Klarenbeek

Plaats
Dorp
Apeldoorn Voorst
Veluwe
Gelderland

Klarenbeek-Beekbergerwoud-MSD-20120117-253343.jpg

Beekbergerwoud van Natuurmonumenten, Klarenbeek, gem. Apeldoorn. De zeldzame blauwborst broedt hier.

Beekbergerwoud van Natuurmonumenten, Klarenbeek, gem. Apeldoorn. De zeldzame blauwborst broedt hier.

klarenbeek-beekbergerwoud_1.jpg

Klarenbeek, Beekbergerwoud

Klarenbeek, Beekbergerwoud

klarenbeek-beekbergerwoud_2.jpg

Klarenbeek, Beekbergerwoud

Klarenbeek, Beekbergerwoud

klarenbeek-beekbergerwoud_kwelwater_stroomt_uit_de_grond.jpg

Klarenbeek, Beekbergerwoud, kwelwater stroomt uit de grond

Klarenbeek, Beekbergerwoud, kwelwater stroomt uit de grond

klarenbeek-beekbergerwoud_wandelpad_door_het_moerasgebied.jpg

Klarenbeek, Beekbergerwoud, wandelpad door het moerasgebied

Klarenbeek, Beekbergerwoud, wandelpad door het moerasgebied

klarenbeek_beekbergerwoud_blauwborst.jpg

O.a. de zeldzame blauwborst broedt in het Beekbergerwoud in Klarenbeek

O.a. de zeldzame blauwborst broedt in het Beekbergerwoud in Klarenbeek

Klarenbeek

Terug naar boven

Status

- Klarenbeek is een dorp in de provincie Gelderland, in de streek Veluwe, in deels gemeente Apeldoorn, deels gemeente Voorst. Om beide delen van elkaar te kunnen onderscheiden, hebben ze allebei een eigen postcode (resp. 7381 en 7382).

- Onder het dorp Klarenbeek valt ook het grootste deel van buurtschap De Kar, welk deel op haar beurt grotendeels onder het Voorster en voor een klein deel onder het Apeldoornse deel van het dorp valt.

Terug naar boven

Ligging

Klarenbeek ligt ZO van Apeldoorn en wordt doorsneden door de grens tussen de gemeenten Apeldoorn en Voorst. Het dorp heeft een compacte kern maar een fors buitengebied. Aan de Apeldoornse kant vallen de buitengebieden De Hooilanden en Het Woud, NW van het dorp, ook onder het dorp. Ook het buitengebied Het Woudhuis O van de wijk Woudhuis zou administratief onder het dorp vallen. Voor de postadressen ligt dat echter 'in' Apeldoorn.

Terug naar boven

Statistische gegevens

Het dorp Klarenbeek omvat ca. 1.200 huizen met ca. 3.000 inwoners.

Terug naar boven

Geschiedenis

Al drie eeuwen zijn de namen Krepel en Klarenbeek nauw met elkaar verbonden. In 1732 wordt Johannes Krepel eigenaar van een door waterkracht aangedreven kopermolen alhier. In 1871 wordt door Everhardus Theodorus Jacobus Wilhelmus Krepel toestemming gevraagd "om zijne koperfabriek, door water gedreven, gelegen te Voorst wijk C nr. 43, te mogen inrigten tot eene sigarenkistenzagerij en daarin te mogen uitoefenen alwat tot eene sigarenkistenzagerij behoort". Toen Everhardus Krepel op 25-jarige leeftijd de leiding van het bedrijf op zich nam, viel het doek voor de ruim een eeuw oude, door waterkracht aangedreven Klarenbeekse koperindustrie. Al vanaf het midden van de 19e eeuw werd die in haar bestaan bedreigd door de komst van de stoommachine. De opkomende sigarenindustrie en het feit dat in de nabije omgeving gemakkelijk aan hout te komen was, brachten Everhard ertoe sigarenkistjes te gaan fabriceren. Een ‘nieuwerwetse’ stoommachine had hij niet nodig; hij bleef van de beschikbare waterkracht gebruik maken.

Doordat Everhardus’ zoon en opvolger Theodorus in 1924 op 46-jarige leeftijd overlijdt, is diens zoon Jan nog te jong om de leiding van het bedrijf over te nemen. Noodgedwongen wordt van 1925 tot 1946 gebroken met de traditie dat een Krepel aan het hoofd staat. Toch komt in deze periode het bedrijf met een nieuw product op de markt: in 1932 komt er een aparte afdeling voor de vervaardiging van triplex. Vanaf 1941 worden door het bedrijf ook klompen vervaardigd. Na een aantal jaren ondergaat de fabriek een forse uitbreiding in verband met de komst van een productielijn voor het maken van binnendeuren; de naoorlogse woningbouw biedt betere toekomstmogelijkheden. Dat deze overstap een juiste beslissing was, blijkt uit het feit dat de productie vandaag de dag voor zeventig procent uit (binnen) euren bestaat, en voor 30 procent uit kistjes.

Bernardus Krepel was niet alleen een succesvol fabrikant maar had ook bestuurlijke kwaliteiten. Van een brede visie getuigen zijn inspanningen voor het bevaarbaar maken van de Grift. In de nog aan het begin van haar ontwikkeling staande Klarenbeekse gemeenschap moet een persoonlijkheid als hij een dominante rol hebben gespeeld. Geleidelijk ontstond naast de samenbindende economische factor van de koperslagerij een sociale structuur. Deze werd in 1848 definitief gevestigd door Bernardus’ zoon Jan Richard, met de stichting van een eigen kerkgebouw en, enkele jaren later, de komst van een eigen pastoor. In 1842 liet dezelfde Jan het Huis Klarenbeek bouwen.

Evenals zijn vader bracht Everhardus, de grondlegger van de sigarenkistjesfabriek, enkele zaken voor elkaar die zowel voor zijn bedrijf als voor de Klarenbeekse gemeenschap van belang waren. Na de aanleg van de Oosterspoorweg pleitte hij bij de exploitant, de Hollandsche IJzeren Spoorweg Maatschappij, met succes voor de aanleg van een halte Klarenbeek. Ook de oprichting van een hulppostkantoor dankte het dorp aan zijn inspanningen. Uit het voorgaande blijkt hoe de ontwikkeling van de Klarenbeekse gemeenschap in positieve zin afhankelijk is geweest van de inspanningen van de Krepels. Verschillende elementen illustreren dat belang tot op de dag van vandaag. Op korte afstand staat de RK kerk. De spoorweghalte ligt, vrij excentrisch, noordelijk van het dorp. (bron: Landgoed Klarenbeek)

Als je je nader wilt verdiepen in de geschiedenis van Klarenbeek, kun je terecht bij Oudheidkundige Vereniging De Marke.

Terug naar boven

Bezienswaarigheden

- Het dorp heeft 12 rijksmonumenten, waarvan er 9 betrekking hebben op Landgoed Klarenbeek.

- In de gemeente Voorst heeft Klarenbeek 7 gemeentelijke monumenten.

- In de gemeente Apeldoorn heeft Klarenbeek heeft 6 gemeentelijke monumenten.

- De RK Onze Lieve Vrouw Tenhemelopnemingskerk is in 2015 aan de eredienst onttrokken. Voor toelichting hierop zie het decreet tot onttrekking van de kerk te Klarenbeek.

- De eerste achtkantige korenmolen, een beltmolen van de gebroeders Borgonjen in Klarenbeek werd in het jaar 1850 op de huidige locatie van De Hoop gebouwd. Bij beltmolens werd de grond rondom de molen opgehoogd om zo als stelling te dienen. Daar de molen door bebouwing en opgroeiende bomen te weinig windvang kreeg, werd de molen in 1905 gesloopt. In het zelfde jaar werd de huidige stellingmolen De Hoop gebouwd als opvolger van de kleinere beltmolen. In de molen is een winkel waar u allerlei meelproducten kunt kopen. De opbrengst komt ten goede aan het onderhoud van de molen.

- "Wij zijn trots op de lange historie van ons familiebedrijf Krepel. Een historie die ons terugbrengt tot 1732. Dan krijgt een verre voorvader, Oostenrijker Johannes Richard Krepel, de technische supervisie over een kopermolen, gelegen aan een beek op het terrein van het huidige kantoorpand. Om extra waterkracht te genereren, legt Johannes Krepel een waterval aan in de beek naast de kopermolen. In 1808 wordt zijn zoon Bernard Krepel eigenaar van de kopermolen en sinds die tijd is het bedrijf altijd in handen van de familie gebleven. De waterval die hij creëerde om de molen aan te drijven bestaat nog altijd, en de 'Klarenbeek' die erachter lag gaf het huidige dorp zijn naam. Het economische belang van die waterkracht vatte Bernard Krepel samen met een raadselachtige paradox: ‘Als ik water heb drink ik wijn; heb ik geen water, dan drink ik water’.

In de tijd van Johannes Richard Krepel wordt koper massaal aangewend als beslag voor houten schepen. Maar na de ontdekking dat ook schepen van staal blijven drijven, daalt de vraag naar koper. Het is de ondernemende Everhard Krepel die in de tweede helft van de 19e eeuw op zoek gaat naar een alternatieve manier om zijn brood te verdienen. De opkomende sigarenmarkt trekt zijn aandacht en hiermee legt hij de basis voor wat is uitgegroeid tot een florerende onderneming met een productievestiging in Polen en verkoopkantoren in Klarenbeek en Polen. Vanuit deze landen wordt de gehele Europese markt bewerkt.

Geen artikel zo klein, groot, gangbaar of uniek, of Krepel perfectioneert het door er een passende verpakking bij te ontwerpen. Wij maken wat nog niet bestaat. Wij leveren waar niemand nog aan heeft gedacht. Wij werken onder andere met okoumé, ceder, beuken, populier, els, mahonie en noten. Houtsoorten die elk hun specifieke kwaliteiten en unieke kenmerken in geur, kleur en structuur bezitten. Gecombineerd met de talloze mogelijkheden die wij bieden op het gebied van interieur en afwerking ontstaat een schier oneindig pallet aan luxe houten verpakkingen." Het complex op J.R. Krepellaan 6 in Klarenbeek omvat 9 rijksmonumenten: het hoofdgebouw, de oranjerie/koetshuis, de schoorsteen, het huidige kantoorgebouw, het voormalige kantoorgebouw, de fabriekshal met woning, het ketelhuis met schoorsteen, nog een ketelhuis, en de fabriekshal.

- Haardplatenmuseum Klarenbeek is een museum en documentatiecentrum over gietijzer, haardplaten en hun thema's. Naast een uitgebreide fotoverzameling en verwijzingen bezit het museum zelf meer dan 30 platen. Om precies te zijn: Herdgußplatten. Herdgußplatten is een Duitse verzamelnaam voor verschillende soorten platen die vroeger werden gebruikt bij de verwarming van huizen. Er bestaan drie soorten. In het Duits: Kaminplatten, Ofenplatten en Takenplatten. Kaminplatten worden in het Nederlands 'haardplaten' genoemd. Ze stonden achter het open vuur in de schouw en beschermden de wand tegen het vuur. Tegelijkertijd zorgden ze voor een behaaglijke uitstraling naar de kamer. Ofenplatten heten in het Nederlands 'kachelplaten'. Dat zijn ijzeren platen waarmee een kastvormige kachel in elkaar kon worden gezet, de zgn. Kastenofen. Voor Takenplatten tenslotte bestaat geen Nederlands woord, omdat ze hier vermoedelijk niet voorkwamen. Takenplatten waren ingemetseld tussen de keuken en de kamer. Door in de keuken het open vuur te stoken kon tegelijkertijd de kamer worden verwarmd.

- Gevelstenen in Klarenbeek.

Terug naar boven

Evenementen en activiteiten

- De Dorpscontactpersonen willen het dorp Klarenbeek nog leefbaarder maken. Ze doen dit door activiteiten voor en samen met Klarenbekers te organiseren.

- Klarenbeeksebus organiseert busreizen naar diverse evenementen in het hele land, zoals lokale dorpsfeesten, grote festivals en diverse stadionconcerten.

- Carnaval. - CV De Neutenkrakers. - CV De Dorpsgekken. - CV Pacelli.

- De Grote Paas Party XXL (paaszaterdag) wordt georganiseerd door CV Pacelli.

- Oranje Vereniging Klarenbeek (OVK) organiseert ieder jaar twee - naar eigen zeggen - fantastische feesten: op 27 april Koningsdag en in het 3e volledige weekend van augustus de Klarenbeekse Kermis.

- Mini Ballonfiësta (op een zaterdag eind mei).

- Op tweede pinksterdag (in 2020 voor de 3e keer) is er op Landgoed Klarenbeek het evenement Zeldzaam Mooi. Het is een sfeervol evenement waar kunst, cultuur en natuur samenkomen met unieke, originele en handgemaakte producten, maar ook met andere rariteiten zoals creatief hergebruik, vintage en retro artikelen van veelal lokale en regionale kunstenaars, ontwerpers en creatieve ondernemers. Met meer dan 75 verschillende deelnemers is er voor ieder wat wils. Van illustraties, kunst, bijzondere (woon)accessoires, ambachtelijke lekkernijen, tot tassen, kleding en nog heel veel meer. Ook kinderen kunnen zich prima vermaken met een aantal bijzondere kinderactiviteiten. Ook kun je genieten van (h)eerlijke lokale hapjes en drankjes op een van de ontspannen terrassen van het Landgoed. De entree is gratis.

- De Klarenbeekse Vakantie Speelweek is een 4-daagse speelweek voor de basisschooljeugd, vol sport, spel, muziek, plezier en hutten bouwen, in de laatste week van de zomervakantie.

- Tijdens het door Klarenbeekse ondernemers georganiseerde 3K Festival (op een zondag in september, sinds 2015) draait alles om Kunst, Koeien en Kultuur. Het Dokter Blok Plantsoen wordt omgetoverd tot een waar festivalterrein met alle benodigde ingrediënten voor een aantrekkelijk festival voor jong en ouder. Tussen 14:00 en 23:30 uur kan het publiek genieten van muzikale en creatieve acts, sfeerkramen en culinaire hoogstandjes.

- "Sint & Piet '84 is de Klarenbeekse vereniging die het Sinterklaasfeest voor veel kinderen (en ouderen) tot een echt feest maakt. Al sinds 1984 verzorgen wij sinterklaasoptredens in Klarenbeek en omgeving. Zo doet S&P al jaren de Sinterklaasintochten in deze omgeving. Op veel basisscholen in de regio zijn we elk jaar weer te vinden, wat een garantie geeft voor veel plezier! Ook hebben wij een aparte toneelgroep. Deze pieten voeren hun stukje op tijdens een intocht of bij een bedrijf. Deze pieten maken elk jaar weer wat spannends mee!

In de afgelopen jaren heeft de vereniging flink geïnvesteerd in nieuwe kleding voor de Sinterklazen en de Zwarte Pieten. Zo hebben wij de echte televisie baardstellen en prachtige nieuwe Zwarte Pieten pakken voor zowel de meisjes Pieten als de mannen Pieten. Kwaliteit staat voorop! Onze vereniging bestaat geheel uit vrijwilligers, die zich elk jaar in de Sinterklaasperiode (de voorbereidingen beginnen al in september) geheel belangeloos met het grootste enthousiasme inzetten om de kinderen te verblijden. Een deel van de opbrengst wordt ieder jaar geschonken aan een goed doel in Klarenbeek." Aldus de vereniging op haar site.

Terug naar boven

Landschap, natuur en recreatie

- Hertenkamp aan de Molenweg.

- Het Grenspalenpad is een cultuurhistorisch wandelpad langs de grens van de gemeenten Apeldoorn en Voorst. Het pad is 8 kilometer lang en voert langs oude 18e-eeuwse grenspalen.

- Het Poelenpad is 4,5 kilometer lang en loopt door het Gietelsche en Appense Veld. De wandelroute start bij het NS-station van Klarenbeek of bij Het Broeckse Hof aan de Vorstersweg 3. Het pad loopt over boerenerven, door weilanden en bosjes en langs akkers, een melkstal en kikkerpoelen. Het poelenpad biedt een combinatie van natuur, cultuurhistorie en recreatie.

- De fietsroute Klarenbeek is 26 km lang en kun je onder de link lezen en uitprinten om tijdens je fietstocht te gebruiken.

- Aan de Woudweg in het Apeldoornse deel van Klarenbeek ligt het Beekbergerwoud van Natuurmonumenten. Het Beekbergerwoud was een 8000 jaar oud oerbos, voornamelijk moerasbos, dat in 1871 geheel ontgonnen was met het vellen van de laatste boom. Het was een uitzonderlijk rijk bos. Vanaf 1995, toen Natuurmonumenten haar eerste aankopen deed, is het gebied in ontwikkeling en zo rond 2050 zal het moerasbos weer in volle glorie aanwezig zijn, is de verwachting.

De weilanden zijn afgegraven of omgeploegd, poelen weer uitgediept en het schone kwelwater stroomt alweer. Zeldzame vogels zijn ook weer gesignaleerd zoals de waterral (voorjaar 2010 en winter 2011) en de blauwborst kwam zelfs tot broeden. Voor bezoekers is een rondwandeling gemaakt, deels over vlonders om het moerassige deel te doorkruisen. In het midden is vogelobservatiepost waar het gebied overzien kan worden. - Nadere informatie over het Beekbergerwoud op de site van beheerder Natuurmonumenten. - Het boek Het Beekberger Woud. De geschiedenis van een verloren oerbos (H. van Lohuizen, 1980) is via de link ook online te lezen.

Terug naar boven

Beeld

- Fotoserie van het Beekbergerwoud van fotograaf Martin Stevens.

Terug naar boven

Links

- Nieuws: - Nieuws uit Klarenbeek op Facebook.

- Belangenvereniging: - Dorpsraad Klarenbeeks Belang.

- MFC: - De naam van het multifunctioneel centrum (MFC) in Klarenbeek is geworden "De Brug". De onderbouwing waarom deze naam is voorgedragen en uiteindelijk ook is gekozen, is afkomstig van de bedenkster Anthoinet Jansen: “De Brug die geslagen is om binnen het dorp een Multifunctioneel Centrum te bouwen. Met behulp van vele vrijwilligers die op allerlei gebied het mogelijk hebben gemaakt dit te realiseren. Donaties van alle inwoners. Hulp van alle verenigingen, die hier in dit gebouw samenkomen en samen gaan komen. Samen sporten. Samen klussen. Samen muziek maken. Samen komen… Jong en Oud”.

- Onderwijs: - Basisschool De Dalk.

- Muziek: - Muziekvereniging Klarenbeek.

- Sport: - SC Klarenbeek is een zogeheten omnivereniging, wat wil zeggen dat je er verschillende sporten kunt beoefenen, zijnde biljart, fietsen, gymnastiek, handbal, schaatsen, voetbal en volleybal. De vereniging heeft als thuisbasis sportpark De Pauw.

- Bedrijfsleven/ondernemen: - "Wij, als Klarenbeekse ondernemers, hebben middels de Klarenbeekse Ondernemers Vereniging de handen ineengeslagen en staan samen sterk. Door samen te werken leveren we een belangrijke bijdrage aan de leefbaarheid van Klarenbeek en omgeving en maken echt hét verschil voor alle Klarenbeekers. Door gebruik te maken van elkaars kennis en kunde ontstaat een synergie die zorgt voor welvaart en welzijn in de regio. De ondernemers staan voor elkaars idealen. Hierdoor hebben ze meer mogelijkheden om voor alle Klarenbeekers gezamenlijke acties op te zetten, gezamenlijke presentaties te houden en plaatselijke evenementen te organiseren."

Reactie toevoegen