T/m 1970 gedeeltelijk gemeente Heer. Dat gedeelte is toen overgegaan naar de gemeente Cadier en Keer. In 1982 over naar gemeente Margraten, in 2011 over naar gemeente Eijsden-Margraten.
- De buurtschap Berg valt onder het dorp Cadier en Keer.
- De buurtschap Berg is niet voorzien van plaatsnaamborden.

Naam
In het Limburgs
Berg.
Naamsverklaring
Betekent ongetwijfeld net als het nabijgelegen Berg (en Terblijt) letterlijk ´bij of op de berg´ (= heuvel).

Ligging
De buurtschap Berg ligt W van Margraten, NW van Cadier en Keer, op de helling van de Heerderberg / Keerderberg, W van de Rijksweg, rond de Pater Kustersweg.

Bezienswaardigheden
- Op de hoek Pater Kustersweg-Rijksweg staat een ongevalskruis. Op 18 december 1840 verongelukte hier Christiaan Servaes Schrijnemaeckers. Tekst op het kruis: “Eenen opregten dinaer van God. Hij was geenen Dronkkar of Godslasterar."

- Als u vanaf de Rijksweg de smalle Pater Kustersweg betreedt, ziet u na een paar honderd meter aan de linkerkant op nr. 24 het majestueuze Huize Sint Gerlach, ooit gebouwd als katholiek sanatorium voor drankzuchtigen, tegenwoordig in gebruik als vergadercentrum en gasthuis voor paters van het H. Hart van Jezus. Het is een rijksmonument uit 1915, in een traditionele bouwstijl naar een ontwerp van architect N. Ramakers uit Sittard. In het dal liggen de gebouwen van de technische school en het speciaal onderwijs. Als u nog een paar honderd meter doorloopt, tot na het dierenparkje, kunt u genieten van een fraai uitzicht op de Maastrichtse wijk Heer en het heuvelachtige achterland.

- Internaat Huize St. Joseph (‘Sint Joep’) is een school voor SO en VSO onderwijs.

- Oorlogsmonument (na het dierenparkje linksaf). Op 12 september 1944 naderden de Amerikaanse bevrijders het zuidelijk deel van Limburg. Op dat moment waren mannen en vrouwen van het Belgische Geheime Leger door de Duitsers in de kelders van huize Sint Joseph gevangen gezet. Deze verzetsstrijders waren twee dagen eerder door de Duitsers opgepakt in de bossen van het Belgische Rotem. De nadering van de bevrijders en de op handen zijnde nederlaag moet de Duitsers tot een geweldig wraakgevoel hebben aangezet. In de avond van 12 september werden twaalf van de verzetsstrijders, elf Belgen en een Rus, wiens identiteit nooit bekend is geworden, zonder enige vorm van proces doodgeschoten. De Amerikaanse bevrijders bevonden zich op enkele kilometers van Huize Sint Joseph. Een dag later werden Noorbeek en Mesch bevrijd, weer een dag later Heer en Maastricht. Ook de veertien overgebleven leden van het Geheime Leger werden uit de kelders gehaald. Voor twaalf van hen kwam de bevrijding echter een dag te laat.
Burgemeester Kessen van de toenmalige gemeente Heer nam in 1945 het initiatief om jaarlijks rond 12 september een herdenking te houden. Ook wilde hij het houten kruis, dat na de bevrijding op de executieplaats was neergezet, vervangen door een duurzaam gedenkteken. De gemeente Heer, verenigingen, ondernemers en particulieren brachten 3.500 gulden bij elkaar. Beeldhouwer Weerts uit Maastricht vervaardigde een stenen beeld, voorstellend een drietal krijgshaftige mannen die met de vlag voorop ten strijde trekken. Zij worden geflankeerd door de Vlaamse Leeuw. Vier jaar na de laffe moord op de twaalf werd het monument onthuld. Jaarlijks wordt op de tweede zondag van september een herdenkingsplechtigheid gehouden bij het monument, georganiseerd door de Wapenbroeders Heuvelland, die het gedenkteken geadopteerd hebben. (3020 13-7-2002)

- Begraafplaats van kloosterlingen (bij het oorlogsmonument).

Natuur en recreatie
- Het dierenparkje van huize St. Joseph (Pater Kustersweg, na de witte huizen aan uw linkerhand) heet formeel hertenkamp, maar er lopen ook allerlei andere soorten dieren rond. De meeste zijn er door schenking terechtgekomen. Het park wordt onderhouden en opgeknapt door leerlingen van het internaat.

- Ter hoogte van het dierenparkje bevindt u zich bij de Nieuwe Sint-Josephgroeve en de Scharnderberg (genoemd naar de nabijgelegen Maastrichtse wijk Scharn). Beide zijn voormalige onderaardse kalksteengroeven, waar bouwstenen zijn gewonnen, onder meer voor de bouw van Huize Sint Joseph. In de Tweede Wereldoorlog hebben zij als schuilkelder dienst gedaan. De groeven zijn nu in beheer bij de Studiegroep Onderaardse Kalksteengroeven* van het Natuurhistorisch Genootschap in Limburg. De groeven zijn ingericht als natuurreservaat ter bescherming van de overwinterende vleermuizen. De onderaardse gangenstelsels zijn een natuurmonument vanwege de historische en mijnbouwkundige waarden.
* Tel. 043-3505490.