Lemele

Plaats
Dorp
Ommen
Salland
Overijssel

lemele_plaatsnaambord_kopie.jpg

Lemele is een dorp in de provincie Overijssel, in de streek Salland, gemeente Ommen. T/m 30-4-1923 gemeente Ambt-Ommen.

Lemele is een dorp in de provincie Overijssel, in de streek Salland, gemeente Ommen. T/m 30-4-1923 gemeente Ambt-Ommen.

lemele_optocht_lemels_feest_2011_buurtver._statum_kopie.jpg

Tijdens het tweejaarlijkse Lemels Feest is er altijd een grote optocht waaraan 18 buurten meedoen. Hier buurtvereniging Statum tijdens de optocht 2011, die met haar prachtige Mississippi Queen raderboot de 2e prijs heeft gewonnen.

Tijdens het tweejaarlijkse Lemels Feest is er altijd een grote optocht waaraan 18 buurten meedoen. Hier buurtvereniging Statum tijdens de optocht 2011, die met haar prachtige Mississippi Queen raderboot de 2e prijs heeft gewonnen.

Lemele

Terug naar boven

Status

- Lemele is een dorp in de provincie Overijssel, in de streek Salland, gemeente Ommen. T/m 30-4-1923 gemeente Ambt-Ommen.

- Onder het dorp Lemele valt ook de buurtschap Archem.

Terug naar boven

Naam

Uitspraak
Leemle.

Oudere vermeldingen
1381-1383 Lemelo, 1496 Lemmeloe, 1497 Lemelere, 1602 Leemele, 1665 Lemele.

Naamsverklaring
Wordt verklaard als een samenstelling van leem 'klei' en lo 'licht, open bos'. De vorm Lemelere, met laar 'intensief benut bos, bosweide' in plaats van lo, wordt gezien als een schrijffout, maar wisseling tussen lo en laar treedt vaker op.(1)

Terug naar boven

Ligging

Het dorp Lemele ligt ONO van de dorpen Lemelerveld en Heino, ZO van de dorpen Vilsteren, Oudleusen en Dalfsen, Z van de stad Ommen, WZW van het dorp Den Ham, W van het dorp Vroomshoop, WNW van het dorp Daarle, NW van het dorp Vriezenveen, NNW van de dorpen Hellendoorn en Nijverdal, NNO van het dorp Haarle en NO van de dorpen Luttenberg, Mariënheem en Raalte.

Terug naar boven

Statistische gegevens

In 1840 heeft Lemele 43 huizen met 258 inwoners. Tegenwoordig heeft het dorp ca. 500 huizen met ca. 1.300 inwoners.

Terug naar boven

Geschiedenis

Kerkelijk
Rond 1860 is de 'Commissie tot stichting ener Hervormde Gemeente van Lemele en Archem' in het leven geroepen. In die tijd gaan de inwoners nog grotendeels zo'n 9 kilometer te voet naar Ommen om daar zondags de kerkdienst bij te wonen. Na een week hard werken blijkt dit echter voor veel mensen een te zware opgave, waardoor de bouw van een kerk toch onderhand wel noodzakelijk wordt geacht. De grond voor de bouw van de kerk met pastorie is geschonken door W.G. Leestemaker en B.J. Immink. De bouw is gefinancierd door bijdragen van eigen gemeenteleden, andere hervormde kerken, giften en een fonds voor noodlijdende kerken. Op 21 mei 1865 is de koepelkerk ingewijd. In 1891 vindt de eerste grote verbouwing van de kerk plaats. De koepel wordt hierbij afgebroken, omdat deze te veel onderhoud vergt. In 1923 blijkt de kerk te klein te zijn geworden voor de Lemeler bevolking en wordt hij uitgebreid met een galerij. Ook deze kerk blijkt echter al snel te klein. Eind jaren dertig wordt dan ook besloten tot de bouw van een nieuwe kerk. Deze nieuwe, huidige kerk wordt op 5 januari 1940 in gebruik genomen.

Terug naar boven

Recente ontwikkelingen

- Dorpsplan Lemele (2011).

Terug naar boven

Bezienswaardigheden

- Lemele heeft 1 rijksmonument.

- Lemele heeft 2 gemeentelijke monumenten, zijnde een herdenkingsmonument uit 1934 bij Kerkweg 32, en de Hervormde (PKN) Ichtuskerk (Lemelerweg 74) uit 1940. Het is een interessante vroegmoderne kerk met toren. Het orgel is in 1980 gebouwd door de firma Gebr. Reil (Heerde). - De kerkdiensten kun je hier terugzien. - Nieuws van de Ichtuskerk op Facebook.

- Expositieschuur Lemele (Oldersweg 1a) omvat een SAAB collectie en de collectie Lemels Arfgoed. De SAAB collectie omvat 18 auto´s van dit merk, waaronder de SAAB 92 (de eerste tweetakt) uit 1953, de SAAB 9000 aero uit 1993 (waar André van Duin de eerste eigenaar van was), de sportwagens Sonett 2 en Sonett 3 en een Toppola (een camperopbouw). Speciaal voor de kinderen is er een elektrische SAAB 006. In vitrines staan verder vele SAAB-artikelen zoals horloges, golfballen, kop en schotel, radiografisch bestuurbare auto’s en schaalmodellen. Daarnaast is er een zeer groot assortiment SAAB folders, kleding, boeken, kalenders, schilderijen en fotobewerkingen.

Op de zolder bevindt zich de expositie Lemels Arfgoed, met gebruiksvoorwerpen die ze de afgelopen jaren van inwoners van Lemele hebben gekregen, zoals een timmermanswerkbank met alle gereedschappen, oogstgereedschappen, keukenspullen, kinderwagen, bascule, melkgereedschap, houten Miele wasmachine, kleding, oude mutsen etc. Tevens is er een wisselende collectie van impressionistische schilderijen. De schuur is te bezichtigen op afspraak (tel. 0572-331774, e-mail gjmhallink@live.nl) op woensdag, vrijdagmiddag en zaterdagmorgen. Toegang gratis. Er staat wel een bus waar je een vrijwillige gift in kunt doen.

Terug naar boven

Evenementen

- Stichting Dibbes organiseert door het jaar heen diverse evenementen in Lemele, waaronder een knallend oudjaarsfeest. "Je zult wel denken Dibbes? Hoe komen die vente daar nou weer op? Het is eigenlijk heel simpel. Dibbes was een Shetlandpony die enkele jaren op het erf van Veltmaat heeft rondgelopen. Na het overlijden van Dibbes werd zijn stal, een voormalig varkenshok, verbouwd tot een keet. Dezelfde keet die nu wordt gebruikt als uitvalsbasis van dit stel varkens en waar ze daarnaast ook geregeld bij elkaar komt voor een natje en een droogje. In volledigheid staat Dibbes voor: Daadkrachtig, Inspirerend, Baldadig, Bierdrinkend En Sexy. Dit zijn de woorden waar wij onszelf mee definiëren. De woorden waar wij voor staan en die ons karakteriseren. Wij zetten ons dan ook met een inspireerde maar ook baldadige daadkracht in voor de feesten die wij organiseren. We kijken ook zelf erg uit naar deze gezellige feesten waar we lekker onszelf, bierdrinkend en sexy, kunnen zijn. Genietend van de Lemelse sfeer en ambiance." Aldus de stichting op haar site.

- Oranjecomité Lemele organiseert naast natuurlijk Koningsdag door het jaar heen nog diverse andere evenementen, die hieronder worden vermeld.

- Bij de Trekkerslep (2e pinksterdag) is er ook voor de kinderen genoeg te doen. Zo zijn er een Skelterslep, traptrekkerbaan, springkussens en een zandbak.

- "Pigstock, het jaarlijks wederkerende festival aan de Zandeinde 1 in Lemele. Baan je een weg door de heerlijke boerenmelange om vervolgens terecht te komen op "'n Kâmp", een magisch stukje bos dat al eeuwen behoort tot de familie Bloten. Op dit specifieke stukje bos vind je op een zaterdag in juni - in 2019 voor de 5e keer - de sferen die je elders in je leven mist. Dit is de plek waar hippie en boer samen feest vieren. Lemele... Dé culturele hoofdstad van Salland! You better be there!

Pigstock, waarbij hippies en boeren voor de ultieme festivalsfeer zorgen, is uniek ten opzichte van andere festivals in de wijde omgeving. Maar dat is niet alles. We hebben ook: 1. een sterke line up; 2. lage entreeprijs: €5,- ; 3. gratis camping!; 4. uniek gelegen festivalterrein; 5. jullie bezoekers die voor de kenmerkende sfeer zorgen!"

- De Wandeldriedaagse (juni) wordt georganiseerd door het Oranjecomité.

- Het Lemels Feest (do/vr/za/zo in juni, alleen in de oneven jaren) wordt georganiseerd door het Oranjecomité. "Om de 2 jaar staat Lemele op z’n kop. Een feest van ongekende grootte en mogelijkheden. Het feest is bedoeld om de hechtheid van de dorpsbewoners te versterken, maar je bent als bezoeker ook van harte welkom tijdens de optocht. Deze telt vele prachtig uitgedoste wagens met een verscheidenheid van  muzikale ondersteuning. De optocht is op de donderdag, vanaf 19.30 uur. In het centrum bij de kerk heb je een goed uitkijkpunt."

- De Oudhollandse Markt in Lemele is er jaarlijks gedurende 4 woensdagavonden (18.30-21.30 uur) in juli en augustus (in 2019 voor de 51e keer).

- In de even jaren, als er dus geen Lemels Feest is, organiseert Stichting Dibbes sinds 2016 op een zaterdag in juli het Lemele City BBQ Festival.

- Muziekfestival 'Lemele gaat LOS' (op een vrijdag eind oktober), waar lokale bands en artiesten hun kunnen tonen, was er in 2014 voor het eerst en was zo'n succes dat men besloot dit 1x in de 2 jaar te gaan doen. De eerstvolgende keer is dus in 2018. Het evenement wordt gehouden in Zaal Dijk en de toegang is gratis.

Terug naar boven

Landschap, natuur en recreatie

- MTB-Route Lemele (13,3 km) start op de parkeerplaats op de Lemelerberg. Direct aan het begin van de route moet er al serieus gefietst worden: slingerende singletracks, korte en lange afdalingen, technische passages en fikse beklimmingen wisselen elkaar af. Ongeveer halverwege de route fiets je over wat bredere paden. Ter hoogte van parkeerplaats Dalmsholte is de beklimming naar de Dikke Steen. Een pittige klim! Op het laatst word je nog even getrakteerd op een fikse beklimming om vervolgens weer op de parkeerplaats te geraken. Dit is - volgens de kenners - een zeer mooie en goed uitgezette mountainbike route. De route is prima bewegwijzerd, bestaat volledig uit onverharde paden, heeft pittige beklimmingen en lekkere afdalingen. De MTB-route wordt onderhouden door de leden van Cycling Lemelerveld.

- Het ruim 850 ha grote Natuurgebied Lemelerberg W en NW van Lemele omvat de Lemelerberg, de Archemerberg, Park 1813, delen van landgoed Archem, en de natuurontwikkelingsgebieden Archemermaten en Vossenbelt. De oorsprong van dit bergachtige natuurreservaat ligt in de voorlaatste ijstijd. Ruim 150.000 jaar voor Christus banen metersdikke gletsjers zich via Scandinavië een weg naar zuidelijker oorden. Met ongekende kracht worden zand en grind door de gletsjers vooruitgeschoven. Ten oosten en westen van de huidige Lemelerberg kruipen ijstongen langzaam omhoog. De gletsjers duwen als reusachtige bulldozers de bevroren grond opzij. Op die manier ontstaan in het landschap hoge stuwwallen, ontstaan door gekantelde bodemlagen, waaronder de Lemelerberg.

In 2011 is de zandverstuiving op de zuidhelling van de Lemelerberg hersteld. Door het kappen van zo'n vijf hectare bos aan de westelijke kant van de berg en door het plaggen van gras en mos op de zandverstuiving moet het stuifzand weer gaan stuiven. De zandverstuiving op de zuidhelling van de Lemelerberg was in de loop der tijd omgeven geraakt door bos, waardoor de wind geen vrij spel meer had op het zand. Daarnaast was het oorspronkelijke open zand bijna volledig begroeid geraakt met mos en gras waardoor het niet meer kon verstuiven. Dat is nu voor een deel geplagd. Het mos en gras is met wortel en al verwijderd. Het gebied is door het kappen van bos veel opener geworden. Aan de westzijde kun je de Lemelerberg weer zien liggen. Zandverstuivingen komen in Europa nog maar weinig voor. Een aantal zeldzame soorten dieren en planten is afhankelijk van dit landschapstype. Zo zijn bijzondere (korst)mossen, diverse grassoorten maar ook kevers, mieren, bijen en enkele vogelsoorten verbonden aan stuifzanden.

In 2011 is het Speelbos aangelegd, naast het rolstoelpad bovenop de Lemelerberg, naast het restaurant. Het speelbos stond al lang op het wensenlijstje van Plaatselijk Belang Lemele. “De kinderen willen graag vooral veel met bomen”, aldus ontwerpster Anneke Rodenburg, “in bomen klimmen, boomhutten, van boom naar boom kunnen klauteren. Maar ook je kunnen verstoppen is favoriet.” Het speelbos heet 'In het Hol van de Leeuw'. De kinderen spelen immers vlakbij het stenen beeld van de Leeuw die op het hoogste punt van de Lemelerberg staat.

Landschap Overijssel voert het heidebeheer op de Lemelerberg sinds 2015 op een andere manier uit. Werd er voorheen alleen geplagd, nu doet men dit door te maaien, te branden, te bekalken, chopperen en via begrazing door schapen. De heide was namelijk veel te eentonig geworden door de minimale variatie in jonge en oudere planten. Bovendien groeiden er te weinig andere plantensoorten. In tegenstelling tot wat men vaak denkt, bestaat een gezonde heide niet voor 100 procent uit heide, maar uit een combinatie van heide, kruiden en grassen. Dit trekt bijvoorbeeld insecten aan en daar komen weer vogels als veldleeuweriken en roodborsttapuiten op af. Zandhagedissen vinden juist oude heide aantrekkelijk.

Landschap Overijssel brengt de variatie terug waardoor het weer een aantrekkelijk leefgebied wordt voor een diversere groep planten en dieren. Zo krijgen diverse kruiden weer kans door het branden van de heide. Het aslaagje dat achterblijft door verbranding geeft voedselverrijking waaronder meer mineralen in de grond. Kruiden gedijen hier goed op. Het maaien en chopperen geeft vooral jonge heide kans om te groeien. Daarnaast zet Landschap Overijssel ook schapen in die de heide op een natuurlijke manier begrazen. Bijkomend voordeel is de natuurlijke bemesting door de schapen en de verspreiding van zaden. Ook worden dankzij het nieuwe heidebeheer meer vogels op de heide waargenomen dan voorheen.

In 2017 hebben aannemer Roelofs uit Lemelerveld en Landschap Overijssel een geslaagde 1 april-grap uitgehaald m.b.t. de Lemelerberg. De Lemelerberg is nl. 77,90 meter hoog, en zij hadden in de media gepubliceerd dat zij van dit punt het 'hoogste natuurlijke punt van Overijssel' wilden maken. En omdat dat de Tankenberg bij De Lutte is, met precies 85 meter, zou de Lemelerberg met ruim 7 meter worden verhoogd. Voor de verhoging zou enorm veel zand nodig zijn dat deels uit de reeds aanwezige poelen zou komen. En mocht dat niet voldoende zijn, dan zou de diepe kuil aan de Zonnebloemweg verder worden uitgediept zodat die daarmee haar oorspronkelijke functie als zandafgraving weer zou terugkrijgen. De klus zou in korte tijd met veel vrijwilligers worden geklaard. Op de dag in kwestie, 1 april 2017 dus, stonden Bert Roelofs van het gelijknamige bedrijf en Hans Dijkstra van Landschap Overijssel op het hoogste punt van de Lemelerberg om bezoekers die erin gestonken waren, te vertellen dat het om een 1 april-grap ging...

Landschap Overijssel voert vanaf eind 2018 gedurende die jaar gefaseerd natuurherstelmaatregelen uit op de Lemelerberg. In Overijssel is gedurende de afgelopen eeuw bijna 90% van de heide verdwenen. Ook op de Lemelerberg nam door de jaren heen steeds meer bos de plaats in van heide. Omdat het gebied door de Europese Unie is aangewezen als Natura 2000-gebied, krijgt Landschap Overijssel de kans hier de heide te herstellen en uit te breiden. "Op de Lemelerberg breiden we de huidige 350 hectare heide in drie jaar tijd uit naar 500 hectare. Dat betekent dat we 150 hectare bos gaan kappen; 10% van alle bos in het Vecht Beneden Regge gebied", licht Jan-Henk Schutte, projectleider Natura 2000 Lemelerberg, toe.

"We krijgen een goed, gevarieerd ontwikkeld heidelandschap met bijvoorbeeld zandverstuivingen, bloeiende dop- en struikheide, gezonde jeneverbessen en heideveentjes", zegt Schutte. Daarmee versterkt de natuur, waar onder meer de veldleeuwerik, nachtzwaluw en ook insecten als graafbijen en vlinders van profiteren. "Bovendien zijn de historische lagen van het landschap straks weer zichtbaar. We krijgen een nieuwe beleving van de natuur én het zicht op de berg terug." Landschap Overijssel werkt voor de uitvoering van de maatregelen samen met de provincie, gemeente Ommen en Waterschap Vechtstromen. Schutte: "Bovendien doen we alles in goed overleg met onze gebiedspartners, waaronder Natuurmonumenten en Staatsbosbeheer, én met de bewoners en belanghebbenden in de omgeving." (bron: Landschap Overijssel, oktober 2018)

- De schaapskudde van Landschap Overijssel blijft de Lemelerberg begrazen, alleen niet meer in eigendom van de organisatie. De schaapskudde moet namelijk groeien van 250 naar 750 dieren, om het groeiende areaal heide op de berg te kunnen blijven begrazen. Daarom zoekt Landschap Overijssel een herder die de huidige kudde wil overnemen en uitbreiden tot 750 schapen en hiermee voortaan de heide wil onderhouden. Vanaf 2020 wil de organisatie met het inhuren van een herder aan de slag. De huidige schaapskudde bestaat uit ruim 250 Veluwse heideschapen, een zeldzaam huisdierras in Nederland. Landschap Overijssel vindt het vanuit cultuurhistorisch oogpunt van belang om dit oorspronkelijke ras te beschermen. De organisatie streeft ernaar dat de 500 nieuwe schapen ook Veluwse heideschapen zijn. (bron: Landschap Overijssel, 12-2-2019)

Terug naar boven

Links

- Algemeen: - Site van en over Lemele.

- Nieuws: - Nieuws uit Lemele van Plaatselijk Belang op Facebook.

- Belangenvereniging: - Plaatselijk Belang (PB) Lemele is een niet-politieke vereniging, die zich ten doel stelt op te komen voor het algemene belang van de inwoners en het dorp naar buiten toe te vertegenwoordigen. PB kan als ontwikkelaar/initiatiefnemer optreden en soms als verschaffer van een rechtspersoon. Vrijwel alle inwoners zijn lid van PB en betalen jaarlijks een kleine contributie. Het bestuur is een goede afspiegeling van de Lemeler samenleving en bepaalt samen met haar leden de richting, de thema’s en de onderwerpen waar zij zich voor inzet.

- Buurtverenigingen: - Buurtvereniging Statum heeft betrekking op de buurt Statum, gelegen in het buitengebied ZW van Lemele, Z van de Lemelerberg, rond de wegen Kingmaweg, Korteveldsweg en de Statumweg (langs het Overijssels Kanaal). Waar die mysterieuze naam Statum - die je verder nergens anders in het land tegenkomt, behalve bij buurdorp Lemelerveld - vandaan komt, kun je lezen op de pagina van buurdorp Lemelerveld, kopje Geschiedenis. - Buurtvereniging Statum op Facebook. - De naam van Buurtvereniging ZiDoBi staat voor de wegen uit haar werkgebied, zijnde de Zichtweg, de Dorsweg en de Bindweg.

- Onderwijs en kinderopvang: - Basisschool Ichthus is de dorpsschool van Lemele en biedt ook onderdak aan BSO Ichthus.

- Jongeren: - Jongeren Vereniging Lemele.

- Muziek: - Fanfare en drumband KNA (Kunst Na Arbeid).

- De Bargzangers is een vrijetijdskoor bestaande uit mannen, die zingen hoog in het vaandel hebben staan, met liedjes die voor een ieder prettig in het gehoor liggen. Het repertoire bestaat vooral uit zeemansliederen maar ze zingen ook “Oud-Hollandse” liederen. De vestigingsplaats van de vereniging is Lemele, maar de leden komen ook uit andere dorpen in de regio. Dit dorp ligt aan de voet van de Lemelerberg, vandaar de naam van de vereniging. Ze treden op in verzorgingsinstellingen, bejaardenhuizen en op markten, braderieën en festivals.

- Sport: - Voetbalvereniging s.c. Lemele is opgericht in 1965.

- Zorg: - Kijk-, Doe- en Zorgboerderij Aan 't Zandeinde. - Gasthoeve de Zonnebloem.

- Openbaar vervoer: - Na jarenlang verstoken te zijn geweest van openbaar vervoer, is Lemele sinds september 2018 aangesloten op Buurtbus Vilsteren (lijn 568). Er zijn nieuwe bushaltes gerealiseerd op de Lemelerberg bij het restaurant, op de parkeerplaats van De Schakel in het dorp, bij vakantiecentrum de Imminkhoeve en bij natuurcamping de Lemeler Esch. De bushalte bij camping Bergzicht in Giethmen is uit de route gehaald. Het rijschema hoefde er niet ingrijpend voor te worden aangepast. Het blijft een anderhalf uursdienst die aansluit op de treinenloop in Ommen en Dalfsen.

Buurtbus Vilsteren heeft sinds de start in april 2017 twee jaar de tijd gekregen om het bestaansrecht te bewijzen. Daarvoor moet een minimaal aantal mensen gebruik maken van de busdienst. Anno medio 2018 zitten ze op gemiddeld driekwart van dat aantal van 400 per maand. Door de route te verleggen en nu ook door Lemele te gaan rijden, verwachten ze dat aantal wel te gaan halen. De buurtbus rijdt iedere werkdag tussen 07.00 en 19.00 uur van Dalfsen naar Ommen. Hierbij worden ook de centra van Dalfsen en Ommen aangedaan. De ritten zijn afgestemd op de dienstregeling van de treinen naar Zwolle en Emmen.

- Genealogie: - Overzicht van begravenen op de Hervormde Stichtings Begraafplaats te Lemele, met overzicht van de grafzerken.

Reacties

(2)

Zeer mooi verwoord, zeer uitgebreide info. Kleine correctie ten aanzien van de Oudhollandse Markt: deze is terug op 4 woensdagavonden.

Dank voor uw complimenten. Dat doet goed om te horen van een lokale ingewijde dat ik mijn 'huiswerk' kennelijk goed heb gedaan. En dan zat de naamsverklaring en het verhaal van de eerste kerk er nog niet eens bij. :-) En het stimuleert mij om door te gaan met de laatste loodjes/puntjes op de i. Ik hoop dat u uw enthousiasme ook aan uw relaties wilt overbrengen, want helaas weten de meeste mensen nog altijd niet van het bestaan van de site, en degenen díe er van weten, zijn er allemaal enthousiast over.

Dank voor uw actualisering ook! Ik heb het verwerkt. Bij alle 6.500 plaatsen ligt nu een stevige inhoudelijke basis, waar ik in totaal 10 jaar aan heb gewerkt. Mijn hoop en doel is vanaf nu dat lokale ingewijden met aanvullingen, actualiseringen en/of correcties de laatste puntjes op de i helpen zetten, dus dank hiervoor!

Met vriendelijke groet, Frank van den Hoven, hoofdredacteur Plaatsengids.nl

Reactie toevoegen