Klimaatverandering / Klimaatakkoord

klimaatverandering_sterrenwacht_mercurius_broeikaseffect_kopie.jpg

De klimaatveranderingen van de afgelopen en komende jaren hebben gevolgen op vele gebieden. In recente onderzoeken van PBL, KNMI en Kennis voor Klimaat is gepubliceerd hoe instanties hier tijdig op kunnen inspelen.

De klimaatveranderingen van de afgelopen en komende jaren hebben gevolgen op vele gebieden. In recente onderzoeken van PBL, KNMI en Kennis voor Klimaat is gepubliceerd hoe instanties hier tijdig op kunnen inspelen.

Klimaatakkoord maakt halvering CO2-uitstoot haalbaar en betaalbaar

Nederland stoot in 2030 de helft minder broeikasgassen uit ten opzichte van 1990. De maatregelen die Nederland neemt om de CO2-uitstoot te halveren, staan in het Klimaatakkoord dat minister Wiebes van Economische Zaken en Klimaat op 28-6-2019 namens het kabinet aan de Tweede Kamer heeft gezonden. Uitgangspunt van het Klimaatakkoord is dat de stap naar minder CO2-uitstoot voor iedereen haalbaar en betaalbaar is. Daarom ontziet het kabinet de huishoudportemonnee zoveel mogelijk en zorgt het kabinet voor een eerlijke verdeling van lasten tussen burgers en bedrijven. Daarnaast neemt Nederland de tijd: maatregelen worden stap voor stap genomen. Meer dan 100 partijen hebben het afgelopen jaar gewerkt aan een pakket maatregelen waarmee Nederland zijn CO2-uitstoot halveert. Het kabinet neemt aanvullend een aantal maatregelen om zeker te stellen dat de opgave én de rekening eerlijk wordt verdeeld.

Eerlijk
Het kabinet verschuift de rekening van huishoudens naar bedrijven. De belasting op de energienota van huishoudens met een gemiddeld verbruik gaat volgend jaar met 100 euro omlaag. In de jaren daarna wordt de stijging van de energiebelasting beperkt. De industrie draagt tot en met 2030 meer aan de zogeheten Opslag Duurzame Energie (ODE) bij dan zij aan subsidies krijgt voor het Klimaatakkoord. Verder zorgt het kabinet ervoor dat het stimuleren van elektrisch rijden niet ten koste gaat van mensen die zich nog geen elektrische auto kunnen veroorloven. Het kabinet neemt ook maatregelen die de industrie schoner maakt en tegelijkertijd de banen in Nederland houdt. Daarvoor introduceert het kabinet een verstandige CO2-heffing voor de industrie. Dit stimuleert bedrijven om stappen te zetten in verduurzaming, waardoor de Nederlandse concurrentiepositie sterker wordt.

Haalbaar
Iedereen krijgt met het Klimaatakkoord te maken, maar lang niet allemaal van vandaag-op-morgen. Nederland maakt gebruik van de 31 jaar die er is voor de transitie richting 2050. Het kabinet zal mensen de komende jaren ontzorgen met een wijkgerichte aanpak en stimuleert mensen om op een natuurlijk moment te investeren in duurzamer rijden en isolatie van hun woning. Huizenbezitters die investeren in verduurzaming kunnen daarvoor een beroep doen op een Warmtefonds. Met het pakket aan maatregelen dat het kabinet op 28-6-2019 presenteert, komt Nederland de afspraken na die zijn gemaakt in de Klimaatovereenkomst van Parijs. Het kabinet vertrouwt erop dat het Klimaatakkoord Nederland voor iedereen economisch sterker en duurzamer maakt. Voor nadere informatie zie Klimaatakkoord en Kamerbrief voorstel voor een Klimaatakkoord en Het Klimaatakkoord in (meer dan) 70 vragen. De belangrijkste en meest gestelde vragen en antwoorden over het Klimaatakkoord op een rij gezet. (bron: Ministerie van Economische Zaken en Klimaat, 28-6-2019) - Site met alle mogelijke informatie m.b.t. het Klimaatakkoord (onder auspiciën van het Klimaatberaad).

- De Eerste Kamer heeft op 28 mei 2019 het initiatiefvoorstel voor de Klimaatwet aangenomen. In deze wet worden de klimaatdoelstellingen voor de regering vastgelegd. Tegelijkertijd is het een kader voor de ontwikkeling, effectmeting en wijze van verantwoording van het beleid dat moet leiden tot het halen van de wettelijke vastgelegde klimaatdoelstellingen. Hoofddoel van het voorstel voor de Klimaatwet is het als resultaat bereiken van 95% broeikasgasreductie in Nederland in 2050 ten opzichte van 1990 en als tussendoel streven naar 49% broeikasgasreductie in 2030 ten opzichte van 1990. Daarnaast bevat het voorstel als nevendoel het streven naar 100% CO2-neutrale elektriciteitsproductie in 2050.

- Nederland moet zich gaan aanpassen aan klimaatverandering. De daartoe te ontwikkelen Nationale Adaptatiestrategie (NAS) kan zich het beste vooral concentreren op de vitale infrastructuur (zoals elektriciteitsnetwerken, ICT- en transportnetwerken) en de ontwikkeling en inrichting van het stedelijk gebied. Zowel bij de infrastructuren als bij de inrichting van het stedelijk gebied is er namelijk sprake van groot maatschappelijk belang gecombineerd met een lange ontwikkeltijd. Deze conclusie komt naar voren uit een in maart 2015 gepubliceerd onderzoek dat het PBL (Planbureau voor de Leefomgeving) samen met Kennis voor Klimaat en het KNMI heeft uitgevoerd. De aandacht in deze studie gaat uit naar de gevolgen van het brede spectrum aan klimaateffecten voor Nederland. Hierbij gaat het zowel om gevolgen van klimaatverandering bij weersextremen, bijvoorbeeld voor de robuustheid van de elektriciteits-, ICT- en transportnetwerken, als om de effecten van geleidelijke klimaatverandering op bijvoorbeeld de volksgezondheid en de groeiseizoenen van de gewassen.

Het klimaat verandert, ook in Nederland. De zeespiegel stijgt, de temperatuur gaat omhoog, het wordt droger en tegelijkertijd wordt de neerslag intenser en extremer, hittegolven gaan vaker voorkomen. Met het Deltaprogramma is een belangrijke stap gezet om Nederland klimaatbestendiger te maken, maar hiermee zijn niet alle bedreigingen van klimaatverandering gedekt. De effecten van klimaatverandering zijn heel divers en brengen bovendien kansen met zich mee. Het kabinet heeft daarom in 2016 de Nationale Adaptatie Strategie (NAS) uitgebracht, over het omgaan met klimaatrisico’s en het benutten van kansen in alle sectoren die met klimaatverandering te maken kunnen krijgen.

- De lijvige IPCC-rapporten samengevat in een Nederlandstalige, handzame en overzichtelijke publicatie waarbij tevens de gevolgen voor Nederland aan bod komen. Dat biedt het rapport ‘Klimaatverandering. Samenvatting van het vijfde IPCC-assessment en een vertaling naar Nederland’ dat het PBL en KNMI in maart 2015 hebben uitgebracht. Bijna 5.000 pagina’s tellen de rapporten die de 4 werkgroepen van het Intergovernmental Panel on Climate Change (IPCC) in 2013 en 2014 over klimaatverandering hebben gepubliceerd. De omvangrijke rapporten - opgesteld door 235 wetenschappers - geven gedetailleerd uitleg over onder meer het klimaatsysteem, de wetenschappelijke inzichten in klimaatverandering, de risico’s en effecten ervan, de mogelijkheden voor aanpassingen maar ook over maatregelen om klimaatverandering te beperken.

- Kennisportaal Ruimtelijke Adaptatie. Om ook in de toekomst prettig te kunnen wonen, werken en recreëren in ons land moeten we onze steden en dorpen inrichten met het oog op de toekomst. Door samen te werken kunnen we kansen benutten die de klimaatverandering met zich meebrengt en het bebouwd gebied beter bestand maken tegen hevige regenbuien, periodes van droogte en hitte en de gevolgen van een mogelijke overstroming. Door nú maatregelen te nemen, maken we onze steden en dorpen mooier en voorkomen we in de toekomst grote schade. Voor veel maatregelen geldt bovendien dat ze kosteneffectief zijn, als ze maar in een vroeg stadium in het proces worden meegenomen. Alle betrokken overheden en marktpartijen zijn hier samen verantwoordelijk voor en spelen daarbij dus een belangrijke rol. Met de deltabeslissing Ruimtelijke Adaptatie werken we toe naar een samenhangende aanpak. Alle partijen - op lokaal en regionaal niveau – spelen daarin een rol en worden opgeroepen om vanaf nú met deze aanpak aan de slag te gaan.

- "Elke Nederlandse gemeente is verplicht om voor 2020 de klimaatstresstest uit te voeren. De test valt onder het Deltaplan Ruimtelijke Adaptatie, dat Nederland moet voorbereiden op de gevolgen van klimaatverandering. De leefomgeving aanpassen aan weer en water - mensen deden nooit anders. Van de geschiedenis valt dan ook veel te leren. Zeker nu gemeenten de klimaatstresstest doen om voorbereid te zijn op de klimaatverandering. Klimaatstresstest: zoek houvast bij historische kennis. Het komt steeds vaker voor: hevige buien of extreme hitte en droogte. Behalve overlast kan zulk weer flinke schade opleveren voor burgers en bedrijven. Weten waar en in welke mate de risico’s het grootst zijn, is voor een gemeente broodnodig om er bijtijds op in te spelen. Met de klimaatstresstest brengt de gemeente deze risicoplekken in beeld. Daar ontstaan bij extreem weer de grootste problemen, is de verwachting. De Rijksdienst voor het Cultureel Eerfgoed (RCE) heeft een Stappenplan gemaakt om cultureel erfgoed te betrekken bij de aanpak om de gemeente klimaatbestendig te maken." (bron: RCE)

Minder vliegen noodzaak

"De politiek doet een beroep op ons allemaal: gewone mensen, bedrijven, industrie. Allemaal moeten we aan de bak voor het klimaat. Alleen het vliegverkeer hoeft niet mee te doen? Milieuorganisaties hebben een plan: minder vliegen. Het is onvermijdelijk en het kan. Als er niets verandert, is de uitstoot van het vliegverkeer in 2050 verdubbeld. Vliegen zorgt dan voor ruim 2 keer zoveel uitstoot als de landbouw, de industrie en andere bedrijvigheid bij elkaar. En het gaat niet alleen om CO2. Vliegtuigen stoten ook veel fijnstof en stikstof uit. Dat is zeer schadelijk voor de gezondheid van de omwonenden van vliegvelden. Het RIVM toonde dat afgelopen zomer nog aan. Het is tijd voor een omslag, maar durft de politiek dat aan?

Eind 2019 komt minister Van Nieuwenhuizen met plannen voor de toekomst van de luchtvaart. Daar hangt veel van af. Voor het klimaat, maar ook voor de gezondheid van omwonenden. De milieuorganisaties hebben niet zoveel vertrouwen in de plannen van de minister. Daarom hebben we ons eigen plan gemaakt. Het is geschreven door Milieufederatie Noord-Holland, Greenpeace en Natuur&Milieu. En het wordt ondersteund door alle andere milieuorganisaties, waaronder Milieudefensie. De luchtvaart wordt voorgetrokken. Bijvoorbeeld door kerosine niet te belasten. Daardoor is vliegen kunstmatig goedkoop gehouden en wordt er onnodig veel gevlogen. Ook naar bestemmingen die prima per trein of bus bereikbaar zijn. Het economische belang van de luchtvaart wordt overdreven. 1 op de 3 reizigers stapt alleen over op Schiphol en draagt nauwelijks bij aan onze economie. En de milieuschade? Die is voor ons.

In het plan van de milieuorganisaties staan concrete maatregelen en adviezen. Daar kan de politiek gelijk mee aan de slag. Wij hebben er 5 voor je op een rij gezet: 1) Zorg voor harde grenzen aan de invloed die de luchtvaart mag hebben op klimaat en leefomgeving.2) Zorg dat vliegen een eerlijke prijs krijgt. Voer een Nederlandse vliegbelasting in voor reizigers en vracht met een tarief dat recht doet aan de milieuschade. 3) Stuur aan op minder vliegen met gerichte maatregelen bij werkgevers en reisorganisaties. 4) Maak alternatieve vervoermiddelen, zoals trein, bus en elektrische auto aantrekkelijker. 5) Verbeter de Europese samenwerking voor internationale treinverbindingen." (bron: Milieudefensie, oktober 2019)

(bron afbeelding: Sterrenwacht Mercurius, Dordrecht. Expositie- en Informatiecentrum voor Ruimtevaart, Weer- en Sterrenkunde. Op hun site vindt u o.a. een online encyclopedie met honderden onderwerpen op deze gebieden, waarin o.a. ook het Broeikaseffect wordt uitgelegd.)