Maatschappelijke kosten-batenanalyse (MKBA)

mkba_weegschaal.jpg

De maatschappelijke kosten-batenanalyse (MKBA) is een nuttig hulpmiddel bij de besluitvorming over grote en complexe projecten. Alle voor- en nadelen op uiteenlopende gebieden worden zoveel mogelijk meetbaar gemaakt en afgewogen.

De maatschappelijke kosten-batenanalyse (MKBA) is een nuttig hulpmiddel bij de besluitvorming over grote en complexe projecten. Alle voor- en nadelen op uiteenlopende gebieden worden zoveel mogelijk meetbaar gemaakt en afgewogen.

Het gebruik van het instrument 'maatschappelijke kosten-batenanalyse' (MKBA) heeft de afgelopen jaren een grote vlucht genomen. Een MKBA geeft een totaaloverzicht van alle effecten van een maatregel of investering voor de maatschappij.

Het gaat dus niet alleen om de kosten en inkomsten voor de initiatiefnemer, maar ook die voor andere direct betrokkenen en diegenen die niet direct bij de maatregel zijn betrokken, maar er toch baat bij of last van hebben. Met de MKBA kan inzicht worden verkregen in de voor- en nadelen van een maatregel voor de maatschappij. Het is dus een hulpmiddel om een oordeel te vormen over een maatregel.

Alle effecten in kaart
Een MKBA onderscheidt zich van andere evaluatie-instrumenten doordat alle effecten van een maatregel zoveel mogelijk in euro’s worden uitgedrukt. Hierdoor kunnen verschillende effecten onderling worden vergeleken en kan de discussie over het belang van een effect meer geobjectiveerd worden gevoerd. Daarnaast geeft het resulterende saldo van alle kosten en baten een oordeel over de wenselijkheid van een maatregel op zich, én in vergelijking met andere maatregelen. Een MKBA biedt zo de bouwstenen voor zorgvuldige en goede besluitvorming.

Toepasbaar op diverse beleidsvelden
Het gebruik van MKBA als instrument is sterk gestimuleerd door de verplichte inzet ervan bij de voorbereiding van infrastructuurprojecten als de Tweede Maasvlakte en de Zuiderzeelijn. Maar niet alleen bij dergelijke grote investeringen wordt een MKBA ingezet om nut en noodzaak van het project in kaart te brengen. In toenemende mate laten gemeenten en semipublieke organisaties ook een MKBA uitvoeren van beleidsmaatregelen op gebied van zorg, onderwijs of huisvesting.

Bedrijven en MKBA
Ook voor bedrijven kan het zinvol zijn om de totale maatschappelijke baten en kosten van een activiteit in kaart te brengen. Door niet alleen naar de inkomsten en uitgaven voor het eigen bedrijf te kijken, maar ook het effect voor de maatschappij te analyseren, kan een bedrijf beter de dialoog aangaan met haar omgeving. Denk aan het effect van een gebiedsontwikkeling voor de omwonenden en overheden, of het effect van verduurzaming van productie voor leveranciers en omwonenden. (bron: Ecorys)

Nadere informatie:
- In de 'Algemene leidraad voor maatschappelijke kosten-batenanalyse' werken het CPB (Centraal Planbureau) en het PBL (Planbureau voor de Leefomgeving) de MKBA uit en maken deze in principe toepasbaar voor alle beleidsterreinen.

- MKBA-Informatie.nl (o.a. MKBA-trainingen, en ca. 20 leerzame interviews met o.a. politici over hun ervaringen met, het nut van, en de noodzakelijke nuances bij een MKBA).

- Informatie over MKBA op de site van de Rijksoverheid, met o.a. een aantal handreikingen.

- De firma Van Zutphen Economisch Advies heeft een MKBA-database gemaakt waarin u alle ca. 500 openbare en op het internet beschikbare MKBA- studies kunt vinden. Daarnaast is ook een overzicht opgenomen van relevante handleidingen en leidraden. Zodat u een startpagina heeft op het internet met links naar de meest relevante rapporten op het gebied van de maatschappelijke kosten-batenanalyse. En een goede bron met voorbeelden en onderwerpen waarvan is gebleken dat het mogelijk was om een MKBA te maken.