Langelo-Honesch

Plaats
Buurtschap
Haaksbergen
Twente
Overijssel

langelo_honesch_logo_kopie.jpg

Logo van de Belangengemeenschap Langelo-Honesch

Logo van de Belangengemeenschap Langelo-Honesch

Langelo-Honesch

Terug naar boven

Status

- Langelo en Honesch zijn buurtschappen in de provincie Overijssel, in de streek Twente, gemeente Haaksbergen.

- De buurtschappen Langelo en Honesch vallen, ook voor de postadressen, onder het dorp Haaksbergen.

- De buurtschappen Langelo en Honesch hebben zich voor buurtschaps-activiteiten verenigd in 1 buurtvereniging Langelo-Honesch, wat zij afkorten als HOLA.

- Langelo: niet te verwarren met het Drentse dorpje Langelo.

Terug naar boven

Naam

Oudere vermeldingen
Langelo
: 1188 ingevoegd eind 13e eeuw Langhelo, 1658 Langeloe, 1924 Langeloo.
Honesch: 1825 Hon Esch, 1844 Honesch, 1946 Hones*.
* Deze spelling in een publicatie uit 1946 volgt de in 1936 door het KNAG gepubliceerde ‘Lijst der aardrijkskundige namen van Nederland´. Maar deze ‘Marchant-spelling’ is voor aardrijkskundige namen nooit ingevoerd. De gemeente Haaksbergen en de buurtvereniging gebruiken steevast nog de ‘oude’ spelling.

Naamsverklaring
Langelo
: betekent ´het lange bos´.
Honesch: betekent letterlijk ´hoge es´, vergelijk 1417 Hoenesch, later 'den hoegen eesch', land onder Wierden. Es ´bijeengelegen bouwland´ wordt vooral in Overijssel, Drenthe en het aangrenzende gebied in Groningen en Friesland gebruikt, elders wordt dit eng of enk genoemd. Het is verwant met het Gotische atisk ´zaaiveld´. Als tegenstelling van Honesch komt ter plaatse Zienesch voor, een samenstelling van het Middelnederlandse side ´laag´ en es.(1)

Terug naar boven

Ligging

- De buurtschap Langelo ligt ZW van Haaksbergen en O van de Eibergsestraat (N18), rond de Aaftinksweg.

- De buurtschap Honesch ligt O van Langelo, langs de Klaashuisstraat. Middels de Hasseltweg is Honesch verbonden met Langelo.

Terug naar boven

Statistische gegevens

- In 1840 had Langelo 71 huizen met 408 inwoners en Honesch 72 huizen met 446 inwoners.

- Tegenwoordig hebben de buurtschappen Langelo en Honesch gezamenlijk ca. 300 huizen met ca. 1.100 inwoners.

Terug naar boven

Geschiedenis

Van oorsprong vormden zich in de buurtschappen Langelo en Honesch in de 13e eeuw de marken van Langelo en 'Haaksbergen en Honesch'. In de marke Langelo was ondermeer het ‘Hof te Langelo’ gelegen, dat in eigendom was van de Graaf van Dalen en de Heer van Diepenheim. Het hof was de belangrijkste plaats binnen de marke en hier vonden dan ook de markevergaderingen, zogenaamde ‘holtinck’, plaats. Op dergelijke vergaderingen werden zaken omtrent het gebruik van de gezamenlijke gronden van de marke besproken. Bijvoorbeeld wie zijn vee op welke gronden mocht laten weiden.

De buurtschap Honesch vormde samen met het dorp Haaksbergen de marke van Haaksbergen en Honesch. Waar de buurtschap Langelo voor een groot deel uit weilanden en bos bestond, daar was de buurtschap Honesch vooral ten zuiden van de Buurserbeek een groot heideveld met in het zuidoosten het Haaksbergerveen, een hoogveengebied.

Twistveld
Voortslepend conflict tijdens het bestaan van de marken Langelo en Haaksbergen en Honesch was het zogenaamde Twistveld. Dit gebied ten noorden van het Gelderse dorp Rekken behoorde tot de Heerlijkheid Borculo, maar was in eigendom van de Overijsselse marken Langelo en Haaksbergen en Honesch. De mark Rekken bezat echter ook gedeeltelijke gebruiksrechten voor dit stuk heide. Vanaf 1611 maken de drie marken elkaar bij tijd en wijle het leven zuur en nemen elkaars eigendommen (o.a. vee, wagens) in beslag om ze openbaar te verkopen. Na ruim anderhalve eeuw onderhandelen escaleert de situatie in 1772 als inwoners van de buurtschap Lochuizen turf uit het Twistveld halen en met bajonetten en stokken opgewacht worden door de Rekkense bevolking. Al snel zijn er ook Haaksbergers ter plaatse en de zaak ontaardt in een heuse veldslag. Dit alles zorgt ervoor dat Gedeputeerde Staten van Gelderland en Overijssel in periode 1773-1775 het langslepende conflict beslechten. De Haaksbergse marken betalen ƒ 750 aan de mark van Rekken die daarvoor van haar rechten op het Twistveld afziet. Hierna wordt op de scheiding van Gelderland, Overijssel en Münster de Jurisdictiepaal geplaatst. Het jaartal 1773 op deze paal herinnert aan het verdrag tussen Overijssel en Gelderland.

Halverwege de 19e eeuw worden de marken opgeheven. De uitvinding van de kunstmest zorgt ervoor dat de heidevelden niet langer benodigd zijn voor het weiden van schapen en men besluit ze, op aandringen van de Koning, te verdelen. In 1841 wordt ten behoeve van de scheiding de marke Haaksbergen en Honesch gescheiden en kort daarna verdeeld. De gronden van de marke Langelo volgen in 1862. Kort hierna wordt begonnen met de ontginning van de heidevelden, die vooral in de eerste helft van de 20e eeuw dermate grootse vormen aanneemt dat er in de jaren vijftig vrijwel niets meer van over is.

In de recente geschiedenis wordt met name de buurtschap Langelo aangetast door de uitbreiding van het dorp Haaksbergen. Het gedeelte van de buurtschap direct noordelijk van de N18 Haaksbergen-Eibergen wordt vanaf de jaren zeventig ontwikkeld tot bedrijventerreinen en de woonwijk ‘t Wolferink.

Terug naar boven

Recente ontwikkelingen

- In 2006 heeft de gemeente Haaksbergen het Structuurplan Haaksbergen 2015 vastgesteld. Dit plan voorziet in het noordelijk deel van de buurtschap Langelo, N van de Eibergsestraat (N18) en W van het bedrijventerrein Brammelo in een nieuw bedrijventerrein ‘Vregelinkshoek’. In de Kadernota 2009 heeft de gemeente echter aangegeven deze ontwikkeling vooralsnog geen verdere doorgang te laten vinden.

Terug naar boven

Bezienswaardigheden

- Langelo en Honesch tellen tezamen 21 inschrijvingen in het rijksmonumentenregister, waaronder vele oude boerderijen. Zie de lijst van rijksmonumenten in Haaksbergen.

- Oostendorper Watermolen.

Terug naar boven

Jaarlijkse evenementen

- Carnaval.

- Boerenmarkt (op een zondag in maart).

- Trekkertoertocht voor oldtimers (op een zondag in september). Filmpje met een deel van de oldtimer-trekkers tijdens de Trekkertoertocht 2010.

Terug naar boven

Natuur en recreatie

- Buurserbeek.

- Haaksbergerveen (toegankelijk nabij kruising Peddedijk / Niekerkerweg / Veenweg).

- Landgoed Het Lankheet.

- Sport- en Recreatiepark Groot Scholtenhagen.

Terug naar boven

Link

- Site van en over Langelo-Honesch met o.a. foto’s, activiteiten en nieuws.

Reactie toevoegen