Lemelerveld

Plaats
Dorp
Dalfsen
Salland
Overijssel

lemelerveld brug bij de fabriek 1910 [640x480].jpg

Lemelerveld, 'Brug bij de fabriek', 1910. Het betreft hier de beetwortelsuikerfabriek, die kort hierna (in 1917) met zijn activiteiten is gestopt.

Lemelerveld, 'Brug bij de fabriek', 1910. Het betreft hier de beetwortelsuikerfabriek, die kort hierna (in 1917) met zijn activiteiten is gestopt.

lemelerveld_roomboter-_en_kaasfabriek_statum_briefkaart_1943_kopie.jpg

Naast de beetwortelsuikerfabriek is ook roomboter- en kaasfabriek Statum lange tijd een grote werkgever in Lemelerveld. De fabriek is in functie van de jaren zeventig van de 19e eeuw tot ca. 1945. Deze briefkaart uit 1943 is dus van vlak voor de sluiting.

Naast de beetwortelsuikerfabriek is ook roomboter- en kaasfabriek Statum lange tijd een grote werkgever in Lemelerveld. De fabriek is in functie van de jaren zeventig van de 19e eeuw tot ca. 1945. Deze briefkaart uit 1943 is dus van vlak voor de sluiting.

lemelerveld_stationskoffiehuis_ca._1910_kopie.jpg

Lemelerveld, stationskoffiehuis, ca. 1910. Spoorlijn en stationskoffiehuis zijn in 1910 gebouwd dus de cement was hier nog maar net droog. Het stationskoffiehuis is nu café 't Hoekje.

Lemelerveld, stationskoffiehuis, ca. 1910. Spoorlijn en stationskoffiehuis zijn in 1910 gebouwd dus de cement was hier nog maar net droog. Het stationskoffiehuis is nu café 't Hoekje.

Lemelerveld

Terug naar boven

Overnachten

- Boek hier je vakantiehuis in omgeving Lemelerveld.

- Boek hier je hotel of B&B in omgeving Lemelerveld.

Terug naar boven

Eten en drinken

- Reserveer hier online je restaurant in omgeving Lemelerveld.

- Bestel hier online je maaltijd en laat hem thuisbezorgen in omgeving Lemelerveld.

Terug naar boven

Literatuur

- Nieuwe en/of tweedehands boeken over Lemelerveld (online te bestellen).

Terug naar boven

Status

- Lemelerveld is een dorp in de provincie Overijssel, in de streek Salland, gemeente Dalfsen.

- Vóór 1997 viel het dorp onder maar liefst 4 gemeenten: het grootste, W deel viel onder de gemeente Dalfsen, een iets minder groot O deel onder de gemeente Ommen, en kleine stukken buitengebied in het Z vielen onder de gemeenten Heino en Raalte. Om die delen te kunnen onderscheiden hebben ze voor het postcodeboek allemaal een eigen postcode gekregen (8151-8154). Om vele redenen was dat natuurlijk niet handig en wenselijk. De intentie was daarom om het hele dorp onder 1 gemeente te brengen. Dat is dus de gemeente Dalfsen geworden.

- Onder het dorp Lemelerveld valt ook een deel van de buurtschap Dalmsholte.

Terug naar boven

Ligging

Lemelerveld ligt ZO van Dalfsen, ZW van Ommen, NO van Raalte. Vóór de hierboven vermelde grenscorrecties liep de grens tussen het Dalfse deel in het W en het Ommer deel in het O langs de - in feite 1 weg zijnde, maar in 4 straatnamen verdeelde weg - Nieuwstraat, Dorpsstraat, Vilstersestraat en Vilstersedijk. Deze weg loopt O langs de provincialeweg N348.

Terug naar boven

Geschiedenis

Ontstaan nederzetting
Op de plek waar tegenwoordig de Brugkerk staat, vestigen zich in 1854 de grondleggers van de suikerfabriek bij het kanaal. In 1866 wordt hier een beetwortelsuikerfabriek gebouwd. Aansluitend worden tot 1870 de eerste arbeiderswoningen gebouwd en is de nederzetting Lemelerveld een feit. De fabriek is tot 1917 in functie geweest.

Roomboter- en kaasfabriek Statum
Een andere grote werkgever in het dorp vestigt zich kort daarna: Marten Kingma (van het bekende gelijknamige Makkumer geslacht) vestigt zich vanuit Sneek, waar hij medefirmant was van een oliemolen van de familie Kingma, aan de voet van de Lemelerberg, aanvankelijk met een steenfabriekje, gekocht van de grote Amsterdamse ondernemer Dirk Blikman Kikkert, maar ook met het doel om heide te gaan ontginnen. Dat levert aanvankelijk te weinig op om van te leven met zijn grote gezin. De toepassing van de net in Denemarken uitgevonden melkcentriguge blijkt een uitkomst.

In de jaren zeventig van de 19e eeuw begint Kingma daarom een afroomstation - later 'Roomboter- en kaasfabriek Statum*' voor de boeren uit de omgeving. Alle 7 zonen van Marten worden eveneens zuivelfabrikant, o.a. in Balkbrug, Gramsbergen, Wierden, Ruinerwold, Meppel, Staphorst, Nieuw Leusen, Uffelte, Oldemarkt. Alle fabrieken en fabriekjes (sommige waren zeer beperkt van opzet en omzet) verdwijnen in de loop der jaren onder druk van de opkomende coöperaties. De laatste die in dit kader geliquideerd worden, zijn rond 1945 de fabrieken in Meppel en Lemelerveld. (bron: Herre Kingma [achterkleinzoon van Marten Kingma]) - Zie ook documenten m.b.t. roomboter- en kaasfabriek Statum. - De naam Statum blijkt ter plekke nog altijd voort te leven, en wel in de Statumweg langs het Overijssels Kanaal, en in de naam van buurtvereniging Statum aldaar, op grondgebied van buurdorp Lemele.
* Het oudste deel van Makkum werd vroeger Statum genoemd. Zoon P. Kingma te Lemelerveld adverteert eind 19e / begin 20e eeuw met verse eieren van zijn hoenderpark Statum.

Spoorlijn nu N348
In 1910 verbindt een nieuwe spoorlijn Deventer via Raalte en Lemelerveld met Ommen. In 1935 wordt de spoorlijn gesloten en verandert jaren later in een betonweg. De provincialeweg N348 tussen Ommen en Raalte loopt ook nu nog over het tracé van de voormalige spoorlijn Deventer-Ommen. Het station is afgebroken, de rails zijn opgebroken en de draaibrug over het kanaal is verwijderd. Als herinneringen zijn slechts overgebleven de Stationsstraat (destijds Stationsweg) en café 't Hoekje (destijds het stationskoffiehuis) uit 1910.

- De Historische Werkgroep Lemelerveld (vallend onder de Historische Kring Dalfsen) is gericht op het verzamelen, presenteren en bewaren van historische informatie uit het dorp en het buitengebied (Dalmsholte, Schanebroek, Strenkhaar, Wolthaarshoek).

Terug naar boven

Bezienswaardigheden

- RK Heilig Hart van Jezus kerk uit ca. 1900. Nabij de kerk ligt een oude parochietuin waar tot ver in de 20e eeuw processies werden gehouden.

- Het Hofje van Buisman was voorheen de kerk van de Ver. Prot. Gem. te Lemelerveld. De heer Buisman was godsdienstonderwijzer van 1890 tot 1920, in dienst van de Hervormde Gemeente. De kerk is gebouwd in 1906 en heeft dienst gedaan tot 2003. Het pand wordt nu gebruikt als expositieruimte, voor trouwplechtigheden e.a. sociale activiteiten.

- De protestantse Brugkerk (Kroonplein 1) dateert uit 2003. De naam staat symbool voor de 'brug' die is geslagen tussen de Hervormden en de Gereformeerden van Lemelerveld, die zijn samengegaan tot één Protestantse Gemeente.

- Bij de driesprong bij de Grensweg, direct Z van het dorp, ligt het vroegere viergemeentenpunt. Het kunstwerk De Kruikuil herinnert aan deze tijd. De 4 schijven symboliseren de 4 gemeenten die tot 1997 nog samen een vinger in de Lemelerveldse pap hadden.

Terug naar boven

Jaarlijkse evenementen

- Op een zondag in februari organiseert Team Sukerbiet de Multimate Sukerbiet Trailrun (met de afstanden 11 km en 25km). Deze trailrun is uitgezet in een van de mooiste natuurgebieden van Nederland. Met de Lemelerberg en Archemerberg die 78 meter boven het Sallandse landschap uitsteekt biedt dit een uniek parcours met sportieve hoogteverschillen en mooie vergezichten. De 25 km heeft 350 hoogtemeters en de 11 km heeft 155 hoogtemeters. Beide afstanden gaan slechts 1 km over verharde wegen. Team Sukerbiet heeft tot doel om door middel van sportieve activiteiten geld in te zamelen voor goede doelen.

- Eveneens op een zondag in februari is er een van de mooiste mountainbike-toertochten van Nederland, de Boombouw WinterMarathon, over naar keuze 55, 75, of 100 km, kriskras door de pittige maar o zo mooie Sallandse heuvels. Lange klimmen (Lemelerberg), fantastische vergezichten (Sallandse Heuvelrug), kronkelende rivieren (Regge en de Vecht); je fietst door de mooiste landschappen van Nederland. Echt veel tijd om van het uitzicht te genieten heb je echter niet: de ontelbare klimmen en dito afdalingen houden je constant bij de les. Op adem komen doe je op de lange rechte stukken tussen de Sallandse bergpieken. Door de NTFU zijn alle afstanden beoordeeld met 3 sterren (beste kwaliteit). De inwendige mens wordt goed verzorgd en ook is er ruime parkeer-, douche- en kleedgelegenheid.

- Sukerbietenfeest (laatste week van de bouwvakvakantie).

Terug naar boven

Landschap, natuur en recreatie

- Natuurgebied De Vennetjes wordt beheerd door Natuurmonumenten. Vroeger was dit een stuk hoogveen, afgegraven voor de turf. Inmiddels is het weer dichtgegroeid maar nog wel erg moerassig, dus blijf wel op de paden!

- Natuurbad Heidepark is een van de oudste baden in de omgeving. Het was een door de familie Kingma aangelegde bosvijver waar ook de plaatselijke bevolking gebruik van mocht maken. Het water komt uit een natuurlijke bron achter het bad, dat bekend staat als het schoonste zwembad van Overijssel.

- Fietsroute door en rond Lemelerveld (26 km).

- Wandelroute Lemelerveld (6 of 7 km).

- Kulturhus De Mozaïek aan het Kroonplein biedt onderdak aan een groot aantal organisaties, stichtingen en verenigingen. Naast ieders eigen activiteiten ontwikkelt men ook gezamenlijke activiteiten voor de inwoners. Deze onderlinge samenwerking is wat een kulturhus tot een kulturhus maakt.

- Het Luttenbergerven, gelegen Z van Lemelerveld, maakte in de 16e eeuw deel uit van een vrijwel onbewoond gebied met moerassen, broekbossen, vochtige heideveldjes en veentjes tussen Raalte, Heino en Luttenberg. Het Luttenbergerven heeft de grootschalige ontginningsgolf in de eerste helft van de 20e eeuw overleefd, omdat het een behoorlijk nat gebied was. Het is ooit als extensief hooiland gebruikt en ook werd er veen gestoken.

Het gebied kent een bijzondere waterhuishouding met kalkrijkkwelwater en met gradiënten van droog naar nat, heeft dat gezorgd voor een bijzondere blauwgraslandvegetatie. Planten die er o.a. voorkomen zijn Spaanse ruiter, heidekartelblad, klokjesgentiaan, welriekende nachtorchis, gevlekte orchis en blauwe knoop. Er komen ca. 25 soorten dagvlinders voor, waarvan enkele zeldzame, zoals de Zilveren maan, de Aardbeivlinder en het Gentiaanblauwtje. Deze vlinder leeft in vochtige heidegebieden en in blauwgraslanden, twee typen landschappen die steeds zeldzamer worden.

Terug naar boven

Beeld

- Oude ansichten van Lemelerveld.

- Recente foto's van Lemelerveld van inwoner Benno Beuwer.

Terug naar boven

Links

- Site van en over Lemelerveld.

- Weekblad De Lemelervelder wordt al sinds 1981 uitgegeven en verschijnt gratis huis aan huis in Lemelerveld, Dalmsholte, Lemele, Luttenberg en omgeving. Via de link is het laatste nummer ook online te bekijken.

- Nieuws uit Lemelerveld e.o.. - Nieuws uit het dorp op Facebook.

- Zorgboerderij The Ranch.

Reactie toevoegen