Helenaveen

Plaats
Dorp
Deurne
Zuidoost-Brabant Peelland
Noord-Brabant

Helenaveen

Terug naar boven

Status

- Helenaveen is een dorp in de provincie Noord-Brabant, in de regio Zuidoost-Brabant, en daarbinnen in de streek Peelland, gemeente Deurne.

Terug naar boven

Naam

Bijnaam
Werd vroeger ook Het Strooijen Dorp genoemd, vanwege de eenvoudige vervenershuisjes die er aanvankelijk hebben gestaan.

Oudere vermeldingen
Het Helena-Veen.

Naamsverklaring
Het dorp is genoemd naar Helena Panis, de vrouw van ontginner Jan van de Griendt, die dit dorp in 1853 heeft gesticht.

Terug naar boven

Ligging

- Helenaveen ligt ZO van Deurne en Liessel, O van Someren, tegen de grens met de provincie Limburg.

- Station Helenaveen lag niet in dit dorp maar in het nabijgelegen Griendtsveen. Het kreeg die naam omdat het dorpje Griendtsveen ten tijde van de oprichting van het station (1868) nog niet bestond.

Terug naar boven

Statistische gegevens

Helenaveen heeft ca. 400 huizen met ca. 1.000 inwoners.

Terug naar boven

Geschiedenis

In 1853 kopen Jan en Nicolaas van de Griendt uit Den Bosch 610 ha veengrond van de gemeente Deurne (6 x 1 km2 plus een strook voor de hoofdvaart tot in het huidige Griendtsveen). Kanalen worden gegraven. De 3 tot 7 meter dikke turflaag wordt als brandstof afgevoerd met eigen turfschepen en -aken. Turfstrooisel voert men uit naar allerlei Europese landen. Deze dient bijvoorbeeld in Londen en Parijs ter vervanging van het stro in de stallen van de tram- en legerpaarden. Huizen en ‘strooijen keten’ voor turfgravers worden gebouwd; veenkolonie Het Helena-Veen is een feit. De ontveende gronden worden ontgonnen. Na de boekweit- en tabaksteelt komt de groenten- en veeteelt tussen de unieke eikenlanen en kanalen op gang.

Nadere informatie: op de website van de in Helenaveen geboren André Vervuurt vind je veel informatie over de geschiedenis van het dorp. In 2001 heeft hij een standaardwerk over het dorp uitgegeven, getiteld 'In... en uit de turf getrokken. De geschiedenis van de voormalige veenkolonie Helenaveen en andere Peelse wetenswaardigheden'. Het boek is inmiddels uitverkocht. Via zijn site kun je desgewenst een digitale versie van het boek verkrijgen.

Terug naar boven

Bezienswaardigheden

- Helenaveen heeft 13 rijksmonumenten.

- Helenaveen heeft 6 gemeentelijke monumenten.

- De protestantse kerk aan de Soemeersingel, een eenvoudig zaalvormig kerkgebouw dat in de architectuur elementen heeft van de Waterstaatsstijl, dateert van 1867. Het gebouw is tijdens zijn bijna 150-jarig bestaan vrijwel ongewijzigd gebleven. Het onderscheidt zich in deze stijl met een gestuct gewelfd plafond in kruisboogribbenpatroon. De meeste Waterstaatskerken hebben een houten plafond. Kerk, zondagsschool en pastorie vormen samen een waardevol cultuurhistorisch ensemble dat de status van rijksmonument heeft. De kerk is in 2011 gerestaureerd.

- Protestantse begraafplaats en Rooms-Katholieke begraafplaats. - Nog een pagina over het RK kerkhof.

Terug naar boven

Jaarlijkse evenementen

- Carnaval. - Carnavalsvereniging De Peelpluimen.

- Peelfeesten (laatste weekend van juni).

- Rock am Peel (op een zaterdag eind november) is een rock-, pop- en cult-festival.

- Op de Kerstmarkt (op een zondag in december), met ca. 40 kramen, worden artikelen als kerstversiering, speelgoed, sieraden en huisdecoratie aangeboden. Ook zijn er terrasjes waar je een hapje en drankje kunt nuttigen. Ook is er live muziek met zang en dans. De Helenaveense jeugdvereniging zorgt voor vermaak voor de kinderen. Verder is er een kinderboerderij waar kinderen met dieren kunnen knuffelen. De entree bedraagt €2,50. Kinderen tot en met 16 jaar kunnen gratis naar binnen.

Terug naar boven

Landschap, natuur en recreatie

- Wandelroutes door en rond Helenaveen zijn bij regionale instanties verkrijgbaar.

- Het rapport 'Behoud Natuurlijk Helenaveen' uit 2004 geeft weer hoe volgens de opstellers het landschap in en rond dit dorp op een goede manier (met respect voor verleden en de diverse belangen van het heden) nog aantrekkelijker kan worden gemaakt.

- In 2014 is het project 'Koningshoeven Natuur' gerealiseerd. Doel van de ingrepen is dat het waterpeil wordt gestabiliseerd en verhoogd in het gebied van de Deurnse Peel, tussen de Soemeersingel en het Kanaal van Deurne, waardoor daar optimale omstandigheden ontstaan voor de groei van hoogveen. Koningshoeven Natuur is een onderdeel van het grootschalige Peelvenen-project 'Het onverenigbare verenigd'.

- De Europese Commissie heeft in 2014 enkele tientallen miljoenen euro's beschikbaar gesteld om het veengebied nabij Helenaveen te herstellen en opnieuw in te richten. Het gaat om het gebied westelijk van het Kanaal van Deurne tot het Leegveld, met een totale oppervlakte van 400 hectare. Het geld zal voor een belangrijk deel worden gebruikt om grond te verwerven. Er zullen enkele complete bedrijven worden aangekocht. Twee agrarische bedrijven die veel ammoniak uitstoten, worden verplaatst. De herinrichting van dit deel van De Peel zal enkele jaren vergen.

- In 2013 is het Provinciaal Inpassingsplan Peelvenen - Mariapeel vastgesteld. Een van de doelen van dit plan is het behoud van de hoogveenrestanten en het gebied weer ontwikkelen tot een functionerend hoogveenlandschap. De Mariapeel ligt tegen Helenaveen aan, maar de provinciegrens loopt er tussendoor. Mariapeel ligt aan de Limburgse kant en valt daarom formeel onder het Limburgse dorp Griendtsveen.

Terug naar boven

Beeld

- Filmpje met een impressie van Helenaveen (even doorscrollen tot onderaan de pagina).

Terug naar boven

Literatuur

- Nieuwe en/of tweedehands boeken over Helenaveen (online te bestellen).

Terug naar boven

Links

- Algemeen: - Site van en over Helenaveen.

- Straatnamen: - Verklaring van de straatnamen in Helenaveen. Overigens zijn in dit dorp pas in 1955 straatnamen toegekend. Voorheen was er alleen sprake van huisnummers (oplopend van 1 t/m 139).

- Onderwijs: - Basisschool De Peelparel.

- Muziek: - Muziekvereniging Wilona is opgericht in 1960. De heer M. van de Wildenberg uit Vlierden, toen onderwijzer in Helenaveen, gaf hiertoe de eerste aanzet door het geven van muzieklessen aan een aantal jongelui. In de naam Wilona zijn de namen van de eerste dirigent, beschermheer (dhr. C. Bos) en plaatsnaam bewaard gebleven. De vereniging bestaat uit een fanfarekorps van ca. 50 leden en nog een tiental jongens en meisjes in opleiding. De activiteiten bestaan vooral uit het opluisteren van Helenaveense activiteiten. Ook wordt er jaarlijks een lenteconcert verzorgd en wordt er deelgenomen aan een aantal uitwisselingsconcerten, zo ook aan het Peeltoernooi en de federatieve (KNFM) concoursen.

- Sport: - RKSV Griendtsveen en RKSV Helenaveen (voetbal) zijn in 2017 gefuseerd tot SV Helenaveen-Griendtsveen.

- Overige verenigingen: - Toneelvereniging 't Peels Toneel.

- Zorg: - Zorgboerderij de Helenahoeve.

Reactie toevoegen