Nes aan de Amstel

Plaats
Dorp
Amstelveen
Amstelland
Noord-Holland

nes_aan_de_amstel_seniorenorkest_amstelland.jpg

Het kleine dorp Nes aan de Amstel heeft met ca. 15 verenigingen een rijk verenigingsleven. Eén van die verenigingen is Seniorenorkest Amstelland. (© www.seniorenorkestamstelland.nl)

Het kleine dorp Nes aan de Amstel heeft met ca. 15 verenigingen een rijk verenigingsleven. Eén van die verenigingen is Seniorenorkest Amstelland. (© www.seniorenorkestamstelland.nl)

nes aan de amstel rk kerk [640x480].jpg

Nes aan de Amstel. De huidige RK kerk vinden wij aan de forse kant voor zo'n klein dorpje, maar bedenk wel dat toen deze kerk gereed kwam (1891), gezinnen van 10 personen heel normaal waren, én bijna iedereen nog naar de kerk ging.

Nes aan de Amstel. De huidige RK kerk vinden wij aan de forse kant voor zo'n klein dorpje, maar bedenk wel dat toen deze kerk gereed kwam (1891), gezinnen van 10 personen heel normaal waren, én bijna iedereen nog naar de kerk ging.

Nes aan de Amstel.JPG

Nes aan de Amstel bereikt.

Nes aan de Amstel bereikt.

Nes aan de Amstel (2).JPG

Nes aan de Amstel vanuit het Noorden bekeken.

Nes aan de Amstel vanuit het Noorden bekeken.

Nes aan de Amstel (3).JPG

Nes aan de Amstel mooi gelegen aan de Amstel.

Nes aan de Amstel mooi gelegen aan de Amstel.

Nessersluis (3).JPG

N van Nes aan de Amstel kun je met fiets- en voetveer de Fuut de Amstel oversteken naar polder de Ronde Hoep / Ouderkerk aan de Amstel.

N van Nes aan de Amstel kun je met fiets- en voetveer de Fuut de Amstel oversteken naar polder de Ronde Hoep / Ouderkerk aan de Amstel.

nes_aan_de_amstel_basisschool_de_zwaluw_40_jaar_2016_kopie.jpg

Het kleine dorp Nes aan de Amstel heeft gelukkig nog altijd een eigen basisschool, die door de landelijke ligging en doordat ze met hun tijd meegaan, leerlingen trekt uit de wijde omgeving. In 2016 heeft basisschool De Zwaluw het 40-jarig bestaan gevierd.

Het kleine dorp Nes aan de Amstel heeft gelukkig nog altijd een eigen basisschool, die door de landelijke ligging en doordat ze met hun tijd meegaan, leerlingen trekt uit de wijde omgeving. In 2016 heeft basisschool De Zwaluw het 40-jarig bestaan gevierd.

nes_aan_de_amstel_slob-_en_slootrace.jpg

Een van de hoogtepunten tijdens het Dorpsfeest in juni is de vermaarde Nesser 'Slob- en Slootrace': een hardloopparcours van ca. 3 km waarbij de deelnemers onderweg een aantal sloten in moeten springen en er natuurlijk ook weer uit moeten klimmen.

Een van de hoogtepunten tijdens het Dorpsfeest in juni is de vermaarde Nesser 'Slob- en Slootrace': een hardloopparcours van ca. 3 km waarbij de deelnemers onderweg een aantal sloten in moeten springen en er natuurlijk ook weer uit moeten klimmen.

nes_aan_de_amstel_levende_kerststal.jpg

Zorgboerderij Kerkzicht in Nes aan de Amstel organiseert op een zondag half december een levende kerststal. Muziekschool Amstelveen zorgt voor de muzikale omlijsting. Er is ook een kampvuur met warme broodjes bakken, glühwein en warme chocolademelk.

Zorgboerderij Kerkzicht in Nes aan de Amstel organiseert op een zondag half december een levende kerststal. Muziekschool Amstelveen zorgt voor de muzikale omlijsting. Er is ook een kampvuur met warme broodjes bakken, glühwein en warme chocolademelk.

nes_aan_de_amstel_kaart_j._kuijper_1870.jpg

Tot medio 19e eeuw was het huidige dorp Nes aan de Amstel nog verdeeld in diverse kerntjes waaronder Nes en Zwaluwenbuurt. De naam van die laatste leeft nog voort in de naam van basisschool De Zwaluw.

Tot medio 19e eeuw was het huidige dorp Nes aan de Amstel nog verdeeld in diverse kerntjes waaronder Nes en Zwaluwenbuurt. De naam van die laatste leeft nog voort in de naam van basisschool De Zwaluw.

Nes aan de Amstel

Terug naar boven

Status

- Nes aan de Amstel is een dorp in de provincie Noord-Holland, in de streek Amstelland, gemeente Amstelveen. T/m 1963 gemeente Nieuwer-Amstel.

- Het dorp Nes aan de Amstel heeft in 1978 geen eigen postcode en plaatsnaam gekregen in het postcodeboek, voor de postadressen ligt het dorp daarom sindsdien 'in' Amstelveen.

- Onder het dorp Nes aan de Amstel valt ook de buurtschap De Zwarte Kat.

Terug naar boven

Naam

Oudere vermeldingen
1341 den Nesse, 1639 de Nes.

Naamsverklaring
Een nes is een 'landpunt uitstekend in water', in dit geval de rivier de Amstel.(1)

Terug naar boven

Ligging

Nes aan de Amstel ligt ZO van Amstelveen, NO van Uithoorn. Het dorp heeft een compacte dorpskern met een groot buitengebied. Het dorpsgebied strekt zich uit van de rode paal bij Uithoorn in het Z tot aan Langs de Akker en de Nesserlaan in het N, en van de Amstel in het O tot aan de Bovenkerkerweg in het W.

Terug naar boven

Statistische gegevens

Nes aan de Amstel heeft ca. 500 huizen met ca. 1.200 inwoners, redelijk gelijk in 3 delen verdeeld, namelijk binnen de kom, net buiten de kom en in het buitengebied.

Terug naar boven

Geschiedenis

Ontstaan buurtschappen en dorp
Nes aan de Amstel is ontstaan op een landtong (= nes), die vanouds vast zit aan de oostoever van de Amstel. Na het afsnijden van een bocht in de Amstel, ontstaat een eiland. De oorspronkelijke rivierarm slibt vervolgens dicht, waarna het eiland vast komt te zitten aan de westoever. Daar ontwikkelen zich sinds ca. 1600 een 3-tal buurtschappen: Nes, Zwaluwenbuurt en Weteringsbrug (later hernoemd in De Zwarte Kat, naar het gelijknamige 17e-eeuwse café), die in 1960 gezamenlijk tot dorp Nes aan de Amstel schijnen te zijn benoemd, zo lezen wij ergens. Maar reeds sinds 1926 is er sprake van een hulppostkantoor genaamd Nes aan de Amstel.

Tussen Nes en De Zwarte Kat lag ook nog een buurtje Vierhuizen, dat tegenwoordig in het dorp is opgegaan. En N van De Zwarte Kat was vroeger nog sprake van een buurtschap Waardhuizen. De huidige woonkern van Nes aan de Amstel ligt nu minstens een kilometer noordelijker dan waar hij oorspronkelijk lag. Waar Nes nu ligt, lag vanouds de Zwaluwenbuurt. Waaróm Nes naar de Zwaluwenbuurt is verhuisd, hebben lokale historici, zoals Peter van Schaik, nog niet kunnen achterhalen.

Kerkelijk leven
Onbekend is wanneer voor de buurtschappen Nes en Zwaluwenbuurt een eerste godshuis is gebouwd. De katholieke inwoners moeten sinds begin 17e eeuw, de tijd van de Reformatie, in stilte in hun privéhuizen de eucharistie vieren. Dit gebeurt in het pand aan de Amsteldijk Zuid 162. Daar zijn nu nog restanten van de oude plavuizenvloer van deze schuilkerk te vinden. Werden zij daarbij betrapt door de schout, dan waren de straffen hoog! In 1631 wordt de statie (=parochie) van Ouderkerk gesplitst en ontstaan de staties van Nes en Bovenkerk. Beide parochies worden net als de parochie van Ouderkerk gewijd aan St. Urbanus.

Pastoor Meijlink besluit rond 1780 een nieuw kerkje te gaan bouwen, na de burgerlijke autoriteiten te hebben omgekocht. Een kerkje zonder toren wordt toegestaan. In 1783 is er voldoende geld bijeengebracht en kan het worden gebouwd. Het zou ruim 100 jaar dienstdoen als godshuis voor de Nes. Na de Franse tijd, als er weer godsdienstvrijheid komt, wordt er een torentje op de kerk geplaatst. In de huidige moestuin staat nog een muur overeind van deze kerk met daarin de eerste steen. Men zegt dat dit de oudste muur van de gemeente Amstelveen is. Ook is daar nog de kelder van de oude sacristie te vinden.

In 1886 wordt pastoor Martinus Andreas van Zanten de nieuwe parochieherder. Het is de tijd dat de katholieken zich weer met trots in de maatschappij kunnen tonen. Het rijke katholieke geloof mag weer worden gezien. Hij weet het kerkbestuur al snel te overtuigen dat er een nieuwe, grootse kerk nodig is. Een die doet denken aan de kathedralen van vroeger. Bedenk daarbij ook dat de (veelal) boerengezinnen in die tijd vaak uit ca. 12 personen bestaan. Dus het bestaande kerkje was ook gewoon te klein geworden voor alle parochianen.

In 1889 komt de toestemming om de benodigde gelden bijeen te brengen. In Joseph Cuijpers, zoon van Pierre Cuijpers, vindt de pastoor de man om deze prachtige en trotse kerk te realiseren. Overigens zijn eerste, zelfstandig ontworpen kerk. Cuijpers Jr. is dan pas 28 jaar. Hij tekent een driebeukige, neogotische kruisbasiliek, bekroond met een vierkante kruisingstoren, waarvan de centrale spits wordt begeleid door 4 hoektorentjes. In 1891, na slechts 2 jaar bouwen, is de kerk klaar en op 25 mei, het feest van de Heilige Urbanus, wordt de kerk door bisschop Bottemanne ingewijd. De beelden van Urbanus, Maria en Josef, alle uit 1870, verhuizen mee naar de nieuwe kerk, evenals de communiebank uit 1860. Deze bevinden zich nog steeds in de kerk.

Scholen
In 1921 sticht het kerkbestuur de RK St. Josephschool, met op dat moment 126 leerlingen. In 1975 komt er een nieuwbouw pand aan de Pastoor van Zantenlaan. Het oude pand aan de Amstel wordt herbestemd tot atelier van Amstelveense kunstenaars. De huidige eigenaren hebben het verbouwd tot woonhuis. Door de invoering van het concept basisschool in 1985 gaan kleuterschool Het Zwaluwnestje en lagere school St. Joseph in dat jaar samen tot Basisschool De Zwaluw (zie verder het kopje Links). De voormalige kleuterschool wordt gekocht door een van de kleuterleidsters, die het verbouwt tot woonhuis.

Molen
Molen De Zon / Jacoba Wilhelmina uit 1766 stond op Ringdijk 16 en is in 1914 onttakeld. In 1979 zijn de restanten afgebroken.

Terug naar boven

Recente ontwikkelingen

- De Wijkspiegel Nes aan de Amstel (2014) is een schets van het huidige dorp naar vele gezichtspunten, met o.a. een SWOT-analyse (sterke en zwakke punten, kansen en bedreigingen), wat handvaten biedt voor acties in het kader van behoud en verbetering van leefbaarheid van de kern voor de komende jaren.

Terug naar boven

Bezienswaardigheden

- Nes aan de Amstel heeft 4 rijksmonumenten, zijnde de RK Sint Urbanuskerk uit 1891, de naastgelegen pastorie, het ijzeren hek als erfafscheiding, en het toegangshek tot de begraafplaats. Voor de ontstaansgeschiedenis van deze kerk en haar voorgangers, zie hiervóór onder Geschiedenis. In deze kerk van Cuypers Jr. is de invloed van Cuypers Sr. nog te bespeuren. Cuypers Sr. heeft o.a. de Urbanuskerken van Ouderkerk aan de Amstel en Bovenkerk gebouwd. Als een baken staat de Urbanuskerk in het open polderland. Het volgens kenners belangrijke Adema-orgel uit 1893 is in 2007 gerestaureerd. - Site Urbanusparochie Nes. - Doelstelling van de Vrienden van de Urbanuskerk is de kerk te behouden voor de toekomst, middels fondsenwerving en het organiseren van activiteiten om het gebouw in de belangstelling te houden. - Foto's kerk Nes, o.a. van de gebrandschilderde ramen. - Beschrijving van het eveneens door Jos Cuypers ontworpen interieur van de kerk te Nes aan de Amstel.

- De pastorie is een gaaf voorbeeld van een eind 19e eeuw gebouwde pastorie in neogotische bouwtrant en als karakteristiek onderdeel van het oeuvre van architect Jos Cuypers. Op T-vormig grondplan gebouwd hoog hoofdgebouw met vleugel. Het ijzeren hek tussen bakstenen pijlers als erfscheiding aan de straatzijde en het toegangshek naar begraafplaats Vreedenhof zijn volgens de overlevering gemaakt door een lokale siersmid. Beide zijn gaaf bewaard gebleven voorbeelden van laat 19e-eeuwse erfafscheidingen in eclectische trant.

- Oorlogsmonument bij de kerk.

- Gevelstenen in Nes aan de Amstel.

- Standbeeld uit 1970 van Betje Wolff en de in 1741 in Nes aan de Amstel geboren Aagje Deken. Deze schrijfsters woonden vanaf 1777 samen en publiceerden ook gezamenlijk.

Terug naar boven

Jaarlijkse evenementen

- Wieler- en Trainings Club De Amstel organiseert jaarlijks de Van der Veldt Ronde (wielrennen, op een vrijdag in mei, in 2016 voor de 50e keer). De lengte van het parcours is 12 km. Afhankelijk van de klasse waarin iemand rijdt, rijdt men 3, 4 of 5 ronden. - Verslag van een deelnemer, die ondanks de ontberingen (wind, regen) in 2015 2e weet te worden.

- Dorpsfeest (weekend in juni) met o.a. Rommelmarkt en als hoogtepunt de vermaarde Nesser ‘Slob- en Slootrace’: een hardloopparcours van ca. 3 km door de Bovenkerkerpolder, waarbij de deelnemers onderweg een aantal sloten in moeten springen en er natuurlijk ook weer uit moeten klimmen. Dat men het daarbij niet droog houdt moge duidelijk zijn, maar dat is natuurlijk ook de bedoeling :-) Voor een sfeerimporessie lees het Verslag Dorpsfeest Nes 2014 door de rond 2000 naar Canada geëmigreerde Tom Bijvoet, die in die periode bij zijn broer in Nes logeerde.

- Zorgboerderij Kerkzicht (zie verder het kopje Links) organiseert op een zondag half december (van 15.30-18.30 uur) een levende kerststal. Jozef en Maria en het kindje Jezus zitten temidden van de koeien, ezel en schapen in de warme stal. Ook de koningen en de herders zijn aanwezig. Muziekschool Amstelveen zorgt voor de muzikale omlijsting. Buiten is een kampvuur waar warme broodjes worden gebakken. Natuurlijk is er ook heerlijke glühwein en warme chocolademelk met iets lekkers erbij. Ook de houtwinkel is open. Bij aankoop van een houtproduct is iet laten ingraveren op deze dag gratis.

- Als er in de winter ijs ligt organiseert IJsclub Onder Ons diverse wedstrijden, waaronder een korte baan, koppelwedstrijden, ringrijden en priksleeën. Wedstrijden worden beurtelings in Nes aan de Amstel en buurtschap De Zwarte Kat georganiseerd. ’s Zomers organiseert de ijsclub tijdens het Dorpsfeest de welbekende Slob- en Sloot Race.

Terug naar boven

Landschap, natuur en recreatie

- Het grondgebied van Nes aan de Amstel is een langgerekt gebied met wisselende breedte ten gevolge van het bochtige verloop van de Amstel. De parallel aan de Amstel lopende dijk met daarop de weg Amsteldijk-Zuid is het bepalende element voor de hoofdstructuur van het gebied, van oudsher dé verbinding Amsterdam - Ouderkerk - Uithoorn en verder naar het zuiden, én ontsluitingsweg voor de oorspronkelijk zeer verspreid daaraan gelegen agrarische bedrijven met bijbehorende woonhuizen. Anderzijds zijn het de dwars op de Amstel en ringsloot lopende kavelsloten, met de daarvan afgeleide richting van de bebouwing, ontsluitingspaden en groensingels, die de structuur van het plangebied completeren. Kenmerkend is daarbij tevens het terreinniveau van het gebied: lager dan het waterpeil van de Amstel, maar hoger dan het poldergebied achter de dijk langs de ringsloot.

- W van Nes aan de Amstel ligt de nog altijd weidse en open Bovenkerkerpolder. In 2016 is tussen het dorp en de W hiervan lopende Middenweg een nieuw verhard fietspad aangelegd met een lengte van ca. 1,5 km. Door de aanleg van dit fietspad is Nes beter en veiliger bereikbaar geworden voor langzaam verkeer, en de inwoners kunnen nu sneller en veiliger naar Amstelveen. Door dit fietspad wordt ook de recreatieve beleving van de polder vergroot en ontstaan meer fietsroutes in de polder.

De Bovenkerkerpolder is een veenpolder met een karakteristieke verkaveling. De bebouwing van Amstelveen en Uithoorn begrenst de polder aan de noord- en zuidzijde. De Middenweg, die van noord naar zuid midden door de polder loopt, maakt de polder beleefbaar. Daarnaast is het een belangrijk natuurgebied, met name voor de weidevogels, en is het belangrijk als recreatiegebied voor de inwoners van Amsterdam, Amstelveen, Uithoorn en Ouderkerk aan de Amstel.

- Z van Nes aan de Amstel is er het autoveer Nessersluis 3 over de Amstel naar de buurtschap Nessersluis v.v. - Filmpje van het pontje Nessersluis - Nes aan de Amstel v.v.

- N van Nes aan de Amstel, ter hoogte van de Nesserlaan, is er het fiets- en voetveer de Fuut over de Amstel naar polder de Ronde Hoep / Ouderkerk aan de Amstel v.v.

Terug naar boven

Literatuur

- Nieuwe en/of tweedehands boeken over Nes aan de Amstel (online te bestellen).

Terug naar boven

Links

- Algemeen: - Site van en over Nes aan de Amstel.

- Belangenverenigingen: - De huidige Dorpsraad Nes aan de Amstel is in mei 2015 geïnstalleerd. - Bewonerscommissie Nes aan de Amstel komt op voor de belangen van de huurders in de complexen Kerklaan, de Oude Visscher, de Jonge Gerard en de Pastoor van Zantenlaan.

- Dorpshuis: - Dorpshuis De Nesse is het kloppend hart van Nes aan de Amstel en de 'thuisbasis' voor vele verenigingen en clubs uit het dorp en wijde omgeving, die hier terecht kunnen voor hun activiteiten zoals schaken, biljarten, volleyballen, handwerken, orkestrepetities, conditietraining, yoga, 55+ sport, schoolgymnastiek, EHBO, damesvereniging en nog veel meer. Daarnaast zijn er nog allerlei andere dingen in het Dorpshuis te doen. Dat kun je lezen onder de link.

- Onderwijs en kinderopvang: - Basisschool De Zwaluw is een kleinschalige basisschool waar kinderen het verrassend goed naar hun zin hebben. Het geheim? De combinatie van professioneel onderwijs, aandacht voor het individuele kind en een prettige sociale omgeving. De kinderen komen tegenwoordig niet alleen uit het buitengebied van Amstelveen. Ook ouders uit De Ronde Venen, Uithoorn, Amstelveen en Ouderkerk die eenmaal de school ontdekken, kiezen graag voor de prettige sfeer die onmiskenbaar bij een kleine school hoort. Iedereen wordt geaccepteerd, iedereen kent elkaar. - Promofilmpje basisschool De Zwaluw.

In de jaren negentig komt door terugloop van het aantal leerlingen het voortbestaan van de school in gevaar. De oplossing wordt gevonden in een fusie in 1996 met openbare basisschool De Pionier in de Amstelveense wijk Middenhoven. De gemeente Amstelveen stelt zich garant voor het voortbestaan van de school en de Zwaluw wordt, na 75 jaar een katholieke school te zijn geweest, een openbare dislocatie van de Pionier. Door verjonging van het inwonersbestand stijgt na een lange periode van terugloop het leerlingenaantal in de jaren na de fusie weer tot boven de 100.

Sinds 2003 is er flink geïnvesteerd in renovatie van het gebouw en aantrekkelijker maken van het schoolplein met allerlei speelattributen, zodat het geheel weer helemaal aan de eisen des tijds voldoet. Sinds 2014 is er ook een kinderdagverblijf gevestigd, en een buitenschoolse opvang, met zelfs een kinderkookcafé. Sindsdien biedt het complex dus onderwijs en opvang onder één dak en is daarmee weer helemaal toegerust voor een bloeiende toekomst.

- Verenigingen algemeen: - Het kleine dorp Nes aan de Amstel heeft een rijk verenigingsleven met een 15-tal verenigingen.

- Muziek: - Seniorenorkest Amstelland is opgericht in 1983 en heeft ca. 60 leden. Het repertoire bestaat uit lichte nostalgische en romantische muziek, zoals fragmenten uit bekende opera's, operettes en symfonische werken. Maar ook vrolijke marsen en selecties uit musicals staan op het repertoire. Het orkest vervult een belangrijke sociale functie, hoofdzakelijk in het ouderenwerk, zoals optredens in wooncentra en andere zorginstellingen. Voorts spelen ze bij jubilea en feestdagen van ouderenbonden. Ze verzorgen ook de muzikale omlijsting bij de Kerstvieringen in tehuizen, zij zijn daar een graag geziene en gehoorde gast. De repetities zijn op donderdagmiddag in Dorpshuis De Nesse. Je bent van harte welkom om eens te komen luisteren. Nieuwe leden zijn altijd welkom, zowel asprant- als beginnende en gevorderde muzikanten. Leeftijd is niet van belang; het orkest staat niet alleen open voor senioren, ook voor mensen die niet meer aan het arbeidsproces deelnemen en die nog graag hun/een hobby willen uitoefenen.

- Zorg: - Zorgboerderij Kerkzicht biedt mensen met een beperking of ziekte de juiste zorg en dagbesteding. Dit kunnen mensen van alle leeftijden zijn met (licht) verstandelijke of lichamelijke beperkingen, maar ook mensen die psychiatrische problemen hebben of die het stadse gejaagde leven gewoon even helemaal zat zijn (burn out). Ook mensen die bijvoorbeeld door een scheiding of dood van een geliefde even weg willen / moeten uit hun omgeving, kunnen zij voor langere tijd dag en nacht opvang en activiteiten bieden in een huiselijke boerderijomgeving. Ze verlenen de zorg en aandacht altijd in overleg met een arts of behandelaar, zodat zij zo optimaal mogelijk kunnen bijdragen aan het genezingsproces of de ontwikkeling van de gasten. Iedereen van heel jong tot hoog bejaard kan voor een paar uur, een dag of paar dagen op de boerderij komen. Zij bieden aandacht, rust, werk, ruimte, slaap en goed eten. Zij vragen hiervoor een vergoeding die meestal door de verzekering, persoonsgebonden budget of werkgever wordt vergoed.

Sluis-Zicht is een locatie van Ons Tweede Thuis in de weilanden bij Nes aan de Amstel. De locatie is gebouwd voor mensen met moeilijk verstaanbaar gedrag. Op Sluis-Zicht zijn de medewerkers gespecialiseerd in observatie en behandeling van gedragsstoornissen. Mensen wonen en werken er een bepaalde periode met als doel tot rust te komen en een zodanige structuur in hun leven te krijgen dat ze weer met lichtere vormen van ondersteuning kunnen leven.

- Genealogie: - Doop-, Trouw- en Begraafregisters De Nes en Zwaluwenbuurt 1687-1845.

Reactie toevoegen