Voorst

Plaats
Dorp en gemeente
Voorst
Veluwe
Gelderland

voorst veluwe dorpsstraat 1910 [640x480].jpg

Voorst (Veluwe) Dorpsstraat 1910

Voorst (Veluwe) Dorpsstraat 1910

Voorst kaart [640x480].jpg

De kernen van de gemeente Voorst.

De kernen van de gemeente Voorst.

GL kadastrale gemeente Voorst in ca. 1870 kaart J. Kuijper [1024x768].gif

kadastrale gemeente Voorst in ca. 1870 kaart J. Kuijper

kadastrale gemeente Voorst in ca. 1870 kaart J. Kuijper

Voorst

Terug naar boven

Status

- Voorst is een dorp en gemeente in de provincie Gelderland, in de streek Veluwe. Het gemeentehuis bevindt zich in Twello.

- De gemeente Voorst is in 1818 vergroot met de gemeenten Nijbroek, Twello en Wilp, nadat de laatstgenoemde twee eerst in 1812 van de gemeente Voorst waren afgesplitst tot zelfstandige gemeenten. Nijbroek was vanouds reeds een zelfstandige gemeente.

- Wapen van de gemeente Voorst.

- Foto's van de plaatsnaamborden in de gemeente Voorst.

- Onder de gemeente Voorst vallen de dorpen Bussloo, De Vecht, Klarenbeek (deels), Nijbroek, Terwolde, Teuge, Twello, Voorst, Wilp en Wilp-Achterhoek, en de buurtschappen Appen, De Kar (grotendeels), De Wijk, Duistervoorde, Gietelo, Klein-Amsterdam, Noord-Empe, Posterenk, Spekhoek en Steenenkamer. In totaal zijn dit 10 dorpen en 10 buurtschappen.

- Onder het dorp Voorst vallen de buurtschappen Appen, Gietelo, Klein-Amsterdam en Noord-Empe en, voor de postadressen, ook het dorp Bussloo.

Terug naar boven

Naam

Oudere vermeldingen
893 kopie 1222 Worst, 1190 Vorste, 1203 Uorste, 1025 kopie 18e eeuw Forste, 1381-1383 Upvoerst.

Naamsverklaring
Betekent het Oudnederlandse vorst 'banwoud', ontleend aan het Latijnse forestis 'gereserveerd bos, banwoud'. In de middeleeuwen was een foreest of vorst een domein, bestaande uit bos, akkers, veld en water, dat als jachtterrein diende.(1)

Terug naar boven

Ligging

De gemeente Voorst ligt aan de rivier de IJssel en ligt verder ZO van het dorp Epe, O van de stad Apeldoorn en de dorpen Emst, Vaassen, Klarenbeek (van het W deel ervan), Lieren en Beekbergen, NO van de dorpen Loenen en Eerbeek, N van de dorpen Empe, Hall en Brummen, NW van de stad Zutphen en de dorpen De Hoven en Warnsveld, W van de dorpen Eefde, Gorssel, Epse, Diepenveen en de stad Deventer, ZW van de dorpen Welsum, Olst, Boskamp en Den Nul en Z van de dorpen Oene, Veessen en Heerde. Het dorp Voorst ligt ZO van Apeldoorn, NW van Zutphen. De hoofdplaats Twello ligt centraal-zuidelijk in de gemeente.

Terug naar boven

Statistische gegevens

- In 1840 heeft de gemeente Voorst 706 huizen met 7.730 inwoners, verdeeld in het gelijknamige dorp 81/633 (= huizen/inwoners) met de buurtschappen Noord-Empe 39/430, Appen 47/808 en Gietelo 73/323, dorp Wilp 108/1.103 met de buurtschappen Aarderbroek 35/400 en Otterbroek 38/247, dorp Twello 146/1.193 met buurtschap Teuge 37/537, dorp Terwolde 71/1.343 en dorp Nijbroek 31/713. Opvallend is dat het gemiddelde aantal inwoners per huis op gemeenteniveau (= 11) al meer was dan het gemiddelde in die tijd (gangbaar was toen 6 tot max. 10 mensen in 1 huis), bij sommige plaatsen zit het zelfs nog fors boven het gemiddelde in de gemeente, met name bij Appen, Teuge, Terwolde en Nijbroek.

- Tegenwoordig heeft de gemeente ca. 10.000 huizen met ca. 24.000 inwoners, het dorp Voorst heeft tegenwoordig ca. 1.100 huizen met een kleine 2.700 inwoners (dit is inclusief de aantallen voor het dorp Bussloo, met ca. 55 huizen en ca. 140 inwoners).

- De gemeente Voorst in cijfers.

Terug naar boven

Geschiedenis

Als je je nader wilt verdiepen in de geschiedenis van (de kernen van) deze gemeente, kun je terecht bij:

- Oudheidkundige Kring Voorst.

- Geschiedenis van het grondgebied van de gemeente Voorst op de site van de gemeente Voorst.

- De ontginningen en nederzettingen in het noordelijk deel van het kerspel Voorst. Verslag in het kader van een afstudeervak Historische Geografie aan Wageningen Universiteit (L.J. Keunen, 2001) is via de link ook online te lezen.

Terug naar boven

Recente ontwikkelingen

- Het programma IJsselsprong is in het leven geroepen om de aanpak van vier 'opgaven': water, (bescherming tegen hoogwater) wegen, wonen en natuur, rond de IJssel ter hoogte van Zutphen en omgeving, logisch op elkaar af te stemmen, zodat de ruimtelijke ontwikkelingen elkaar versterken in plaats van in de weg zitten.

- Voorst krijgt een rondweg, westelijk om het dorp heen. De nieuwe rondweg is een oplossing voor de nijpende verkeersproblemen in het dorp. De drukke N345 loopt nu nog dwars door de dorpskern, met alle negatieve gevolgen van dien. Zie ook het persbericht westelijke rondweg Voorst (21-2-2012) (Word-document). Het project beoogt eind 2018 gereed te komen.

Terug naar boven

Bezienswaardigheden

- Voorst heeft 51 rijksmonumenten.

- Voorst heeft 44 gemeentelijke monumenten.

- Molen De Zwaan.

- Gevelstenen in Voorst.

Terug naar boven

Jaarlijkse evenementen

- Nieuws over evenementen in Voorst, Empe en Tonden op Facebook.

- Carnaval. - CV Circus.

- Avondvierdaagse (juni).

- Nazomermarkt (op een zondag in september, in 2017 voor de 22e keer) met ca. 200 kramen.

- Floralia (op een zondag in september).

Terug naar boven

Landschap, natuur en recreatie

- De Voorsterbeek loopt N van Voorst en komt uit in de IJssel. In 2012 is de Voorsterbeek in oude luister hersteld. Doel is het realiseren van betere ecologische mogelijkheden voor de beek. De maatregelen dragen bij aan herstel en behoud van bijzondere natuur. De werkzaamheden in het gebied tussen de Rijksstraatweg - tussen Voorst en Wilp - en gemaal Middelbeek, bestonden uit het opgraven van de oude, meanderende loop van de beek. Hierdoor ontstaat een vispasseerbare, bochtige bypass om gemaal Middelbeek. Voorheen geïsoleerde delen, met uitzondering van de poelen, zijn met elkaar verbonden. En gewenste vissoorten – met name paling, kopvoorn, barbeel, rivierprik - krijgen zo de gelegenheid vanuit de IJssel de Voorsterbeek op te trekken. Een in het kader van het project gegraven natuurvriendelijke oever in de Voorsterbeek zorgt er voor dat een leefgebied voor vissen ontstaat.

- De Veluwse Bandijk of Appensedijk N van Voorst is in de 14e eeuw aangelegd om de Noordelijke IJsselvallei en de daarin gelegen dorpen tegen IJsselwater te beschermen. Het is een dwarsdijk, die dus niet langs de IJssel ligt, maar er min of meer loodrecht op staat. Vóór de aanleg van deze dijk, overstroomde de IJssel ten zuiden hiervan veelvuldig. Het hele gebied ten westen van de IJssel tot aan Hattem toe, liep dan als een badkuip vol. De Appense dijk legde een barriere tussen de IJssel en de hogere gronden bij Klarenbeek. Maar ook de dijk begaf het weleens, zodat langs de dijk kolken als restant van die doorbraken zijn ontstaan.

De dijk heeft de kerende functie verloren, maar delen ervan zijn nog zeer zichtbaar en in een goede staat. De wielen of kolken bestaan nog steeds. De dijk heeft gezien de hoge leeftijd en de betekenis voor de ontwikkeling van de Noordelijke IJsselvallei een enorme cultuurhistorische waarde. De Appensedijk is de afgelopen jaren tegelijk met de deels parallel lopende Voorsterbeek opgeknapt en heringericht. Daarbij is in samenwerking met landgoedeigenaren onder meer de opslag van de dijk verwijderd en zijn wandelvoorzienigen worden getroffen en informatiepanelen geplaatst.

Terug naar boven

Literatuur

- Nieuwe en/of tweedehands boeken over Voorst (online te bestellen).

Terug naar boven

Links

- Gemeente: - Officiële site van de gemeente Voorst. - Nieuws van de gemeente op Facebook.

- Nieuws: - Nieuwssite Voorster Nieuws heeft als werkgebied de gemeente Voorst plus het Brummense dorp Empe, het Zutphene dorp De Hoven en het Olst-Wijhese dorp Welsum. Het gelijknamige wekelijkse huis-aan-huisblad is via de link ook online te lezen (ook oudere nummers). - Nieuws uit de gemeente Voorst e.o. van de hiervoor vermelde nieuwssite, op Facebook. - Nieuws uit het dorp Voorst op Facebook.

- Dorpshuis: - Dorpshuis Voorst.

- Onderwijs: - Basisschool De Wiekslag. - Basisschool Sjaloom.

- Muziek: - Fanfarekorps Voorst.

Reactie toevoegen