Uithoorn

Plaats
Dorp en gemeente
Uithoorn
Amstelland
Noord-Holland

uithoorn_buurtschap_thamen_straatnaambordje_kopie.jpg

Thamen was een dorpje, dat in de loop der tijd in de kern Uithoorn is opgegaan. In de ZO hoek van Uithoorn beschouwt men een deel van de bebouwing kennelijk nog wel als buurtschap Thamen, getuige de onderschriften onder enkele straatnaambordjes aldaar.

Thamen was een dorpje, dat in de loop der tijd in de kern Uithoorn is opgegaan. In de ZO hoek van Uithoorn beschouwt men een deel van de bebouwing kennelijk nog wel als buurtschap Thamen, getuige de onderschriften onder enkele straatnaambordjes aldaar.

uithoorn brug over de amstel ca 1910 [640x480].jpg

Uithoorn Brug over de Amstel ca. 1910

Uithoorn Brug over de Amstel ca. 1910

Uithoorn.JPG

Uithoorn gezien van uit Amstelhoek over de Amstel.

Uithoorn gezien van uit Amstelhoek over de Amstel.

Uithoorn (2).JPG

Alltjd leven en beweging daar op en aan de Amstel in Uithoorn.

Alltjd leven en beweging daar op en aan de Amstel in Uithoorn.

uithoorn_kanotocht_ronde_venentocht_kaart.jpg

Kanoroute de Ronde Venentocht is een mooi rondje door het landelijke buitengebied ZO van Uithoorn, langs o.a. Mijdrecht, Wilnis, Woerdense Verlaat en De Hoef. De Uithoornse Roei- en Kanovereniging Michiel de Ruyter heeft er een mooi kaartje van gemaakt.

Kanoroute de Ronde Venentocht is een mooi rondje door het landelijke buitengebied ZO van Uithoorn, langs o.a. Mijdrecht, Wilnis, Woerdense Verlaat en De Hoef. De Uithoornse Roei- en Kanovereniging Michiel de Ruyter heeft er een mooi kaartje van gemaakt.

NH gemeente Uithoorn in ca. 1870 kaart J. Kuijper [1024x768].gif

gemeente Uithoorn in ca. 1870 kaart J. Kuijper

gemeente Uithoorn in ca. 1870 kaart J. Kuijper

Uithoorn

Terug naar boven

Literatuur

- Nieuwe en/of tweedehands boeken over Uithoorn (online te bestellen).

Terug naar boven

Status

- Uithoorn is een dorp en gemeente in de provincie Noord-Holland, in de streek Amstelland.

- Het dorp en de voormalige heerlijkheid Thamen is in 1812 aan de gemeente toegevoegd, in 1818 weer afgesplitst tot een zelfstandige gemeente, per 1-10-1819 (net als Uithoorn) over van provincie Utrecht naar het toenmalige Holland, in 1820 weer opgegaan in de gemeente Uithoorn.

- De gemeente Uithoorn omvat naast het gelijknamige dorp verder nog het dorp De Kwakel en buurtschap De Banken.

Verder beschouwt men een deel van het dorp Uithoorn rond de Thamerkerk (zie bij Bezienswaardigheden) kennelijk nog als buurtschap Thamen, getuige 1) het filmpje onder de link en 2) de onderschriften onder enkele straatnaamborden daar in de buurt (zie de foto op deze pagina). Maar of dat alleen uit nostalgische overwegingen is of dat het ter plekke daadwerkelijk nog zo beleefd wordt, is ons niet bekend. Het gebied ligt binnen de bebouwde kom van het dorp en maakt daar volgens ons integraal deel van uit en is derhalve o.i. geen buurtschap (meer). Naast het filmpje en de straatnaambordjes kunnen wij er op het hele internet verder ook niets inhoudelijks van vinden, over hoe men tegenwoordig deze kennelijke buurtschap nog beleeft. Dat blijft voor ons daarom wat 'mistig'. Dus als iemand ons daar meer over kan vertellen, houden wij ons aanbevolen.

- Wapen van de gemeente Uithoorn.

- Foto's van de plaatsnaamborden in de gemeente Uithoorn.

Terug naar boven

Ligging

De gemeente Uithoorn ligt in het Z van de provincie Noord-Holland en ligt Z van de stad Amstelveen, Z en ZW van de stad Amsterdam, ZW van de dorpen Ouderkerk aan de Amstel en Abcoude, W van de Vinkeveense Plassen, NW van het dorp Mijdrecht, NO van het dorp Nieuwveen, O van het dorp Kudelstaart en de Westeinder Plassen en ZO van het dorp Aalsmeer en Luchthaven Schiphol.

Terug naar boven

Statistische gegevens

In 1840 heeft de gemeente Uithoorn 191 huizen met 1.320 inwoners, verdeeld in het gelijknamige dorp 127/934 (= huizen/inwoners) en de buurtschappen Oud-Thamen 2/22, Boterdijk 15/105, De Kwakel 33/180, Vrouwenakker 11/58 en De Banken 3/21. Tegenwoordig heeft de gemeente Uithoorn ca. 13.000 huizen met ruim 29.000 inwoners, waarvan ca. 11.200 huizen met ca. 24.600 inwoners in de gelijknamige kern.

Terug naar boven

Geschiedenis

Als de proost van het kapittel van Sint Jan in 1085 het gebied aan weerszijden van Amstel en Kromme Mijdrecht in bezit krijgt, ziet het landschap in en om Uithoorn er anders uit dan nu. De eerste ontginners treffen een veengebied aan, met beekjes die het overtollige water afvoeren naar de grote rivieren. Het hoge veen onttrekt de beekjes en rivieren aan het zicht. Boeren leggen akkers aan op het veen en bouwen hoeven aan de oevers. Enkele gehuchten ontstaan, zoals Uithoorn niet ver van de samenvloeiing van Kromme Mijdrecht en Drecht, en Thamen vlakbij het Legmeer, dat al snel een kerk krijgt. Naast ambachtslieden en vissers wonen er vooral boeren.

In de loop van de 15e en 16e eeuw verandert het landschap en daardoor het leefpatroon van de dorpelingen. Omdat de boeren meer last krijgen van het water, gaan zij het land bemalen. Het grondwaterpeil zakt, maar dit effect is slechts tijdelijk. Als gevolg van de bemaling droogt de veengrond uit, klink in en daalt. De bemaling moet verbeterd worden: molens en speciaal gegraven sloten verschijnen in het land. Dit alles helpt, maar alweer: tijdelijk. Wel is het resultaat van deze strijd tegen het water, dat het land ten opzichte van de Amstel daalt. Rond 1600 moet men sluizen en watermolens bouwen.

Heeft de proost gedurende de middeleeuwen belasting geheven in de vorm van de korentienden, later is dat niet meer mogelijk. De boeren worden veetelers en betalen voortaan per 'acker' een bepaald bedrag aan belasting. Uit de archiefstukken, circa 1600, blijkt bovendien dat veel Thamense boeren betalen voor 'verdolven' land. Zij hebben hun land afgegraven om turf te winnen. Met name op het terrein tussen de dijkweg bij Thamen en het Legmeer zijn de turfstekende boeren zeer actief.

Scheepsladingen turf gaan naar Amsterdam, want daar is de vraag naar deze brandstof zeer groot. De vervening betekent welvaart voor velen: boeren, handelaren en schippers, maar ook de ondergang van het land. Het dorp, toch al op drassige grond gebouwd, raakt omsloten door plassen. De huizen en boerderijen verzakken en als men een dode wil begraven onder de planken kerkvloer, lijkt het meer een tewaterlating te worden dan een teraardebestelling...

De bewoners trekken weg uit het oude Thamen en vestigen zich op de hogere Amsteloever in de 'Vinckebuurt' (gelegen tussen de huidige Koninklijke AMC en de Cindu). Daar lag de sinds 1600 steeds drukker wordende dijkweg van Uithoorn naar Nes, Ouderkerk en Amsterdam. Paarden sjokken over het jaagpad, schuiten trekkend in de richting van Gouda of Amsterdam. Intussen is Uithoorn, vooral door de nieuwe brug die op last van de proost in 1636 is getimmerd, in betekenis gestegen. (bron)

Terug naar boven

Bezienswaardigheden

- Uithoorn heeft 6 rijksmonumenten.

- Uithoorn heeft 16 gemeentelijke monumenten.

- De naam van de Thamerkerk (Amsteldijk-Noord 1) verwijst naar de plaatsnaam Thamen (zie verder bij Geschiedenis). De oorspronkelijke Thamerkerk staat aan de huidige Europarei. Het drassige veenland aldaar wordt in de loop der jaren steeds minder aantrekkelijk om te bewonen. De inwoners verhuizen naar de oevers van de Amstel, waar zij in 1663 een nieuwe kerk bouwen. Deze kerk wordt wegens bouwvalligheid in 1834 door het huidige gebouw vervangen.

De Thamerkerk ondergaat twee rigoureuze verbouwingen. De eerste begin 20e eeuw, als het balkon wordt aangelegd en het orgel uit 1785 (dat uit de vorige kerk is meeverhuisd) van achter naar voor verhuist. De tweede verbouwing vindt begin jaren negentig plaats. De kerk is in gebruik bij de Protestantse Gemeente van Uithoorn. Daarnaast exploiteert de Stichting Beheer Historisch Erfgoed Uithoorn het gebouw. Alleen op Open Monumentendag (2e zaterdag van september) kun je naar het torentje klimmen, om daar van een panoramisch uitzicht over het dorp en de polders te genieten. In de kerk wordt van tijd tot tijd het orgel bespeeld.

- De bestemming van de beeldbepalende St. Jan de Doperkerk, ook wel Schanskerk, is anno 2012 nog onzeker. Parochie Emmaus wil de kerk laten slopen maar de gemeente geeft hier geen toestemming voor zolang niet alle herbestemmingsopties zijn onderzocht. Zie dossier St. Jan de Doperkerk op de site van de gemeente Uithoorn. Ook de Stichting BOUD (Behoud Ons Unieke Dorpsgezicht) zet zich in voor behoud van de kerk.

- De Hoeksteen is de enige door architect Gerrit Rietveld ontworpen kerk. De kerk uit 1965 is in 1985 herbestemd tot bibliotheek. In 2016 of 2017 komt het pand leeg (wegens verhuizing van de bibliotheek naar een nieuw multifunctioneel centrum). Daarom is eigenaar gemeente Uithoorn op zoek naar een herbestemming én naar een nieuwe eigenaar (omdat de gemeente geen budget heeft voor de herbestemming).

- Gevelstenen in Uithoorn.

Terug naar boven

Landschap, natuur en recreatie

- VVV Hollands Midden heeft in 2010 een nieuwe fietsroute uitgegeven, het 'Rondje Westeinder'. De 31 kilometer lange route start bij de VVV/ANWB vestigingen in Aalsmeer of Uithoorn. De route is aan de hand van het fietsknooppuntennetwerk samengesteld en voert rondom de Westeinderplassen en langs de Amstel. De route komt langs de plaatsen Kudelstaart, Leimuiden, Burgerveen en Rijsenhout. Om het de fietser makkelijk te maken, zijn aan de routebeschrijving een aantal zogeheten 'Afstappers' toegevoegd, adressen die heel geschikt zijn om een pauze in te lassen. Het gaat om bijvoorbeeld horeca, maar ook de plaatselijke fietsenwinkel.

- Kanoroute de Ronde Venentocht (28 km) is een mooi rondje door het landelijke buitengebied ZO van Uithoorn. Het gaat vanaf de locatie van de Uithoornse Roei- en Kanovereniging Michiel de Ruyter over de Kromme Mijdrecht en Kerkvaart naar Mijdrecht, vervolgens over de Ringvaart naar Wilnis, daarna via de Heinoomsvaart naar Woerdense Verlaat, en over de Kromme Mijdrecht via De Hoef terug naar Uithoorn. Je passeert 2 sluizen, dus zorg ervoor sluisgeld paraat te hebben. Alle bruggen op de route kunnen ongeopend worden gepasseerd, maar bij diverse geldt wel "liggen en hoofd omlaag".

- IVN afd. De Ronde Venen en Uithoorn is een van de ruim 170 lokale afdelingen van IVN, Instituut voor Natuureducatie en duurzaamheid. De afdeling heeft ca. 130 leden en nog een aantal donateurs, 'veenmollen' en jeugdbegeleiders. Een groot deel van het werkgebied is een open polderlandschap met een waardevolle cultuurhistorie en een veelzijdige natuur. De koeien lopen nog vaak in de wei en in het voorjaar zijn de grutto en de kievit te horen en te zien. Langs wandelpaden zijn prachtig gekleurde vlinders en libellen te ontdekken. In de winter komen duizenden ganzen als gasten uit het hoge noorden overwinteren. De natuurgebieden Botshol, Waverhoek en de Groene Jonker zijn een lust voor het oog voor iedere natuurliefhebber. Door deelname aan allerlei afdelingsactiviteiten leer je deze omgeving beter kennen en begrijpen. Ervaren IVN Natuurgidsen begeleiden o.a. wandelingen, fietstochten, (vogel)excursies en roeitochten.

Leer zo de ontstaansgeschiedenis te herkennen in het landschap. Want alle hoogteverschillen zijn door handelen van de mens ontstaan. De gids informeert je ook over het water in de omgeving en waarom schoon water zo belangrijk is. En over de ontwikkelingen in het gebied die de natuur en het landschap bedreigen, of juist kansen bieden voor de ontwikkeling van nieuwe natuur. Door beleving tijdens de activiteiten, de kennis die je opdoet en het begrip dat je krijgt, komt het besef dat je de natuur dichtbij als eigen waardevolle omgeving moet koesteren. Kijk dus om je heen, verwonder jezelf en geniet met IVN van al dat moois dat jouw eigen omgeving, De Ronde Venen en Uithoorn, te bieden heeft.

Terug naar boven

Links

- Gemeente: - Officiële site van de gemeente Uithoorn.

- Media / nieuws: - Radio-omroep Rick FM is de lokale omroep voor de kernen Uithoorn en De Kwakel. De omroep zendt 24 uur per dag uit, en wordt draaiende gehouden door een kleine 50 vrijwilligers. Hoe de omroep zich heeft ontwikkeld vanaf het prille begin in 1979, kun je lezen op de pagina Rick FM begon als piraat.

- Genealogie: - Overzicht van begravenen op de begraafplaats van Uithoorn St. Jans.

Reactie toevoegen