Overveen

Plaats
Dorp
Bloemendaal
Kennemerland
Noord-Holland

Elswout-MSD-20090110-152818.jpg

Overveen gezien vanaf de ingang van Elswout

Overveen gezien vanaf de ingang van Elswout

Overveen pompgebouw.jpg

Overveen, voormalig pompgebouw van het waterleidingbedrijf, een van de vele rijksmonumenten in Overveen.

Overveen, voormalig pompgebouw van het waterleidingbedrijf, een van de vele rijksmonumenten in Overveen.

overveen_elswout.jpg

Overveen, Elswout

Overveen, Elswout

overveen_elswout_poortgebouw.jpg

Overveen, Elswout, poortgebouw

Overveen, Elswout, poortgebouw

overveen_elswout_theehuis.jpg

Overveen, Elswout, theehuis

Overveen, Elswout, theehuis

overveen_elswout_stinzenflora_voorjaarskrokus.jpg

Overveen, Elswout, stinzenflora, voorjaarskrokus

Overveen, Elswout, stinzenflora, voorjaarskrokus

overveen_elswout_schijnhuisje.jpg

Overveen, Elswout, schijnhuisje

Overveen, Elswout, schijnhuisje

overveen_elswout_takkenbrug.jpg

Overveen, Elswout, takkenbrug

Overveen, Elswout, takkenbrug

overveen_koningshof_1.jpg

Overveen, Koningshof

Overveen, Koningshof

overveen_koningshof_2.jpg

Overveen, Koningshof

Overveen, Koningshof

overveen_koningshof_3.jpg

Overveen, Koningshof

Overveen, Koningshof

Overveen

Terug naar boven

Status

- Overveen is een dorp in de provincie Noord-Holland, in de streek Kennemerland, gemeente Bloemendaal.

- Onder het dorp Overveen valt ook het grootste deel van de bebouwing van badplaats Bloemendaal aan Zee.

Terug naar boven

Naam

Oudere vermeldingen
1317 Tetrode, 1575/1608 Overveen.

Naamsverklaring
Samenstelling van over 'aan de overzijde van' en veen 'veenweiden'. Het veen bij Haarlem wordt al in de 13e eeuw vermeld als Vene. De naam duidt op naamgeving vanuit Haarlem (vergelijk Aerdenhout). Een oudere naam van deze plaats was Tetterode, waarschijnlijk een samenstelling van rode 'gerooid bos, bosontginning' en de persoonsnaam Tette.(1)

Terug naar boven

Ligging

Overveen ligt W van Haarlem, Z van Bloemendaal.

Terug naar boven

Statistische gegevens

In 1840 heeft Overveen 142 huizen met 1.036 inwoners. Tegenwoordig heeft het dorp ca. 1.600 huizen met ca. 4.000 inwoners.

Terug naar boven

Bezienswaardigheden

- Overveen heeft 92 rijksmonumenten.

- Overveen heeft 34 gemeentelijke monumenten.

- In Overveen bevindt zich het gemeentehuis van de gemeente Bloemendaal. Het pand wordt vanwege de witte kleur ook wel het Suikerpaleis genoemd.

- Eerebegraafplaats Bloemendaal (Zeeweg) voor verzetsstrijders uit de Tweede Wereldoorlog.

- Joodse begraafplaats.

- Gevelstenen in Overveen.

- De schutsluis in de Marcelisvaart aan de rand van Landgoed Elswout dateert mogelijk van halverwege de 17e eeuw, toen de vaart is aangelegd ten behoeve van zandwinning. De schutsluis keerde het hoger gelegen water op het landgoed. Bijzonder is dat halverwege de schutkolk een sponning in hardsteen is aangebracht waarin schotbalken kunnen worden neergelaten. Het ligt voor de hand dat deze schotbalkkering werd gebruikt om buiten het vaarseizoen de waterstand op het landgoed te regelen. Tegenwoordig vindt er geen scheepvaartverkeer meer plaats, maar wordt de sluis alleen nog als stuw gebruikt.

Het metselwerk van de schutsluis verkeerde in slechte staat met scheuren en uitgevallen stenen. De deuren waren voor een belangrijk deel weg gerot. Besloten is de sluis voor verder verval te behoeden. Het metselwerk van de sluis is in 2016/2017 grondig gerestaureerd, waarbij de keuze van de toe te passen nieuwe stenen afhankelijk was van de plaats waar zij moesten komen. Bij een deel van het metselwerk mocht het geërodeerde voegwerk niet worden aangepakt vanwege de aanwezigheid van beschermde tongvarens. De houten deuren zijn geheel vernieuwd en de bewegingswerken van de nivelleer­schuiven in de deur hersteld. Al het ijzerwerk is opnieuw geconserveerd. In het midden van de sluiskolk zijn weer schotbalken geplaatst waarmee de schutsluis als stuw fungeert. De jury van de HSSN*-prijs 2017 heeft grote waardering voor de kwaliteit van de restauratie, al is de keuze voor verschillende typen baksteen niet overal even duidelijk. De jury constateert dat in het deel bovenstrooms van de schotbalken zo kort na de restauratie al een dikke laag slib is bezonken, waardoor de sluis niet kan worden gebruikt. Een informatie­paneel langs de wandelroute over de historie en de functie van de sluis in relatie tot het landgoed, zou naar mening van de jury zeker meerwaarde hebben en recht doen aan de hoge kwaliteit van deze restauratie, die in de strijd om de hiervoor reeds genoemde HSSN-prijs 2017 op de 2e plaats is geëindigd.
* = Stichting Historische Sluizen en Stuwen Nederland.

Terug naar boven

Landschap, natuur en recreatie

- Bezoekerscentrum De Kennemerduinen is gehuisvest in een prachtig nieuw (2013) duurzaam gebouw, geïnspireerd op een duinboerderij uit de 7e eeuw. Het bezoekerscentrum biedt informatie over dieren en planten die leven in Nationaal Park Zuid-Kennemerland. Je vindt er een café, winkel en informatiebalie waar je terecht kunt voor tips om wandelend, fietsend of met een excursie het Nationaal Park te ontdekken.

- Kraantje Lek is een oude en regionaal bekende uitspanning.

- Beheerder Staatsbosbeheer heeft in 2010 en 2011 historische objecten op landgoed Elswout gerestaureerd. Ook is er grootschalig onderhoud aan het terrein uitgevoerd. Een aantal monumentale bruggen, prieëlen en het huisje van Ka-buur zijn in oude glorie hersteld. Elswout heeft een uitgebreide Stinzenflora. Bekend is het vooral van de stengelloze sleutelbloem en hartblad voorjaarszonnebloem, maar ook crocussen, winteraconieten, sneeuwklokjes en kivietsbloemen zijn in het vroege voorjaar niet over het hoofd te zien. - Fotoreportage van Elswout (115 foto's) van fotograaf Martin Stevens.

- Landgoed Koningshof ligt in het oudste gedeelte van de duinen, het binnenduin. In deze luwte, 4 kilometer van zee, ZW van landgoed Elmswout, heeft dit bos zich spontaan ontwikkeld. Het parkbos hoort bij het landhuis dat dateert van rond 1900. De laatste particuliere eigenaar heeft Koningshof in 1962 nagelaten aan Natuurmonumenten. Op het terrein van Koningshof is de nitraatbunker van filmmuseum Eye gevestigd. Hier worden onder strikte voorwaarden de oude nitraatfilms bewaard. - Wandelroute landgoed Koningshof (3,5 km).

Terug naar boven

Literatuur

- Nieuwe en/of tweedehands boeken over Overveen (online te bestellen).

Terug naar boven

Links

- Buurtvereniging: - Buurtvereniging Overveen.

Reactie toevoegen