Groene, natuurvriendelijke en klimaatvriendelijke daken, gevels, tuinen, schoolpleinen

groene_daken_dakakker_rotterdam_kopie.jpg

Boven op het Schieblock in Rotterdam-Noord is het eerste oogstbare dak in de Randstad gerealiseerd: de DakAkker. Hier worden groenten, fruit en kruiden verbouwd en honingbijen gehouden.

Boven op het Schieblock in Rotterdam-Noord is het eerste oogstbare dak in de Randstad gerealiseerd: de DakAkker. Hier worden groenten, fruit en kruiden verbouwd en honingbijen gehouden.

Na Tiny Forest nu ook Tuiny Forest!

"Als je alle tuinen in Nederland bij elkaar optelt, heb je het grootste natuurpark van Nederland, groter dan de Veluwe. Stel je voor dat we al die tuinen wat groener kunnen maken. Met een kant-en-klaar pakket vol biologisch gekweekte, inheemse planten. Met Tuiny Forest laten we de tuinen in Nederland weer bruisen van het leven. Doe mee! In juni 2019 heeft IVN Natuureducatie in samenwerking met Sprinklr het ‘Tuiny Forest’ geïntroduceerd. Een compleet pakket van inheemse bomen, struiken en kruiden voor in de tuin. Maarten Bruns, projectleider bij IVN: “In de zomer van 2018 werden we verrast door aanhoudende droogte waar mensen, dieren en planten veel last van hadden. Experts voorspellen ook voor 2019 een droge en hete zomer. Steeds meer Nederlanders hebben een betegelde tuin en zitten daardoor in een soort oventje. Het planten van een Tuiny Forest geeft direct verkoeling én meer leven in je tuin.”

Van Tiny Forest naar Tuiny Forest
In 2015 plantte IVN het eerste Tiny Forest; een inheems bos ter grootte van een tennisbaan. Inmiddels liggen er al tientallen Tiny Forests in de openbare ruimte door heel Nederland. Al snel ontstond de wens om nog meer de buurt in te komen, de tuin in zelfs. Maarten Bruns: “Ons motto is: tegels eruit, groen erin. Maar niet iedereen weet hoe je dit vergroenen aanpakt. Daarom bieden we mensen een compleet pakket aan dat past in bijna elke tuin. Een Tuiny Forest is makkelijk zelf aan te leggen en helpt hittestress en droogte tegen te gaan. Daarnaast creëer je een fijne plek voor bijen, vogels en insecten en dus goed voor de biodiversiteit. We helpen mensen om zelf hun tuin prettiger te maken, terwijl ze bijdragen aan het oplossen van ingewikkelde problemen.”

Toegang tot gifvrije en duurzame planten
IVN werkt voor het pakket samen met Sprinklr, een plantenwebshop die gifvrije en duurzaam gekweekte planten verkoopt. Liedewij Loorbach, mede-oprichter van Sprinklr: “Wij willen mensen er graag bewust van maken dat het goed is om te kiezen voor planten die gekweekt zijn zonder pesticiden en mensen ook de kans bieden om onbespoten planten te kopen. Die zijn nog maar weinig te krijgen in de tuincentra. Ons doel is om Nederland duurzaam te vergroenen en daarom is deze samenwerking met IVN zo te gek. Tuiny Forest geeft echt een boost aan een groen en biodivers Nederland.” Een Tuiny Forest bestaat uit een mix van biologisch gekweekte, inheemse planten. Inheemse planten hebben zich na de laatste ijstijd spontaan in Nederland gevestigd. Ze zijn beter bestand tegen ziektes en trekken meer bijen, vlinders en vogels aan dan exotische planten. Een Tuiny Forest kost € 169,95. In 2019 is een gelimiteerde oplage van 400 pakketten beschikbaar. Tuiny Forest is een onderdeel van het IVN-programma Natuur in de Buurt. De bossen stimuleren biodiversiteit en helpen bij het klimaatbestendig maken van buurten. ASN Bank werkt sinds juni 2019 mee aan het versterken van dit programma. Samen willen we alle tuinen in Nederland vergroenen, zodat er een natuurpark ontstaat dat groter is dan de Veluwe!" (bron: IVN)

Serious game ‘Ontwerp je klimaatschoolplein’

"Ingenieursbureau Tauw, Twinsense, de provincie Overijssel, IVN Overijssel, Stichting Springzaad, Natuur en Milieu Overijssel en waterschap Drents Overijsselse Delta hebben begin 2020 de serious game ‘Ontwerp je klimaatschoolplein’ ontwikkeld, waar alle scholen in Nederland mee aan de slag kunnen. Met deze game kunnen kinderen hun eigen 3D klimaatschoolplein ontwerpen. Tijdens het ontwikkelproces is de game uitgebreid getest op een basisschool in Deventer. De serious game is geschikt voor alle organisaties die een groen schoolplein willen realiseren en kinderen willen betrekken in het ontwerpproces. Dit kunnen overheden zijn, maar ook schoolbesturen, vastgoedontwikkelaars, hoveniers en landschapsontwerpers.

De game creëert bewustwording bij kinderen over hoe om te gaan met de gevolgen van klimaatverandering. De game speelt in op lokale omgevingsfactoren: kampt een school met wateroverlast, dan moeten kinderen extra punten scoren op waterberging. Kinderen worden actief betrokken in het ontwerpproces. De user interface van de game is eenvoudig en gebruikersvriendelijk. De game sluit naadloos aan bij de belevingswereld van kinderen en hun vermogen om ideeën op een leuke en interactieve manier kenbaar te maken. Bijkomend voordeel is dat ze zich bewust worden van hoe ze om kunnen gaan met de gevolgen van klimaatverandering. De kinderen krijgen inzicht in de mogelijkheden en beperkingen van het ontwerp. Ontwerpregels, zoals verplichte zachte ondergronden onder bepaalde speelobjecten, zijn in de game verwerkt. De game is gebouwd in een webomgeving en bestaat uit een invoerportaal en een ontwerpportaal. In het invoerportaal tekent de leerkracht het eigen schoolplein in en vult aan de hand van vragen in wat de ambities en opgaven zijn op het gebied van water, hitte, droogte, biodiversiteit en hergebruik. In het ontwerpportaal gaan de kinderen zelf aan de slag met het ontwerpen van hun schoolplein. Daarbij kunnen ze kiezen uit verschillende herkenbare ondergronden, speeltoestellen en planten. Tijdens het ontwerpen krijgen zij direct begrijpbare feedback over de effecten van hun keuzes op de klimaatambities." (bron en voor nadere informatie zie: Tauw, 30-3-2020)

Groenblauwe schoolpleinen

- In mei 2019 is de website Groenblauwe Schoolpleinen gelanceerd. Basisscholen kunnen hier tips en inspiratie vinden voor meer water en groen op hun schoolplein. De site biedt voorbeelden en ervaringen van andere basisscholen die een groenblauw plein hebben gerealiseerd, opties voor financiële steun en lespakketten voor buitenlessen. De website is een initiatief van de provincie Zuid-Holland en Hoogheemraadschap van Delfland. Samen met 16 partnerorganisaties willen zij basisscholen stimuleren om meer met groen en (regen)water aan de slag te gaan op hun schoolplein. "Op een groenblauw schoolplein hebben kinderen meer de gelegenheid om zich te ontwikkelen,” aldus docent Trevor Reis van de Inspecteur de Vriesschool in Den Haag, waar in 2019 een groenblauw schoolplein is aangelegd. “Denk bijvoorbeeld aan hutten bouwen en creatief met elkaar spelen. Ons schoolplein biedt zo ruimschoots gelegenheid voor rust en ontspanning maar ook voor veelzijdige beweging." Delfland biedt scholen een financiële bijdrage om groenblauwe schoolpleinen aan te leggen. Vanuit de Stimuleringsregeling Klimaatadaptatie kunnen scholen in hun beheergebied 20 tot 25% van de watermaatregelen vergoed krijgen.

Groene gevels

- Groene gevels hebben de toekomst. Het vergroenen van daken en gevels is een trend in de bouw. Onderzoeker Marc Ottelé richtte zich specifiek op gevels en ziet aanzienlijke voordelen in het aanbrengen van ‘verticale’ vegetatie. De planten helpen onder meer om schadelijk fijnstof uit de lucht te halen. Ottelé is op 28 juni 2011 op dit onderwerp gepromoveerd aan de TU Delft. Ottelé: 'Zogenoemd verticaal groen is steeds meer een aantrekkelijke optie bij het ontwerpen en ontwikkelen van moderne gebouwen. Verticale vergroening draagt bij aan de verbetering van het thermisch gedrag (isolerende eigenschappen) van gebouwen, toenemende biodiversiteit, esthetische en sociale aspecten, maar ook tot de vermindering van luchtverontreinigende stoffen zoals fijnstof deeltjes en koolstofdioxide.'

Fijnstof
In zijn onderzoek kon Ottelé experimenteel bevestigen dat planten op gevels inderdaad fijnstof opnemen. 'Met beeldbewerkings-software en opnames van een elektronenmicroscoop, zijn we er in geslaagd om fijnstof deeltjes op de bladeren rechtstreeks te onderzoeken. We kunnen tevens de deeltjesgrootte en het aantal deeltjes identificeren.' De accumulatie van fijnstof deeltjes op bladoppervlakken is van belang voor de volksgezondheid. Stofdeeltjes kleiner dan 10 micrometer zijn voornamelijk relevant in dichtbevolkte stedelijke gebieden. Ze worden diep in de luchtwegen ingeademd en veroorzaken zo gezondheidsschade.

Isolerend
Ottelé constateerde nog andere potentiële voordelen van groene gevels. 'Onze metingen laten zien dat vegetatie de windsnelheid langs gevels kan verminderen. De resultaten tonen ook aan dat verticaal groen een positief effect heeft op de isolerende eigenschappen van gebouwen.'

Twee types
Dit laatste geldt vooral voor zogenoemde living wall systemen. Ottelé legt uit: 'Er zijn twee hoofdtypes bij verticaal groen: groene gevels en living wall systemen. Groene gevels zijn begroeid door klimplanten, hetzij rechtstreeks groeiend tegen een muur of indirect groeiend met hulpconstructies. Living wall systemen zijn geïntegreerde of prefab-systemen die zijn aangebracht op een constructie of hulpframe waarin de planten wortelen. Living wall systemen zijn een vrij nieuwe technologie waaraan nog zelden onderzoek is verricht.'

Voor wie zich nader in dit onderwerp wil verdiepen, is het proefschrift van Marc Ottelé The Green Building Envelope. Vertical Greening (269 pagina's) online te lezen.

Groene daken

- De laatste jaren is het een trend om "groene daken", daken met beplanting, te stimuleren. Groene daken houden water langer vast en geven het traag af, wat goed is voor de waterbergingscapaciteit van een gebied. Diverse gemeenten subsidiëren reeds de aanleg van groene daken. De overheid zou begroening van daken en gevels echter moeten verplichten. Dat stelt Ruud van Scheijndel, voorzitter Vereniging Bouwwerk Begroeners (VBB). Op dit moment ontstaan initiatieven voor groene daken vaak gemakkelijk, maar het uiteindelijke plan wordt vaak wegbezuinigd. Van Scheijndel geeft aan dat de populariteit van groene daken toeneemt, maar zijn er te veel gemiste kansen. "Diverse gemeenten stimuleren weliswaar groene daken vanwege de waterbergingscapaciteit en trage waterafgifte. Maar ik heb nog geen enkel bestemmingsplan gezien waarin groene daken verplicht worden gesteld", aldus de voorzitter. Bouwtechnisch levert het volgens Van Scheijndel geen problemen op: "De meeste daken van woningen uit de jaren 60 en 70 zijn constructief geschikt. Grind eraf, dakisolatie schuimen." Volgens hem kan een groen dak 70 jaar mee. (bron: Tuin & Landschap, 3-2-2010)

- In 2014 is de Green Deal Groene Daken opgericht, een samenwerkingsverband van onder meer gemeenten, waterschappen, verzekeraars, marktpartijen en de Rijksoverheid. Het doel van de Green Deal Groene Daken is om nieuwe verdienmodellen rondom dakbegroeiing te ontwikkelen, zodat het aantrekkelijk wordt om groene daken te plaatsen. Groene daken dragen bij aan het verminderen van hittestress in steden, het bufferen van water, het afvangen van fijnstof, het isoleren van gebouwen en het vergroten van de biodiversiteit. Daarnaast bieden deze daken ook ruimte voor recreatie en ontspanning en ze verlengen de levensduur van de beschermde dakbedekking.

Met groene daken wordt de woon- en leefomgeving aantrekkelijker. Groene daken zijn ook plekken waar planten- en diersoorten die bij of op gebouwen leven van profiteren, bijvoorbeeld als nest- en foerageerplek. "Groene daken zijn een relatief eenvoudige manier om antwoord te geven op de klimaatverandering. Daarmee zetten we snelle stappen om voorbereid te zijn op de klimaatverandering met hete zomers, zoals die van dit jaar, en extreme regenval", stelt gedeputeerde Bert Boerman van de Provincie Overijssel, die zich in 2018 bij het samenwerkingsverband heeft aangesloten.

De Handreiking Natuurdaken (2019), een uitgave van Green Deal Groene Daken, laat zien hoe je door combineren van functies slimme oplossingen biedt voor klimaatadaptatie, de verdichting binnen de bouwopgave en het herstel van biodiversiteit in de stad. Het is opmerkelijk dat verschillende functies elkaar juist kunnen versterken. Zo geven zonnepanelen een hogere opbrengt op een biodivers dak en is de biodiversiteit groter onder de zonnepanelen. Natuurdaken staan nog aan het begin van hun ontwikkeling en Green Deal Groene Daken wil de kennis van natuur op daken verspreiden en verbreden. Een natuurdak is meer dan een dak met planten en bloemen. Natuurdaken kunnen een belangrijke rol spelen in de vergroeningsopgave van de stad.

De Handreiking Natuurdaken beschrijft soorten begroeide daken en de extra waarde van natuurdaken. Ook lees je hoe je een natuurdak aanlegt en kunt onderhouden, waar je rekening mee moet houden (o.a. draagkracht van daken), de plantenkeuze en welke diersoorten je daarmee kunt aantrekken. Verder gaat de handreiking in op de waarde van natuur voor energie-, water en gebruiksfuncties op daken. Een belangrijke les is om zo vroeg mogelijk in het bouwproces te bepalen hoe je de natuurdoelen wil integreren. Betrek daarom vanaf de initiatieffase bij (ver)bouwopgaven een groene specialist, ecoloog en of landschapsarchitect. En de maatschappelijke winst zal het meest duurzaam zijn wanneer alle betrokken actoren vroegtijdig in het gezamenlijke proces van inrichting meedoen. En met participatie en educatie versterk je het draagvlak voor de natuur. De handreiking is een lust voor het oog en door de praktische opzet echt een must read voor initiatiefnemers en bouwers van natuurdaken. Zie ook de factsheet 'Facts and Values Groenblauwe Daken'.

De resultaten van vijf jaar Green Deal Groene Daken zijn gebundeld in de Green Deal Groene Daken Legacy. De Legacy bevat een overzicht van ontwikkelingen, successen en producten van de Green Deal Groene Daken in de vorm van een tijdlijn. De Legacy is op 13 mei 2019 overhandigd aan Deltacommissaris Peter Glas. Vanaf 1 juni werkt de coalitie haar opvolger Nationaal Daken Plan verder uit, voor een vliegende start vanaf 2020. De focus ligt op het onbenutte potentieel op het dak als verbindende oplossing voor maatschappelijke opgaven zoals klimaatverandering, verstedelijking en verdichting, energie, biodiversiteit, gezondheid. Onder de vlag van het Nationaal Daken Plan zullen de partners gezamenlijk de volgende stap zetten, om oplossingen via daken te verankeren in de stedelijke planvorming, aanbestedingen, het bouwproces, en de huidige gebouwde omgeving. Zodat (natuur)inclusief bouwen bijdraagt aan een meer klimaatbestendige en gezonde stad.

"Ook benieuwd naar wat de verdienmodellen en daarmee instrumenten voor opschaling kunnen betekenen voor jouw organisatie? Neem contact met ons op en werk mee aan het Nationaal Daken Plan. Maak samen met ons het dakenlandschap groener! Wij nodigen andere gemeenten, waterschappen, provincies, bedrijven, woningcorporaties, bouwers, maatschappelijke organisaties en burgerinitiatieven uit: Sluit aan en benut samen met ons het dakenlandschap; Ontwikkel, test, deel en vermenigvuldig successen en ideeën binnen het Nationaal Daken Plan!"

Meer diversiteit in beplanting op groene daken is wenselijk
Een groen dak is gevoelig voor droogte. Bij de aanleg van een groen dak dient men daarom verder te kijken dan alleen de standaardlijst met vetplanten, mossen en kruiden, stelt Carmen Van Mechelen. Voor haar promotieonderzoek (2015) aan de Katholieke Universiteit Leuven ging ze in Zuid-Frankrijk op zoek naar geschikte mediterrane planten voor de aanleg van groene daken. In haar onderzoek ging Van Mechelen op zoek naar geschikte mediterrane planten ter verrijking van groene daken in noordelijkere streken. In de streek rond Avignon in het zuiden van Frankrijk verzamelde zij 372 planten op 20 locaties. "Van al die planten wordt 79% nog niet gebruikt op groene daken. Daar zitten vetplantjes en kruidachtigen bij, maar ook veel eenjarige planten, waaronder grassen, anjers en kruisbloemen. Bij voldoende licht en regen komen ze massaal uit. Ze zorgen voor kleurrijke bloemen, produceren veel zaden en sterven daarna. Ze overbruggen droge perioden als zaad. Dat maakt dat deze eenjarigen een goede buffer zijn in extreme weersomstandigheden. Als andere planten de droogte niet overleven, zullen de eenjarigen de lege ruimte vullen. Dat maakt ze ook interessant op een groen dak, waar ze nu zelden gebruikt worden", aldus Van Mechelen. "Mensen controleren graag wat er groeit", stelt Van Mechelen. "Bij de jaarlijkse onderhoudsbeurt van groene daken is men nogal snel geneigd om onkruid uit te trekken. Of nog wat bij te sproeien bij droogte. Maar sproeien is in ons klimaat alleen nodig in de periode kort na aanleg van een groen dak. Dorre, kale plekken horen er af en toe bij, ook al ziet het er niet mooi uit. We moeten leren de natuur haar gang te laten gaan." (bron: Katholieke Universiteit Leuven, 25-03-2015)

Naast het groene dak is ook stadslandbouw een fenomeen in opkomst. En wat krijg je als je die twee combineert? Juist, weer een nieuw Van Dale-woord: dakakker. Boven op het Schieblock in Rotterdam-Noord is het eerste oogstbare dak in de Randstad gerealiseerd: de DakAkker. Hier worden groenten, fruit en kruiden verbouwd en honingbijen gehouden. Lees hier meer over op de site Luchtsingel en kijk daar naar het filmpje over de ´dakboeren´ in Rotterdam-Noord. In 2015 heeft het project de provinciale Pluk van de Pettefletprijs gewonnen.

Groene en diervriendelijke tuinen en balkons

Operatie Steenbreek: project om burgers te enthousiasmeren om hun tuin en/of daken te vergroenen
Operatie Steenbreek is een landelijke samenwerkingsverband tussen groene kennisinstellingen, bedrijfsleven, overheid en burgers, met als doel de toenemende betegeling van particuliere tuinen tegen te gaan en zodoende het stedelijke leefklimaat te verbeteren. Zo dragen burgers zelf bij aan de leefbaarheid van hun buurt. Bovendien zorgt groen in de buurt voor verkoeling, waterberging en biedt het een leefgebied voor vogels, vlinders, bijen en andere insecten.

In dat kader zijn er ook acties van waterschappen, gemeenten e.d. met titels als 'steen eruit, plant erin', waarbij men bijv. een stoeptegel van de tuin kan omruilen voor een plant. Een keten van tuincentra hield in maart 2019 een campagne met als motto 'Tegel eruit, plant erin'. Consumenten leverden toen maar liefst 500.000 tegels in. Mensen stonden in de rij. Vijf jaar daarvoor, met een zelfde campagne, werden maar 30 tegels aangeboden... Helaas zijn er ook nog altijd die het net andersom doen...

- 95% van de Nederlanders zou meer vogels in de tuin willen, blijkt uit onderzoek door onderzoeksbureau GfK dat in maart 2018 is gepubliceerd door Vogelbescherming Nederland. Toch is maar liefst 40% van de tuinen bestraat en doen veel tuineigenaren zo onbewust hun best vogels uit de tuin te weren. Want tegeltuinen zijn als woestijnen voor vogels. Terwijl het zo gemakkelijk anders kan... Onder de link vind je vele tips van de Vogelbescherming over hoe je met eenvoudige ingrepen je tuin vogelrijker kunt maken.

- De website Groen Boven Alles is een initiatief van VHG Vakgroep Dak- en Gevelbegroeners. Met de site wil VHG de meerwaarde van groene daken en gevels duidelijk maken aan diverse partijen in de sector: beleidsmakers, architecten, woningcorporaties, scholen, VvE's en geïnteresseerde particuliere woningeigenaren. Op de website vindt de bezoeker een overzicht van al deze voordelen, inclusief de wetenschappelijke onderbouwing. Ter inspiratie zijn mooie voorbeelden uit de praktijk opgenomen. Groen Boven Alles helpt de geïnteresseerde bezoeker ook zijn weg te vinden in de vele stimuleringsmaatregelen die er inmiddels zijn in diverse gemeenten.

- Als je dan toch bezig bent met het 'vergroenen' van je tuin, kun je hem net zo goed ook gelijk diervriendelijk maken. Op de site van VARA's Vroege Vogels vind je tientallen tipvideo's voor een diervriendelijke tuin.

- Versteende tuinen leiden ook tot extra wateroverlast omdat het water niet goed weg kan. Watergraaf Peter Glas van Waterschap De Dommel, die bovendien stelt dat de riolen eigenlijk alleen voor afvalwater zijn en niet voor regenwater, heeft, n.a.v. wateroverlast in Brabant in juni 2016, de volgende tips voor tuineigenaren: "Veel tuinen zijn tegenwoordig compleet betegeld, het water kan nergens de grond in. En regenpijpen gaan rechtstreeks het riool in. Zaag de regenpijp af en richt 'm naar de grond. Of gebruik een regenton, dan heb je gelijk water voor de plantjes in de tuin."

- Om meer (broedende) vogels in je tuin te krijgen is het plaatsen van een of meer nestkastjes natuurlijk een goed idee. Maar om er een succes van te maken moet je goed rekening houden met een aantal dingen die je goed of fout kunt doen, zoals het soort kastje en de locatie. Elke vogel heeft zijn voorkeur voor een bepaalde nestkast. De invliegopening is een bepalende factor. Er zijn ook vogels die de voorkeur geven aan een open of halfopen nestkast. Verder zijn vogels zijn erg kieskeurig en nestelen ze alleen op de (voor hun soort) allerbeste plekjes. De plek waar je de nestkast ophangt, is dus van groot belang. Op de site van Vivara vind je vele tips m.b.t. waar rekening mee te houden bij het kiezen en plaatsen van een nestkastje. - Je kunt ze daar ook kopen. - Een deel van de opbrengst gaat naar Nederlandse natuurorganisaties.

- "Geen balkon is te hoog, te winderig of te warm voor vogels. En ook een klein balkon kan veel voor ze betekenen. Maak je balkon in een mum van tijd vogelvriendelijk met deze zes tips. Zelfs op de elfde verdieping hebben koolmezen eens een nestje jongen grootgebracht. Echt waar: ook een klein balkon kan veel betekenen voor insecten en vogels. Alle tuinen en balkons samen zijn belangrijk voor de biodiversiteit in ons land, juist omdat het allemaal kleine, verschillende leefgebiedjes zijn. Hoe bar ook de omstandigheden op je balkon: er is altijd wel een tor die net dát nodig heeft (en altijd wel een vogel die die torren lekker vindt). Draag dus je steentje bij en verwelkom insecten en vogels op je balkon met deze zes tips:

1. Bijvoeren op de reling. Zorg ervoor dat de vogels eten vinden op je balkon. Begin met wat bijvoeren op een bakje of plankje aan de reling. Dat valt goed op en daar komen ze van ver op af. Kies dingen die ze extra lekker vinden, zoals meelwormen of verkruimelde vetbollen met insecten. Strooi er een zadenmengsel bij of hang er een voedersilo met zaden in de buurt. De pioniers zijn vaak kool- en pimpelmezen. 2. Planten, ook op ‘lastige’ balkons. Zet verder flink wat potplanten neer om de vogels natuurlijk en gevarieerd voedsel te bieden naast het bijvoeren. Als het past een bessenstruikje, bijvoorbeeld een blauwe bes of kruisbes, ook lekker voor jezelf! In kleinere potten zet je bloeiende planten zoals zonnehoed, vingerhoedskruid, margriet, aster, of zo’n mooie hangaardbei aan de reling. De vogels zijn dol op de vruchten én de insecten die erop afkomen. Voor de ‘lastige’ balkons, met veel wind, of juist pal in de zon, zijn moestuinbakken perfect: laag en zwaar. En het zijn ook nog lekkere rommelplekjes voor vogels (google: vierkante meter moestuin). Kies dan voor sterke, makkelijke kruiden die goed tegen de warmte en de wind kunnen, zoals rozemarijn, lavendel of tijm. De kruiden zijn heerlijk voor insecten (en dus geschikt voor vogels) én voor eigen gebruik. Nu hoeft er niet per se iets eetbaars in zo’n moestuinbak. Alles mag, het is ook een prima plekje voor die gratis zakjes zaadjes die je tegenwoordig overal bij krijgt. In de categorie niet-eetbaar op een warme en winderige plek, zijn de verschillende sedumsoorten nog een aanrader: bijvoorbeeld wit vetkruid, zacht vetkruid of hemelsleutel. In de zomer is begieten wel nodig, want potplanten kunnen niet diep wortelen en zelfs de sterkste planten moeten af en toe drinken. En hoe hoger het balkon, hoe droger de omstandigheden. Kies dan zo groot mogelijke potten en zet er schalen onder voor extra wateropslag.

3. Denk aan de draagkracht van het balkon. Houd met potten en bakken wel rekening met de draagkracht van je balkon, want dat is niet onbeperkt belastbaar. Een gemiddeld balkon kan 250 kilo per m2 dragen. Ter vergelijking: een met aarde gevulde, stenen plantenbak van circa één meter lengte, weegt al gauw 120 kilo. Je eigen gewicht komt daar natuurlijk nog bij. 4. Klimop. Maak de balkonafscheiding met je buren lekker groen door er een klimop langs te laten groeien vanuit een plantenbak. Een ijzeren frame is handig, maar her en der een spijkertje en een ijzerdraadje volstaat ook om deze klimmer omhoog te krijgen. Hij groeit hard en is na een tijdje een mooie dichte schuil- of zelfs broedplaats voor menig mus of merel. Daarbij bloeit een wat oudere, volwassen klimop (struikklimop) nog laat in het seizoen en geeft in de winter zwarte bessen. 5. Water. Zet op je balkon ook een lage waterschaal neer op een tafeltje of gewoon op de grond. Soms is het uitproberen wat werkt. Of koop zo’n mooie hangende waterschaal als er niet te veel wind staat. Badderen is namelijk onmisbaar voor vogels. Ze maken hun veren niet alleen schoon, maar vetten ze na het bad ook in, zodat ze waterafstotend en beter isolerend zijn. 6. Nestkast of bijenhotel. Hang daarbij een nestkast of bijenhotel op je balkon, zo een met een mooi gekleurd dakje, daar fleurt het hele balkon van op. Kies voor een mezen- of mussennestkast, dan heb je de grootste kans op bewoning. Let wel: deze mag niet in de volle zon, dan gaan de jonkies dood van de warmte. Is je balkon op de zuidzijde, hang er dan liever een bijenhotel. Meer praktische tips voor tuin of balkon? Ga dan naar Mijn Vogeltuin.nl en doe de Postcode Vogelcheck. Superhandig: je voert je postcode in en ziet meteen welke vogels in jouw buurt leven en wat je voor ze kunt doen. De tips zijn concreet, dus doe er je voordeel mee! (bron: Vogelbescherming Nederland)

Reactie toevoegen